Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Nguyên nhân gây chóng mặt và nôn mửa?

Chóng mặt và nôn mửa đều là những triệu chứng không đặc hiệu, có nghĩa là chúng có thể có nhiều nguyên nhân tiềm ẩn, tuy nhiên, nguyên nhân thường là một dấu hiệu bệnh tạm thời, chẳng hạn như lo lắng. Trong bài viết này, hãy tìm hiểu về một loạt các nguyên nhân có thể gây ra chóng mặt và nôn mửa, cũng như thời điểm nên đến gặp bác sĩ.

Nguyên nhân có thể gây ra nôn mửa và chóng mặt bao gồm:

1. Lo lắng và các vấn đề sức khỏe tâm thần khác

Lo lắng dữ dội có thể gây ra cảm giác buồn nôn và nôn mửa. Một số người cũng có thể cảm thấy chóng mặt, bối rối và như thể mất kiểm soát suy nghĩ của họ. Loại lo lắng này thường xuất hiện trước một sự kiện cụ thể, chẳng hạn như một bài kiểm tra hoặc một tình huống khó khăn về tình cảm. Khi tình trạng căng thẳng được giải quyết, lo lắng cũng sẽ biến mất. Khi lo lắng gây chóng mặt và nôn mửa, nó có thể bắt đầu một chu kỳ liên tục. Bạn cảm thấy lo lắng, sau đó nôn mửa, và sau đó lo lắng về nguyên nhân gây ra nôn mửa. Các yếu tố sức khỏe tâm thần khác cũng có thể đóng một vai trò trong việc nôn mửa và chóng mặt. Một số người mắc chứng cuồng ăn hoặc sợ ăn có thể bị nôn mửa khi tiếp xúc với những tình huống này. Trầm cảm cũng có thể góp phần gây ra các vấn đề về dạ dày cấp tính hoặc mãn tính.

2. Virus và nhiễm trùng dạ dày

Nhiều bệnh nhiễm trùng dạ dày gây buồn nôn và nôn. Tình trạng viêm thường là kết quả của những bệnh nhiễm trùng này được gọi là viêm dạ dày ruột. Viêm dạ dày ruột có nhiều mức độ từ nhẹ đến nặng. Trong một số trường hợp hiếm hoi, nó có thể đe dọa tính mạng đặc biệt là ở trẻ sơ sinh, người lớn tuổi và những người có nguy cơ mất nước. Nôn quá nhiều có thể dẫn đến chóng mặt, đặc biệt nếu một người bị mất nước. Một số người cũng cảm thấy chóng mặt khi buồn nôn. Một số nguyên nhân phổ biến nhất của viêm dạ dày ruột bao gồm:

  • vi rút, chẳng hạn như norovirus và rotavirus
  • nhiễm trùng do vi khuẩn, chẳng hạn như E. coli và Salmonella

3. Bệnh tiểu đường

Bệnh tiểu đường khiến cơ thể khó chuyển hóa glucose hơn, có thể làm tăng lượng đường trong máu. Những người mắc bệnh tiểu đường có thể bị nôn mửa hoặc cảm thấy chóng mặt khi lượng đường trong máu của họ tăng quá cao hoặc quá thấp. Trong một số trường hợp, bệnh tiểu đường gây ra một tình trạng đe dọa tính mạng được gọi là nhiễm toan ceton do tiểu đường. Các triệu chứng của nhiễm toan ceton bao gồm:

  • đau bụng
  • da khô, đỏ bừng
  • khát nhiều và đi tiểu thường xuyên
  • lú lẫn
  • hơi thở hoặc nước tiểu có mùi trái cây

4. Các vấn đề về tai trong

Tai trong giúp điều chỉnh thăng bằng. Các vấn đề với tai trong, bao gồm nhiễm trùng và chấn thương thực thể, có thể gây chóng mặt hoa mắt. Chóng mặt là cảm giác cơ thể đang di chuyển trong không gian, ngay cả khi đang ngồi yên. Một số người cũng có thể bị buồn nôn do chóng mặt và nôn mửa. Các vấn đề về tai trong có thể phát triển chậm theo thời gian hoặc đột ngột. Nếu bạn có vấn đề về tai trong xuất hiện đột ngột, bạn có thể mắc một chứng bệnh gọi là hội chứng tiền đình cấp tính.

5. Các vấn đề về gan

Gan hoạt động như hệ thống giải độc của cơ thể. Nếu gan không hoạt động bình thường, bạn có thể cảm thấy chóng mặt hoặc nôn mửa. Các vấn đề về gan cũng có thể gây ra tình trạng nước tiểu sẫm màu, đau dữ dội ở phần trên bên phải của cơ thể, vàng da và mắt. Đôi khi sỏi mật có thể làm tắc ống mật, gây ra các vấn đề về gan. Nếu cơ thể có thể đào thải sỏi mật, các triệu chứng có thể đột ngột tự biến mất. Nếu sỏi mật không thể tự thải ra được, các triệu chứng có xu hướng ngày càng dữ dội hơn. Các vấn đề về sức khỏe gan luôn cần được nói chuyện với bác sĩ.

6. Vấn đề sức khỏe thần kinh

Khi có vấn đề gì đó xảy ra trong não, có thể gây buồn nôn, nôn mửa, chóng mặt và một loạt các triệu chứng khác. Nhiễm trùng, u nang, chấn thương, đột quỵ, chảy máu hoặc khối u đều có thể ảnh hưởng đến các bộ phận khác nhau của não. Những người bị chóng mặt sau tai nạn xe hơi hoặc bị va đập vào đầu nên đi khám.

7. Chứng đau nửa đầu

Nhiều người trải qua những thay đổi về tầm nhìn và nhận thức ngay lập tức trước khi bị đau nửa đầu. Người bệnh cũng thường cảm thấy chóng mặt, nôn mửa và nhạy cảm với ánh đèn sáng. Có thể cảm thấy chóng mặt do đau nửa đầu kèm theo ít hoặc không đau đầu.

8. Say tàu xe

Di chuyển trên ô tô, thuyền, máy bay hoặc phương tiện khác có thể làm rối loạn hệ thống cân bằng của cơ thể. Đối với một số người, say tàu xe có thể gây ra đau đầu, chóng mặt hoặc nôn mửa. Các triệu chứng thường biến mất sau khi bạn trở lại ổn định.

9. Rượu hoặc ma túy

Một loạt các loại thuốc bất hợp pháp có thể gây buồn nôn và nôn, cũng như chóng mặt. Những triệu chứng này đặc biệt có thể xảy ra sau khi sử dụng nhiều. Một đêm uống rượu say cũng có thể dẫn đến một loạt các triệu chứng bao gồm nôn mửa, chóng mặt, quay cuồng và đau đầu.

10. Ngộ độc

Chóng mặt và nôn mửa đột ngột không rõ nguyên nhân đôi khi có thể là dấu hiệu của ngộ độc. Ngộ độc có nhiều khả năng xảy ra khi bạn ở trong các khu vực bị ô nhiễm, hít phải các chất độc hại tiềm tàng, tiếp xúc với bức xạ, hoặc tiêu thụ thực phẩm hoặc nước có thể bị ô nhiễm.

11. Tổn thương nội tạng

Suy nội tạng và chấn thương thể chất có thể gây buồn nôn và đau dạ dày dữ dội, cũng như nôn mửa và chóng mặt. Nếu bạn gần đây đã bị chấn thương thực thể, bị nhiễm trùng nặng hoặc có nguy cơ bị suy nội tạng, bạn nên xem xét khả năng có thể vấn đề về nội tạng gây ra chóng mặt và nôn mửa. Một lỗ thủng trong ruột có thể gây ra buồn nôn và chóng mặt. Viêm ruột thừa nghiêm trọng và chấn thương tuyến tụy cũng có thể gây ra các triệu chứng tương tự.

12. Mang thai

Hormone thai kỳ có thể gây chóng mặt và nôn mửa, đặc biệt là trong ba tháng đầu. Một số người nhận thấy rằng tránh một số loại thực phẩm, nghỉ ngơi, uống nhiều nước hơn và ngăn chặn cơn đói giúp giảm các triệu chứng.

13. Đột quỵ

Đột quỵ có thể là một trường hợp khẩn cấp đe dọa tính mạng. Hầu hết các cơn đột quỵ là do cục máu đông trong não. Một mạch máu trong não bị vỡ cũng có thể gây ra đột quỵ chảy máu. Một số người bị buồn nôn và nôn trong cơn đột quỵ. Tuy nhiên, hầu như tất cả những người bị đột quỵ cũng gặp phải các triệu chứng khác. Chỉ buồn nôn và nôn mửa không có nghĩa là một người đang bị đột quỵ.

Các biện pháp khắc phục tại nhà

Uống đủ nước có thể giúp giảm các triệu chứng nhẹ của nôn mửa và chóng mặt.

Không phải tất cả các biện pháp điều trị tại nhà đều có tác dụng đối với tất cả các dạng nôn mửa và chóng mặt. Nếu một trong hai triệu chứng nghiêm trọng, điều quan trọng là phải tìm kiếm sự chăm sóc y tế. Khi các triệu chứng nhẹ hoặc đến và biến mất, bạn có thể thử một số chiến lược sau:

  • Uống nhiều nước để giữ đủ nước. Đồ uống thay thế chất điện giải cũng có thể hữu ích.
  • Sử dụng đồ uống có ga để giúp ổn định dạ dày.
  • Nằm nghỉ ngơi nơi thoáng mát, yên tĩnh.
  • Tránh ánh sáng chói, âm thanh lớn và bất cứ thứ gì có thể kích thích não bộ.
  • Ăn một chế độ ăn nhạt nhẽo cho đến khi hết nôn. Các chất lỏng trong suốt, chẳng hạn như nước dùng, trà và nước trái cây, cũng có thể hữu ích.
  • Thử dùng thuốc dạ dày không kê đơn để giảm nôn.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Làm thế nào để tim không loạn nhịp?

Hồng Ngọc - Viện Y học ứng dụng Việt Nam (theo MedicalNewsToday) -
Bình luận
Tin mới
  • 10/03/2026

    Thảo mộc và các bệnh mạn tính không lây

    Bệnh mạn tính không lây (non-communicable diseases - NCDs) là nhóm bệnh bao gồm các bệnh như bệnh tim mạch, đột quỵ, tiểu đường type 2, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), rối loạn mỡ máu, béo phì, một số loại ung thư, hen… Bệnh mạn tính không lây là nguyên nhân tử vong và tàn phế hàng đầu ở nhiều quốc gia và đặt gánh nặng lớn lên hệ thống y tế và xã hội.

  • 10/03/2026

    Ăn chất béo từ các loại hạt giúp giảm cân hiệu quả, vì sao?

    Trái với nỗi sợ tăng cân, khoa học chứng minh việc ăn các loại hạt giúp giảm cân, đánh bay mỡ thừa hiệu quả hơn các chế độ ăn kiêng khắt khe. Bí mật nằm ở cơ chế chuyển hóa đặc biệt, kích hoạt quá trình đốt mỡ tự nhiên mà ít ai biết tới.

  • 10/03/2026

    Các nguyên nhân gây ợ nóng thường gặp

    Ợ nóng là cảm giác đau rát ở ngực, thỉnh thoảng xuất hiện, hoặc trở nên tồi tệ hơn sau khi ăn, vào ban đêm, khi nằm xuống hoặc cúi người. Đây là một triệu chứng của bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD).

  • 09/03/2026

    6 loại trái cây có chỉ số đường huyết thấp tốt cho người bệnh tiểu đường

    Trái cây vẫn có thể xuất hiện trong thực đơn của người bệnh tiểu đường nếu lựa chọn đúng loại và kiểm soát khẩu phần. Các chuyên gia khuyến nghị ưu tiên thực phẩm có chỉ số đường huyết (GI) thấp để hỗ trợ ổn định glucose máu.

  • 09/03/2026

    7 biện pháp phòng bệnh hô hấp hiệu quả mùa nồm ẩm

    Giai đoạn chuyển mùa từ đông sang xuân tại miền Bắc thường xuất hiện hiện tượng nồm ẩm và mưa phùn, khiến độ ẩm tăng cao và tạo điều kiện cho vi khuẩn, nấm mốc phát triển mạnh. Kiểu thời tiết này đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ em, người cao tuổi và những người có bệnh lý nền, do các bệnh về đường hô hấp dễ dàng bùng phát và trở nặng. Nhằm giúp người dân chủ động bảo vệ sức khỏe, Viện Y học ứng dụng Việt Nam sẽ chia sẻ thông tin về các biện pháp khoa học và thiết thực nhất ngay dưới đây.

  • 09/03/2026

    5 hậu quả nghiêm trọng lâu dài của việc la mắng đối với trẻ

    Các bậc cha mẹ luôn muốn điều tốt nhất cho con cái của mình. Đó là lý do tại sao rất nhiều bậc cha mẹ phải vật lộn với những lựa chọn nuôi dạy con. Và xét cho cùng, chúng ta cũng chỉ là con người, việc cảm thấy bực bội với con cái là điều bình thường, đặc biệt là khi chúng cư xử không đúng mực. Nhưng cách bạn thể hiện sự bực bội và giải quyết tình huống có thể ảnh hưởng lớn đến sự phát triển nhân cách và sức khỏe lâu dài của trẻ. Cùng đọc tiếp để tìm hiểu xem các nghiên cứu lâm sàng đã phát hiện ra về tác động lâu dài của việc la mắng đối với trẻ em!

  • 08/03/2026

    Uống trà gì cân bằng nội tiết một cách tự nhiên?

    Rối loạn nội tiết có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ, cân nặng, chu kỳ kinh nguyệt và tâm trạng. Bên cạnh điều trị y khoa, một số loại trà được nghiên cứu cho thấy có thể hỗ trợ điều hòa hormone ở mức độ nhất định.

  • 08/03/2026

    Kim ngân hoa với các tác dụng chống viêm

    Trong xu hướng tìm kiếm các hợp chất tự nhiên để hỗ trợ sức khỏe, Kim ngân hoa nổi lên như một nguyên liệu tiềm năng nhờ khả năng can thiệp vào các lộ trình tín hiệu liên quan đến stress oxy hóa và viêm.

Xem thêm