Tiêu chảy: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Tiêu chảy cấp xảy ra khi tình trạng bệnh kéo dài từ 1 đến 2 ngày. Bạn có thể bị tiêu chảy do nhiễm vi rút hoặc vi khuẩn khi ăn hoặc uống. Tiêu chảy mạn tính là tiêu chảy hầu hết các ngày trong thời gian dài hơn 3 đến 4 tuần. Một số nguyên nhân phổ biến của tiêu chảy mãn tính bao gồm:

• hội chứng ruột kích thích (IBS)
• bệnh viêm ruột (IBD)
• các tình trạng, chẳng hạn như bệnh celiac, ảnh hưởng đến sự hấp thụ các chất dinh dưỡng nhất định

Nguyên nhân gây tiêu chảy?

Các nguyên nhân gây bệnh tiêu chảy bao gồm:

• nhiễm vi rút bao gồm vi rút rota, norovirus và viêm dạ dày ruột do vi rút
• nhiễm trùng do vi khuẩn, bao gồm cả Salmonella và E. coli
• nhiễm ký sinh trùng
• bệnh đường ruột
• không dung nạp thực phẩm, chẳng hạn như không dung nạp lactose
• phản ứng bất lợi với thuốc
• phẫu thuật túi mật hoặc dạ dày

Rotavirus là nguyên nhân phổ biến nhất của bệnh tiêu chảy cấp trên toàn cầu. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa kỳ (CDC), nhiễm rota virus gây ra khoảng 40% các ca nhập viện ở trẻ em dưới 5 tuổi. Trên toàn cầu, hầu hết các ca tử vong do tiêu chảy là do nguồn cung cấp nước bị ô nhiễm và không đủ điều kiện vệ sinh. Tiêu chảy mạn tính có thể là triệu chứng của một tình trạng nghiêm trọng hơn như hội chứng ruột kích thích hoặc bệnh viêm ruột. Tiêu chảy thường xuyên và nghiêm trọng có thể là dấu hiệu của bệnh đường ruột hoặc rối loạn chức năng ruột.

Các triệu chứng của tiêu chảy là gì?

Các triệu chứng chính của tiêu chảy là thường xuyên đi ngoài phân lỏng, có nước và cảm giác khó chịu muốn đi tiêu. Có nhiều triệu chứng tiêu chảy khác nhau. Các triệu chứng phụ thuộc vào nguyên nhân nhưng thường bạn sẽ cảm thấy một hoặc nhiều triệu chứng sau đây:

• buồn nôn
• đau bụng
• đầy hơi
• mất nước
• thường xuyên để đi tiêu của bạn
• tống ra một khối lượng lớn phân
• mất nước

Tiêu chảy có thể khiến bạn mất nước nhanh chóng và có nguy cơ bị mất nước. Nếu bạn không được điều trị, tiêu chảy có thể gây ra những ảnh hưởng nghiêm trọng. Các triệu chứng mất nước bao gồm:

• mệt mỏi
• màng nhầy khô
• tăng nhịp tim
• đau đầu
• lâng lâng, chóng mặt
• cơn khát tăng dần
• giảm đi tiểu
• khô miệng

Liên hệ với bác sỹ càng sớm càng tốt nếu bạn nghĩ rằng tình trạng tiêu chảy đang gây ra mất nước.

Tiêu chảy ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ

Trẻ em đặc biệt dễ bị tiêu chảy và mất nước. Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa kỳ báo cáo rằng tiêu chảy và các biến chứng của nó chiếm khoảng 1 trên 9 ca tử vong hàng năm trên toàn thế giới, khiến đây là nguyên nhân thứ hai gây tử vong ở trẻ em dưới 5 tuổi. Gọi cho bác sĩ hoặc tìm kiếm sự chăm sóc khẩn cấp nếu bạn thấy trẻ có các triệu chứng mất nước, chẳng hạn như:

• giảm đi tiểu
• khô miệng
• đau đầu
• mệt mỏi
• thiếu nước mắt khi khóc
• da khô
• mắt trũng sâu
• thóp trũng
• lờ đờ
• cáu gắt

Các lựa chọn điều trị tiêu chảy là gì?

Nghiên cứu cho thấy rằng việc điều trị tiêu chảy thường yêu cầu thay thế chất lỏng bị mất. Điều này có nghĩa là bạn cần uống nhiều nước hơn hoặc đồ uống thay thế chất điện giải, chẳng hạn như đồ uống thể thao. Trong những trường hợp nghiêm trọng hơn, bạn có thể truyền dịch qua tĩnh mạch. Nếu nhiễm trùng do vi khuẩn là nguyên nhân khiến bạn bị tiêu chảy, bác sĩ có thể kê đơn thuốc kháng sinh. Bác sĩ sẽ quyết định phương pháp điều trị của bạn dựa trên:

mức độ nghiêm trọng của tình trạng tiêu chảy và tình trạng liên quan

• tần suất tiêu chảy và tình trạng liên quan
• mức độ tình trạng mất nước của bạn
• sức khỏe của bạn
• tiền sử bệnh tật
• tuổi
• khả năng dung nạp các thủ thuật hoặc thuốc khác nhau
• kỳ vọng cải thiện tình trạng của bạn

Nguyên nhân tiêu chảy được chẩn đoán như thế nào?

Bác sĩ sẽ khám sức khỏe tổng thể và xem xét tiền sử bệnh của bạn khi xác định nguyên nhân gây tiêu chảy. Họ cũng có thể yêu cầu các xét nghiệm nước tiểu và mẫu máu. Các xét nghiệm bổ sung mà bác sĩ có thể yêu cầu để xác định nguyên nhân gây tiêu chảy và các tình trạng liên quan khác có thể bao gồm:

• kiểm tra loại bỏ chế độ ăn uống để xác định xem liệu nguyên nhân gây ra chứng không dung nạp thực phẩm hoặc dị ứng
• chẩn đoán hình ảnh để kiểm tra tình trạng viêm và các bất thường về cấu trúc của ruột
• cấy phân để kiểm tra vi khuẩn, ký sinh trùng hoặc dấu hiệu của bệnh
• nội soi để kiểm tra toàn bộ đại tràng để tìm các dấu hiệu của bệnh đường ruột
• nội soi đại tràng sigma để kiểm tra trực tràng và đại tràng dưới để tìm các dấu hiệu của bệnh đường ruột

Nội soi đại tràng hoặc nội soi đại tràng sigma đặc biệt hữu ích để xác định xem bạn có bị bệnh đường ruột hoặc tiêu chảy nặng hoặc mạn tính hay không.

Bạn có thể ngăn ngừa tiêu chảy bằng cách nào?

Mặc dù tiêu chảy có thể xảy ra vì nhiều lý do khác nhau, nhưng bạn có thể thực hiện các biện pháp sau để ngăn ngừa tiêu chảy:

• Bạn có thể tránh bị tiêu chảy do ngộ độc thực phẩm bằng cách rửa khu vực nấu nướng và chế biến thực phẩm thường xuyên hơn.
• Phục vụ thức ăn ngay sau khi chế biến.
• Làm lạnh thức ăn thừa kịp thời.
• Luôn rã đông thực phẩm đông lạnh trong tủ lạnh.

Ngăn ngừa tiêu chảy của khách du lịch

Bạn có thể giúp ngăn ngừa bệnh tiêu chảy khi đi du lịch bằng cách thực hiện các bước sau khi đi du lịch:

• hỏi bác sĩ xem bạn có thể bắt đầu điều trị bằng thuốc kháng sinh trước khi rời đi không
• tránh nước máy, đá viên và các sản phẩm tươi có thể đã được rửa bằng nước máy khi bạn đang đi nghỉ
• chỉ uống nước đóng chai khi đi nghỉ
• chỉ ăn thức ăn nấu chín khi đi nghỉ

Ngăn ngừa sự lây lan của các bệnh nhiễm trùng do vi rút hoặc vi khuẩn

Nếu bạn bị tiêu chảy do nhiễm vi-rút hoặc vi khuẩn, bạn có thể ngăn chặn tác nhân gây nhiễm trùng cho người khác bằng cách rửa tay thường xuyên hơn. Khi bạn rửa tay, hãy sử dụng xà phòng để rửa tay.

Khi nào cần gọi bác sĩ?

Hầu hết các trường hợp tiêu chảy cấp đều tự khỏi và các triệu chứng sẽ cải thiện trong vài ngày. Tuy nhiên, tiêu chảy cũng là một triệu chứng của một số trường hợp cấp cứu y tế nghiêm trọng. Nếu bạn thấy phân lỏng, nhiều nước cùng với bất kỳ triệu chứng nào sau đây, bạn nên tìm kiếm sự trợ giúp khẩn cấp. Sự kết hợp của các triệu chứng này có thể là dấu hiệu của một căn bệnh tiềm ẩn nghiêm trọng.

• sốt
• phân có máu
• nôn mửa thường xuyên

Đi cấp cứu ngay lập tức nếu trẻ nhỏ tiêu chảy và có bất cứ triệu chứng nào dưới đây:

• Bị tiêu chảy trong 24 giờ trở lên.
• Bị sốt từ (39 ° C) trở lên.
• Phân có chứa máu.
• Phân có chứa mủ.
• Phân có màu đen.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Giải pháp điều trị tiêu chảy đến từ thiên nhiên