Tiềm năng điều trị cho bệnh nhân gan

Tìm hiểu thêm về Xơ gan - Bệnh sát vách mà không hay

Cơ chế tái tạo liên cơ quan: Gan – Tủy xương – Hệ miễn dịch

Trước đây, người ta đã biết gan có khả năng tái tạo thông qua sự tăng sinh của tế bào gan (hepatocyte), nhưng các cơ chế phân tử chi phối quá trình này vẫn chưa được hiểu rõ. Phát hiện hiện tại là một bước đột phá, vì nó mô tả sự tương tác giữa hai cơ quan khác nhau – gan và tủy xương – thông qua hệ miễn dịch, theo thông cáo báo chí của CNIO.

Kết quả cho thấy gan và tủy xương được kết nối với nhau thông qua glutamate. Sau tổn thương gan cấp, tế bào gan (hepatocyte) sản xuất glutamate và giải phóng vào máu. Qua dòng máu, glutamate đến tủy xương – nằm trong xương – nơi nó kích hoạt các tế bào đơn nhân (monocyte), một loại tế bào miễn dịch. Các monocyte này sau đó di chuyển đến gan và biệt hóa thành đại thực bào (macrophage), cũng là một loại tế bào miễn dịch. Sự hiện diện của glutamate tái lập trình chuyển hóa của đại thực bào, khiến chúng tiết ra yếu tố tăng trưởng, từ đó thúc đẩy sự tăng sinh tế bào gan.

Nói cách khác, glutamate khởi phát một chuỗi sự kiện nhanh chóng dẫn đến tái tạo gan chỉ trong vài phút, thông qua việc thay đổi chuyển hóa của đại thực bào. 

Góc nhìn mới về tái tạo gan

Cơ chế này đồng thời giải thích cách các vùng chức năng khác nhau của gan phối hợp trong quá trình phục hồi. Trong gan, có nhiều loại tế bào gan khác nhau được phân bố theo từng vùng, mỗi vùng đảm nhận các chức năng chuyển hóa riêng biệt. 

Cụ thể, các tế bào gan sản sinh glutamine synthetase, một loại enzym điều hòa nồng độ glutamate,  đóng vai trò then chốt trong tái tạo. Khi gan bị tổn thương, hoạt động của enzym này suy giảm, glutamate trong máu gia tăng, kết nối với tủy xương được thiết lập, tái lập trình đại thực bào và kích thích tăng sinh tế bào gan.

Việc điều chỉnh hoạt động của glutamine synthetase có thể là một chiến lược tiềm năng để thúc đẩy quá trình tái tạo gan, đặc biệt trong bối cảnh điều trị bệnh xơ gan hoặc hậu phẫu.

Tìm hiểu 10 loại thực phẩm tốt nhất giúp bạn chữa bệnh

Tiềm năng ứng dụng trong lâm sàng

Dù các thử nghiệm mới chỉ được thực hiện trên chuột, kết quả đã được kiểm chứng bằng các công cụ tin sinh học sử dụng cơ sở dữ liệu về tế bào gan của cả chuột và người. Điều này củng cố tiềm năng áp dụng trên người trong tương lai.

Việc bổ sung glutamate thông qua chế độ ăn có thể được khuyến nghị sau khi phẫu thuật cắt gan, hoặc để hỗ trợ điều trị trong các trường hợp tổn thương gan mãn tính như xơ gan.

Nhà nghiên cứu María del Mar Rigual, đồng tác giả của nghiên cứu, cho rằng cần có thêm các nghiên cứu lâm sàng để đánh giá hiệu quả của việc bổ sung glutamate ở bệnh nhân đã cắt bỏ gan vì mục đích loại bỏ khối u.