Ung thư hắc tố da

Ung thư hắc tố là gì?

Ung thư hắc tố là loại ung thư da nguy hiểm nhất. Nó phát triển trong các tế bào hắc tố, chịu trách nhiệm sản xuất melanin, sắc tố tạo nên màu da. Mặc dù ít phổ biến hơn các dạng ung thư da khác như ung thư biểu mô tế bào đáy và tế bào vảy, ung thư hắc tố có nhiều khả năng di căn sang các bộ phận khác của cơ thể (di căn) nếu không được phát hiện và điều trị sớm.

Ung thư hắc tố có thể xuất hiện dưới nhiều dạng khác nhau và trên các bộ phận khác nhau của cơ thể. Nó thường bắt đầu bằng một nốt ruồi bất thường, hoặc một nốt ruồi hiện có thay đổi về hình dạng, kích thước hoặc màu sắc. Nó cũng có thể phát triển trên các bộ phận của cơ thể thường không tiếp xúc với ánh nắng mặt trời, chẳng hạn như lòng bàn chân, lòng bàn tay hoặc dưới móng tay.

Một số loại ung thư hắc tố

Ung thư hắc tố lan rộng bề mặt: Đây là loại phổ biến nhất. Ban đầu, nó phát triển dọc theo lớp trên cùng của da trước khi thâm nhập sâu hơn. Nó có thể xuất hiện dưới dạng một mảng phẳng hoặc hơi lồi đổi màu với đường viền không đều.

U hắc tố dạng nốt: Đây là loại phổ biến thứ hai và được coi là hung hãn nhất. U hắc tố phát triển nhanh và ăn sâu vào da. Nó thường xuất hiện dưới dạng một khối u sẫm màu, nổi lên.

U hắc tố Lentiginous Acral: Đây là một loại hiếm gặp, xuất hiện ở lòng bàn tay, lòng bàn chân và dưới móng tay. Đây là dạng phổ biến nhất ở những người có làn da sẫm màu. Bệnh thường xuất hiện dưới dạng một vệt đen dưới móng tay hoặc một đốm đen trên lòng bàn tay hoặc lòng bàn chân.

Nguyên nhân gây ra u hắc tố?

Nguyên nhân chính gây ra u hắc tố là do tiếp xúc với tia cực tím (UV), gây tổn thương DNA trong tế bào hắc tố. Tổn thương này có thể dẫn đến sự phát triển tế bào không kiểm soát và hình thành khối u.

Cả tia UVA và UVB đều góp phần gây ung thư da. Tia UVB là nguyên nhân chính gây cháy nắng và là một yếu tố quan trọng góp phần gây ra u hắc tố. Tia UVA thâm nhập sâu hơn vào da và cũng là một yếu tố.

Mặc dù tiếp xúc với tia UV là nguyên nhân hàng đầu, nhưng nó không phải là yếu tố duy nhất. Di truyền và tiền sử gia đình cũng đóng một vai trò quan trọng. Nếu bạn có người thân bị ung thư hắc tố, nguy cơ của bạn sẽ cao hơn.

Các yếu tố có thể làm tăng nguy cơ mắc ung thư hắc tố bao gồm:

• Tiền sử gia đình mắc ung thư hắc tố. Nếu một người thân ruột thịt từng mắc ung thư hắc tố, bạn có nguy cơ mắc bệnh cao hơn. Người thân ruột thịt có thể là bố, mẹ, con cái hoặc anh chị em.
• Tiền sử bị cháy nắng. Một hoặc nhiều lần bị cháy nắng nghiêm trọng, gây phồng rộp da có thể làm tăng nguy cơ mắc ung thư hắc tố.

• Tiếp xúc với tia UV: Tia cực tím từ mặt trời, đèn chiếu và giường tắm nắng làm tăng nguy cơ ung thư da, bao gồm cả ung thư hắc tố.
• Có nhiều nốt ruồi hoặc nốt ruồi bất thường. Có hơn 50 nốt ruồi bình thường trên cơ thể cho thấy nguy cơ mắc ung thư hắc tố tăng. Ngoài ra, có một loại nốt ruồi không điển hình cũng làm tăng nguy cơ mắc ung thư hắc tố. Được gọi trong y học là nevus loạn sản, những nốt ruồi này có xu hướng lớn hơn nốt ruồi bình thường. Chúng có thể có đường viền bất thường và nhiều màu sắc khác nhau.
• Sống gần xích đạo hoặc ở độ cao lớn. Những người sống gần xích đạo phải hứng chịu nhiều tia nắng mặt trời trực tiếp hơn. Do đó, họ tiếp xúc với lượng tia cực tím từ mặt trời cao hơn so với những người sống ở các vùng xa hơn về phía bắc hoặc phía nam. Ngoài ra, những người sống ở độ cao lớn hơn cũng tiếp xúc với tia cực tím nhiều hơn.
• Da dễ bị cháy nắng. Bất kỳ ai cũng có thể mắc ung thư hắc tố, nhưng bệnh này phổ biến nhất ở những người da trắng. Nếu bạn có tóc vàng hoặc tóc đỏ, mắt sáng màu, dễ bị tàn nhang hoặc cháy nắng, bạn có nhiều khả năng mắc ung thư hắc tố hơn.
• Hệ miễn dịch suy yếu. Nếu hệ miễn dịch chống lại vi trùng của cơ thể bị suy yếu do thuốc hoặc bệnh tật, bạn có thể có nguy cơ mắc ung thư hắc tố và các bệnh ung thư da khác cao hơn. Những người có hệ miễn dịch suy yếu bao gồm những người đang dùng thuốc để kiểm soát hệ miễn dịch, chẳng hạn như sau khi cấy ghép nội tạng. Một số tình trạng bệnh lý nhất định, chẳng hạn như nhiễm HIV, có thể làm suy yếu hệ miễn dịch.

Ảnh hưởng của ung thư hắc tố:

Tác động của ung thư hắc tố có thể dao động từ thẩm mỹ, tâm lý đến đe dọa tính mạng. Mức độ nghiêm trọng của các tác động phụ thuộc vào giai đoạn ung thư tại thời điểm chẩn đoán.

Tác động giai đoạn sớm (Giai đoạn 0-II):

Những thay đổi về thể chất: Tác động rõ ràng nhất là nốt ruồi hoặc tổn thương, có thể gây biến dạng tùy thuộc vào kích thước và vị trí của nó.

Tác động tâm lý: Việc chẩn đoán ung thư hắc tố, ngay cả ở giai đoạn đầu, có thể gây ra lo lắng và đau khổ đáng kể. Nỗi sợ tái phát hoặc di căn là một mối lo ngại phổ biến.

Tác động giai đoạn tiến triển (Giai đoạn III-IV):

Khi ung thư hắc tố di căn, các tác động của nó trở nên nghiêm trọng và lan rộng hơn nhiều. Nó có thể di căn đến:

• Hạch bạch huyết: Đây thường là nơi đầu tiên ung thư hắc tố di căn. Các hạch bạch huyết có thể sưng to và đau.
• Các cơ quan nội tạng: Ung thư hắc tố có thể di căn đến các cơ quan quan trọng, bao gồm phổi, gan và não.
• Phổi: Điều này có thể gây ra các triệu chứng như ho dai dẳng, khó thở và đau ngực.
• Gan: Di căn đến gan có thể dẫn đến vàng da, đau bụng và sưng.
• Não: Di căn não có thể gây đau đầu, co giật và các vấn đề thần kinh.
• Xương: Di căn đến xương có thể gây đau và làm tăng nguy cơ gãy xương.

Tác dụng liên quan đến điều trị:

Việc điều trị u hắc tố, mặc dù cần thiết, cũng có những tác dụng riêng:

• Phẫu thuật: U hắc tố giai đoạn đầu thường được điều trị bằng phẫu thuật cắt bỏ khối u và một phần mô khỏe mạnh. Phẫu thuật này có thể để lại sẹo và tùy thuộc vào vị trí, có thể ảnh hưởng đến chức năng (ví dụ: nếu ở khớp).
• Liệu pháp miễn dịch: Những phương pháp điều trị này, giúp hệ thống miễn dịch của cơ thể chống lại ung thư, có thể gây ra các tác dụng phụ như mệt mỏi, sốt và phát ban.
• Liệu pháp nhắm trúng đích: Những loại thuốc này nhắm vào các đột biến gen cụ thể trong tế bào ung thư. Các tác dụng phụ có thể bao gồm đau khớp, phát ban da và tiêu chảy.
• Hóa trị: Mặc dù hiện nay ít phổ biến hơn đối với u hắc tố, nhưng hóa trị có thể gây rụng tóc, buồn nôn và mệt mỏi.
• Xạ trị: Điều này có thể gây kích ứng da và mệt mỏi.

Tiên lượng của ung thư hắc tố phụ thuộc rất nhiều vào giai đoạn chẩn đoán. Phát hiện và điều trị sớm dẫn đến tỷ lệ chữa khỏi cao. Tuy nhiên, một khi ung thư đã di căn đến các cơ quan xa, tiên lượng trở nên thận trọng hơn nhiều, và trọng tâm điều trị chuyển sang kiểm soát các triệu chứng và kéo dài sự sống.

Phòng ngừa ung thư hắc tố vào mùa đông

Bạn có thể giảm nguy cơ mắc ung thư hắc tố và các loại ung thư da khác nếu bạn:

• Tránh đèn và giường tắm nắng. Đèn và giường tắm nắng phát ra tia cực tím (UV). Tiếp xúc với loại ánh sáng này có thể làm tăng nguy cơ ung thư da.
• Tránh nắng vào giữa trưa. Tia nắng mặt trời mạnh nhất trong khoảng từ 10 giờ sáng đến 4 giờ chiều. Hãy sắp xếp các hoạt động ngoài trời vào những thời điểm khác trong ngày, ngay cả vào mùa đông hoặc khi trời nhiều mây.
• Làm quen với làn da của bạn để nhận thấy những thay đổi. Thường xuyên kiểm tra da để tìm các nốt tăng trưởng mới. Tìm kiếm những thay đổi ở các nốt ruồi, tàn nhang, vết sưng và vết bớt hiện có. Với sự trợ giúp của gương, hãy kiểm tra mặt, cổ, tai và da đầu. Quan sát ngực và thân, mặt trên và mặt dưới của cánh tay và bàn tay. Kiểm tra cả mặt trước và mặt sau của chân và bàn chân, bao gồm cả lòng bàn chân và các kẽ ngón chân. Đồng thời kiểm tra vùng sinh dục và giữa hai mông của bạn.
• Mặc quần áo bảo hộ. Khi bạn ra ngoài vào ban ngày, hãy mặc quần áo giúp bảo vệ da khỏi tia nắng mặt trời. Che chắn da bằng quần áo sẫm màu, dệt chặt chẽ che phủ cánh tay và chân. Đội một chiếc mũ rộng vành, giúp bảo vệ tốt hơn so với mũ lưỡi trai hoặc mũ che nắng. Một số công ty cũng bán quần áo bảo hộ. Bác sĩ da liễu có thể giới thiệu cho bạn một thương hiệu phù hợp.
• Đừng quên kính râm. Hãy tìm loại kính có khả năng chặn cả hai loại tia UVA và UVB.
• Bôi kem chống nắng quanh năm. Sử dụng kem chống nắng phổ rộng với chỉ số SPF ít nhất là 30, ngay cả vào những ngày nhiều mây. Bôi kem chống nắng một cách hào phóng. Bôi lại sau mỗi hai giờ hoặc thường xuyên hơn nếu bạn đang bơi lội hoặc đổ mồ hôi.