Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Giữ tinh khí vào mùa đông để sang xuân không bị bệnh tật

Theo quan niệm của phép dưỡng sinh y học phương Đông, hạn chế sinh hoạt tình dục vào mùa đông là một trong những bí quyết để bảo vệ và nâng cao sức khỏe.

Giữ tinh khí vào mùa đông để sang xuân không bị bệnh tật

Sách Tuân sinh bát tiên của danh y Cao Khiêm (đời Minh, Trung Quốc) đã chỉ rõ: “Ba tháng mùa đông khí hậu giá lạnh là thời gian để bổ dưỡng ngũ tạng, con người phải bế tinh giữ thần để bảo tồn sức khỏe”. Dân gian cũng nói: chuyện phòng the nên “xuân một hè hai, thu một đông không”.

Theo cổ nhân, mùa đông tiết trời giá lạnh, công năng của các tạng phủ suy giảm, đặc biệt là tạng thận, vậy nên vào mùa đông cần phải chú ý bổ dưỡng thận tạng, hạn chế chuyện chăn gối để bảo hộ tinh khí, nếu không ở những người thể chất suy nhược rất dễ phát sinh bệnh tật, thậm chí có thể nguy hiểm đến tính mạng, với những người có thể chất cường tráng tuy không sinh bệnh ngay, nhưng đến mùa xuân lại dễ phát sinh những căn bệnh tiềm ẩn. Đúng như sách Nhiếp sinh tạp thoại đã viết: “Người không biết giữ tinh khí vào mùa đông thì sẽ phát bệnh”, hay y thư kinh điển Nội kinh cũng nói: “Người biết giữ tinh khí vào mùa đông thì sang xuân không bị bệnh tật”.

Dưỡng sinh tình dục vào mùa đông là một trong những bí quyết để bảo vệ và nâng cao sức khỏe (ảnh minh họa).

Dưỡng sinh tình dục vào mùa đông là một trong những bí quyết để bảo vệ và nâng cao sức khỏe (ảnh minh họa).

 

Y học cổ truyền phương Đông cho rằng, khi giao hợp thì vai trò trực tiếp thuộc vế hai tạng tâm và thận, tạng phế có vị trí gián tiếp giúp đỡ. Phát sinh ham muốn tình dục là do tâm hoả và thận hoả, tinh dịch sinh ra từ thận thuỷ, mà phế kim lại sinh thận thuỷ. Tình dục quá độ có thể làm cho hoả của tim và thận thất thoát, lại thêm xuất tinh làm cho âm tinh của thận và phế bị tiêu hao. Mùa đông tiết trời giá lạnh, dương khí vốn đã suy kém, hai tạng tâm và phế cũng hư yếu, nếu phòng the quá độ càng dễ làm cho tinh hư thận tổn mà gây ra bệnh tật. Vì thế, vào mùa đông, việc hạn chế chuyện chăn gối là yếu tố quan trọng để tăng cường thể chất, phòng chống bệnh tật, làm chậm quá trình lão hoá. Sách Tuân sinh bát tiên có nói: “Sau Đông chí dương khí bắt đầu nảy nở, âm dương giao tinh, vạn vật khí lực còn yếu, lúc này không nên phát tiết”.

Kết quả nghiên cứu của các nhà y học phương Tây cho thấy, sau khi giao hợp, nhiễm sắc thể của thỏ nhà có sự biến đổi rõ rệt, thể hiện chức năng của thuỳ não trước bị suy giảm. Tế bào của tuyến yên có chức năng bài tiết hormon sinh trưởng, hormon môn tuyến vỏ thượng thận và tuyến giáp trạng. Các hormon này chính là yếu tố quan trọng để sản sinh năng lượng cho cơ thể trong mùa đông giá lạnh, có vai trò thiết yếu đối với hoạt động của sự sống. Vì vậy, giao hợp thái quá sẽ làm suy giảm chức năng của tuyến yên, làm cho khả năng chống chọi với giá lạnh của cơ thể vốn dĩ đã dễ suy yếu và thúc đẩy nhanh quá trình lão hoá.

Vả lại, vào mùa đông khi nhiệt độ xuống thấp, nếu hạn chế sinh hoạt tình dục thì có thể bảo trì được một nguồn năng lượng quan trọng có tác dụng bảo vệ sức khỏe và kéo dài tuổi thọ.

Con người sống trong thế giới tự nhiên nên không thể không chịu ảnh hưởng của thế giới tự nhiên. Y học phương Đông cho rằng, “thiên nhân hợp nhất”, con người và trời đất luôn luôn tương ứng, âm dương khí huyết của con người và giới tự nhiên giữ một trạng thái cân bằng hòa hợp. Vì vậy, khi thời tiết khí hậu bên ngoài đột nhiên thay đổi hoặc có những ảnh hưởng không tốt của mặt trăng mặt trời hoặc trong thời kỳ bệnh tật hoành hành thì chuyện phòng the nên kiêng khem. Y thư cổ đã nói: “Đại hàn đại thử, mưa to gió lớn cần kỵ chuyện phòng the”. Đặc biệt, trong mùa đông liên tục có các đợt không khí lạnh, cơ thể con người hầu hết không thể thích ứng ngay được, khí huyết âm dương mất cân bằng, vậy nên việc cấm kỵ chuyện phòng the để điều dưỡng bảo vệ tinh khí và thích ứng với sự thay đổi khí hậu bên ngoài là điều hết sức cần thiết.

Thêm nữa, vào mùa đông, khí hậu giá lạnh tác động vào cơ thể khiến cho sự trao đổi chất và chức năng sinh lý dễ rơi vào trạng thái ức chế, tâm trạng của con người cũng ở vào trạng thái trầm lắng. Tâm trạng không tốt, khí huyết bất an là những yếu tố khiến cho việc hạn chế và cấm kị chuyện phòng the là cần thiết. Y học phương Đông có học thuyết “Cửu khí bách bệnh”, tức là do tâm thần kinh mất điều hoà mà gây ra các trạng thái như tức giận thì khí lên, vui mừng thì khí hoãn, bi thương thì khí mất, lo sợ thì khí xuống, dễ làm tổn thương các tạng can, tâm, tỳ, vị. Lúc này, nếu sinh hoạt tình dục sẽ dễ gây ra rối loạn khí huyết âm dương.

Người xưa không chỉ coi trọng ảnh hưởng của sự thay đổi thời tiết đối với sinh hoạt tình dục mà còn chỉ rõ vào những thời gian tiết khí đặc thù cũng nên tránh chuyện phòng the. Ví như, trong các sách Hoa Đà châm cứu kinh, Quảng tự kỷ yếu, Trường sinh bí quyết, Tuân sinh bát tiên... đều nói rằng: trước và sau Đông chí không nên sinh hoạt tình dục, bởi lẽ: một là, do trước sau Đông chí thời tiết rất lạnh; hai là, do Đông chí là thời điểm giao thoa chuyển hoá âm dương của giới tự nhiên, khí của âm dương ở vào giai đoạn rối ren bất ổn, khí huyết của con người cũng dễ xảy ra những hỗn loạn tương ứng. Hơn nữa, Đông chí là lúc âm đến cực điểm, dương vừa mới sinh. Dương khí vừa mới sinh nên rất yếu ớt, cũng giống như Hạ chí, là lúc hư yếu nhất trong năm, vậy nên tránh chuyện phòng the. Sách Tuân sinh bát tiên có nói: “Sau Đông chí dương khí bắt đầu nảy nở, âm dương giao tinh, vạn vật khí vi, lúc này không nên phát tiết”, nếu không chẳng những có hại cho việc sinh đẻ mà còn ảnh hưởng đến tuổi thọ.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: 5 loại kháng sinh tự nhiên

ThS. Hoàng Khánh Toàn - Theo Sức khỏe & Đời sống
Bình luận
Tin mới
  • 12/11/2026

    Những điều cần biết về bệnh lao

    Bệnh lao (hay còn gọi là tuberculosis) là một bệnh truyền nhiễm do vi trùng lao gây nên. Nếu vi trùng lao thâm nhập vào một cơ quan nào đó trong cơ thể, chúng sẽ sinh sôi và khi cơ thể không thể chống lại, nó sẽ trở thành bệnh lao.

  • 11/11/2026

    Chiều dài cổ tử cung: Tại sao yếu tố này lại quan trọng trong thai kỳ?

    Trong thai kỳ, cổ tử cung có thể bị ngắn lại quá sớm. Tình trạng này làm tăng nguy cơ chuyển dạ sớm và sinh non. Chuyển dạ sinh non thường xảy ra trong khoảng thời gian từ tuần thứ 20 đến tuần thứ 37 của thai kỳ. Sinh non càng sớm thì nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe của em bé càng cao.

  • 11/11/2026

    Thể dục trong mùa đông giúp cải thiện hệ miễn dịch

    Mùa đông không chỉ mang theo cái lạnh mà còn khiến cơ thể dễ mệt mỏi, cảm cúm và suy giảm sức đề kháng. Tuy nhiên, thay vì “ngủ đông”, việc duy trì vận động nhẹ như đi bộ, chạy chậm hay tập yoga lại là cách tự nhiên giúp hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả hơn. Tập thể dục đều đặn giúp tăng tuần hoàn, kích hoạt tế bào bảo vệ và giảm viêm – từ đó giúp cơ thể chống lại virus, giữ năng lượng và tinh thần khỏe mạnh suốt mùa lạnh.

  • 10/11/2026

    Bí mật hormone hạnh phúc và sợi dây kết nối tình yêu đôi lứa

    Tình yêu đôi lứa không chỉ mang lại những rung cảm diệu kỳ mà còn ẩn chứa những biến chuyển bên trong cơ thể. Cảm giác say mê thăng hoa, sự gắn kết bền chặt hay niềm bình yên khi ở bên người bạn đời đều chịu sự chi phối mạnh mẽ từ hệ thống nội tiết và các tín hiệu thần kinh. Việc thấu hiểu cơ chế kỳ diệu này giúp chúng ta biết cách trân trọng, chủ động vun đắp và bảo vệ mối quan hệ lứa đôi luôn thắm thiết, bền vững theo thời gian. Nhằm mang đến cái nhìn sâu sắc và toàn diện hơn, Viện Y học ứng dụng Việt Nam xin chia sẻ những thông tin chi tiết cùng các góc nhìn chuyên môn ngay sau đây.

  • 10/11/2026

    Ung thư hắc tố da

    Ung thư hắc tố là một dạng ung thư da nghiêm trọng có thể ảnh hưởng đến bất kỳ ai, bất kể mùa nào. Bệnh bắt nguồn từ các tế bào sản xuất sắc tố của da, được gọi là tế bào hắc tố. Quan niệm sai lầm cho rằng nguy cơ mắc ung thư hắc tố giảm đáng kể vào mùa đông là hoàn toàn sai lầm, vì tia UV - nguyên nhân chính gây ung thư - vẫn còn hiện hữu trong mùa đông.

  • 09/11/2026

    Chứng vẽ da là gì?

    Chứng vẽ da (tên khoa học là dermatographia) là một tình trạng gây ra các vết nổi gồ lên trên da. Phản ứng này xuất hiện khi da bị gãi, cọ xát hoặc chịu áp lực. Các vết này thường tự biến mất trong vòng 30 phút mà không cần điều trị. Cùng tìm hiểu về tình trạng này qua bài viết sau!

  • 09/11/2026

    Vì sao mùa đông dễ gây đột quỵ và nhồi máu cơ tim?

    Khi thời tiết chuyển lạnh, không chỉ làn da và hệ hô hấp chịu ảnh hưởng mà tim mạch cũng phải đối mặt với nhiều rủi ro nghiêm trọng. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng, mùa đông là thời điểm tỷ lệ đột quỵ và nhồi máu cơ tim tăng cao nhất trong năm.

  • 08/11/2026

    Cúm mùa khi giao mùa: Nhận diện sớm triệu chứng và biện pháp phòng ngừa chủ động

    Cúm mùa là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm (Influenza virus) gây ra, có khả năng lây lan nhanh trong cộng đồng, đặc biệt vào thời điểm giao mùa khi điều kiện thời tiết thuận lợi cho virus phát triển.

Xem thêm