Rhino Virus – Nguyên nhân gây cảm trong lúc giao mùa

1. Bệnh Rhino virus là gì?

Cảm lạnh do Rhinovirus gây ra là một trong những căn bệnh phổ biến nhất trên toàn thế giới, đặc biệt là vào những ngày mưa lạnh. Trên thực tế, bất cứ lứa tuổi nào cũng có thể mắc phải căn bệnh này, nhưng tỷ lệ chủ yếu thuộc vào nhóm đối tượng là trẻ em.

Rhinovirus thường gây nhiễm ở mũi và họng. Do đó triệu chứng chủ yếu là nghẹt mũi, chảy nước mũi, hắt hơi, ho nhẹ. Tuy nhiên, một số trường hợp đặc biệt, chẳng hạn người có suy giảm miễn dịch, hoặc người cao tuổi có thể gặp tình trạng nặng hơn.

2. Đặc điểm của virus

Các dấu hiệu nhận biết bệnh:

• Chảy nước mũi hoặc nghẹt mũi
• Hắt hơi
• Ho
• Đau họng, ù tai
• Cảm giác mệt mỏi, uể oải
• Đau đầu, chóng mặt
• Sốt nhẹ (Hơn 38 độ C) ở một số trường hợp

Tuy nhiên trong trường hợp nếu các triệu chứng kéo dài nhiều ngày liên tục và người bệnh có dấu hiệu mất nước, khó thở, sốt cao kéo dài thì hãy cho người bệnh đi khám để điều trị, hỗ trợ kịp thời.

3. Nguyên nhân và cách lấy truyền của virus

Nguyên nhân trực tiếp:

Do người bệnh đã nhiễm một hoặc nhiều loài virus khác nhau. Rhino virus lan truyền rất dễ dàng, đặc biệt qua đường không khí:

• Khi nói chuyện, hắt hơi hoặc ho, thải ra các giọt nhỏ mang virus vào không khí, người khác hít vào có thể bị nhiễm.
• Virus cũng có thể lây qua tiếp xúc tay - ví dụ bắt tay, sau đó tay chạm miệng, mũi, mắt.
• Chạm vào các vật dụng hoặc bề mặt bị nhiễm virus (do người bị nhiễm ho/hắt hơi vào), rồi sau đó đưa tay lên mặt (mũi, miệng) 

Một điểm đáng chú ý: trẻ sơ sinh < 6 tháng có thể được bảo vệ bởi kháng thể mẹ truyền qua nhau thai hoặc sữa mẹ, nên nguy cơ nhiễm thấp hơn trong giai đoạn này.

4. Chẩn đoán

Việc chẩn đoán nhiễm rhinovirus thường dựa vào triệu chứng và khám lâm sàng. Xét nghiệm chuyên biệt hiếm khi cần thiết vì việc xác định chính virus gây bệnh thường không thay đổi hướng điều trị

Các tiêu chí để chẩn đoán:

• Thời gian và tiến triển các triệu chứng
• Mức độ khó chịu, sốt ho, nghẹt mũi và hắt hơi
• Các yếu tố nguy cơ như tuổi tác, suy giảm miễn dịch và bệnh nền
• Các dấu hiệu biến chứng như khó thở, đau ngực, sốt kéo dài.

Nếu các triệu chứng đi kèm với các nguy cơ mà không cải thiện sau nhiều ngày, các bác sĩ có thể xem xét thêm xét nghiệm và điều trị tích cực hơn.

5. Điều trị

Hiện tai chưa có thuốc đặc hiệu để điều trị triệt để virus rhino. Tuy nhiên, cách điều trị tốt nhất là làm giảm các triệu chứng, hỗ trợ cơ thể hồi phục và ngăn ngừa biến chứng.

Các biện pháp tự chăm sóc:

• Nghỉ ngơi đầy đủ
• Uống nhiều nước, giữ ấm cơ thể
• Sử dụng các viên ngậm hoặc thuốc viêm họng để giảm đau họng
• Súc miệng nước muối và nước muối ấm thường xuyên để giảm tình trạng đau họng

Một số loại thuốc có thể dung để làm các triệu chứng:

• Paracetamol (acetaminophen) để giảm sốt, đau đầu, đau họng.
• Thuốc xịt, thuốc nhỏ hay viên thông mũi nếu bị nghẹt mũi — lưu ý: thường chỉ dùng cho người lớn và trong thời gian ngắn.
• Thuốc ho, siro ho nếu ho nhiều.
• Viên ngậm họng hoặc xịt họng để giảm đau họng, ngứa họng.

• Trẻ nhỏ (dưới 3 tháng tuổi) sốt cao hơn 38 độ C.
• Có tình trạng khó thở, tím tái, bỏ ăn và mất nước nhiều như nôn mửa.
• Sốt kéo dài hơn từ 2 – 3 ngày ở trẻ hoặc ho kéo dài, đau xoăng, cứng cổ, chói mắt.
• Người cao tuổi có nhiều bệnh nền, suy giảm miễn dịch có triệu chứng xấu đi hoặc không cải thiện sau một thời gian.

6. Biến chứng

Mặc dù đa phần nhiễm rhinovirus là nhẹ, nhưng trong một số trường hợp đặc biệt có thể xảy ra biến chứng như:

• Viêm xoang cấp- nhiễm trùng xoang do bội nhiễm.
• Kích hoạt hoặc làm nặng hơn bệnh hen suyễn - người bị hen có thể lên cơn hen khi nhiễm.
• Viêm tiểu phế quản - đặc biệt ở trẻ nhỏ.
• Viêm phế quản - đặc biệt nếu người bệnh có bệnh phổi nền.
• Viêm thanh khí phế quản cấp - sưng đường thở trên ở trẻ em, gây tiếng khàn, khó thở.
• Viêm thanh quản   giọng khàn, mất giọng.
• Viêm tai giữa  -  trẻ nhỏ đặc biệt dễ bị.
• Viêm phổi - hiếm hơn nhưng có thể xảy ra nếu tình trạng xấu đi hoặc người bệnh có bệnh nền.

7. Kết luận

Rhinovirus là một tác nhân rất phổ biến gây cảm lạnh thông thường. Mặc dù đa số các trường hợp nhiễm rhinovirus thường nhẹ và có thể tự khỏi sau vài ngày, nhưng do khả năng lây lan nhanh và nguy cơ gây biến chứng ở những người có cơ địa nhạy cảm, căn bệnh này vẫn cần được quan tâm. Việc nhận biết sớm triệu chứng, hiểu rõ con đường lây truyền và áp dụng các biện pháp phòng ngừa như rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, vệ sinh bề mặt tiếp xúc là rất quan trọng. Điều trị chủ yếu tập trung vào chăm sóc triệu chứng và hỗ trợ cơ thể phục hồi. Tuy nhiên, nếu bạn thuộc nhóm nguy cơ cao hoặc các triệu chứng kéo dài, nặng hơn, việc tìm đến bác sĩ để được tư vấn và điều trị kịp thời là cần thiết.

https://www.healthdirect.gov.au/rhinovirus#what-is

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10144685/