Cẩm nang tiêm chung và phòng bệnh mùa đông cho trẻ

1. Sốt xuất huyết và các bệnh lây nhiễm - Nỗi lo không của riêng mùa nào

Nhiều cha mẹ thường lầm tưởng rằng căn bệnh sốt xuất huyết nguy hiểm chỉ xuất hiện vào mùa mưa hay mùa hè nóng bức. Thế nhưng, ở các quốc gia nhiệt đới và cận nhiệt đới như khu vực Đông Nam Á mà chúng ta đang sống, mầm bệnh này vẫn luôn âm thầm tồn tại và phát triển quanh năm. Người dân sống tại khu vực này có nguy cơ mắc bệnh rất cao. Căn bệnh này lây truyền qua vết đốt của loài muỗi vằn, mang lại những cơn đau nhức vô cùng khủng khiếp ở vùng cơ bắp và xương khớp của trẻ nhỏ.

Khi thời tiết giao mùa hoặc bước vào những tháng ngày lạnh giá, nếu môi trường xung quanh không được vệ sinh sạch sẽ, những vũng nước đọng trong các rãnh nước, chum vại hay lốp xe cũ ngoài vườn vẫn là nơi hoàn hảo để muỗi sinh sôi nảy nở. Thực tế, rất nhiều cống rãnh đọng nước là nơi trú ngụ khổng lồ của bầy muỗi truyền bệnh, và chỉ khi nước được dọn sạch hoàn toàn, chúng mới hết chỗ sinh tồn.

2. Tại sao mùa đông lại là thời điểm "vàng" cho mầm bệnh tấn công?

Khi nhiệt độ ngoài trời bắt đầu giảm xuống, bầu không khí trở nên lạnh lẽo và hanh khô hơn rất nhiều. Đây chính là điều kiện môi trường vô cùng thuận lợi để các loại vi-rút gây bệnh đường hô hấp sinh sôi, nảy nở và phát tán mạnh mẽ trong không khí. Hơn thế nữa, vào mùa lạnh, trẻ em thường có xu hướng dành phần lớn thời gian vui chơi ở trong nhà hoặc những không gian đóng kín cửa để tránh rét. Việc tiếp xúc gần gũi trong một môi trường chật hẹp, thiếu đi sự lưu thông của không khí tự nhiên khiến cho mầm bệnh dễ dàng lây truyền từ bé này sang bé khác chỉ qua một cái hắt hơi hay một tiếng ho rất nhỏ.

Bên cạnh đó, cơ thể của trẻ em, đặc biệt là các trẻ ở độ tuổi mầm non, có hệ thống miễn dịch chưa được phát triển hoàn thiện và vững chắc như người trưởng thành. Khi phải liên tục đối mặt với sự thay đổi nhiệt độ đột ngột từ trong nhà ấm áp ra ngoài trời giá lạnh, cơ thể trẻ phải tiêu hao một lượng lớn năng lượng để giữ ấm, làm cho lớp bảo vệ tự nhiên bị suy yếu đi đáng kể. Điều này vô tình tạo ra một "lỗ hổng" lớn để các mầm bệnh bên ngoài xâm nhập thẳng vào mũi, họng và phổi của trẻ. Sự kết hợp giữa yếu tố thời tiết khắc nghiệt, không gian sinh hoạt đóng kín và sức chống đỡ còn non nớt của cơ thể trẻ chính là những lý do cốt lõi khiến mùa đông luôn là mùa cao điểm của các loại bệnh lây nhiễm.

3. Tiêm chủng - "Lá chắn" bảo vệ trẻ vững chắc nhất

Đứng trước muôn vàn mối nguy hiểm rình rập, cách an toàn, khoa học và hiệu quả nhất để cha mẹ bảo vệ sức khỏe cho con chính là đưa trẻ đi tiêm chủng đầy đủ theo đúng lịch trình. Cha mẹ có thể hình dung một cách đơn giản, việc tiêm chủng giống hệt như việc chúng ta cho "quân đội bảo vệ" bên trong cơ thể trẻ đi tham gia một khóa huấn luyện đặc biệt. Những mũi tiêm này chứa những mảnh mầm bệnh đã được xử lý làm yếu đi rất nhiều, hoàn toàn không còn khả năng gây bệnh hay làm hại cơ thể bé. Khi đi vào cơ thể, chúng sẽ làm nhiệm vụ dạy cho hệ thống phòng ngự của trẻ cách nhận diện chính xác kẻ thù. Nhờ quá trình tập dượt này, nếu sau này trẻ vô tình tiếp xúc với mầm bệnh thật sự ngoài môi trường, cơ thể bé đã có sẵn nguồn vũ khí và kinh nghiệm để tiêu diệt chúng ngay lập tức.

4. Những thói quen sinh hoạt giúp gia đình vượt qua mùa dịch bệnh

Bên cạnh "lá chắn" tiêm chủng, những thói quen sinh hoạt lành mạnh hàng ngày của gia đình chính là lớp áo giáp thứ hai che chở cho trẻ. Đầu tiên và quan trọng nhất là việc duy trì vệ sinh không gian sống thật tốt. Muỗi mang mầm bệnh có đặc tính rất thích đẻ trứng ở những nơi có nước đọng. Do đó, cha mẹ hãy cùng con tạo thói quen kiểm tra quanh nhà, úp ngược các xô, chậu, lốp xe không dùng đến, thay nước bình hoa thường xuyên và khơi thông các rãnh nước. Hiện nay, nhiều gia đình còn áp dụng các phương pháp như dùng bẫy dính để bắt muỗi rất hiệu quả và an toàn.

5. Khi nào cha mẹ cần đưa con đến gặp bác sĩ?

Dù gia đình đã áp dụng đầy đủ các biện pháp phòng ngừa, trẻ nhỏ với sức đề kháng yếu vẫn có khả năng bị ốm. Lúc này, sự bình tĩnh và tinh ý theo dõi của cha mẹ là yếu tố quyết định. Nếu trẻ chỉ có những biểu hiện nhẹ như sổ mũi, ho nhưng vẫn ăn ngủ tốt và vui chơi bình thường, cha mẹ hoàn toàn có thể tự chăm sóc con tại nhà bằng cách cho trẻ uống nhiều nước ấm, nghỉ ngơi đầy đủ và vệ sinh mũi họng sạch sẽ.

Tuy nhiên, cha mẹ cần ngay lập tức đưa con đến các cơ sở y tế gần nhất nếu quan sát thấy trẻ có một trong những dấu hiệu nguy hiểm sau: trẻ sốt rất cao và uống thuốc hạ sốt nhưng không thuyên giảm; trẻ liên tục than khóc vì đau nhức cơ bắp dữ dội; trên làn da trẻ xuất hiện các vết mẩn đỏ hay bầm tím bất thường (đây là dấu hiệu cảnh báo bệnh do muỗi truyền đang diễn tiến nặng); hoặc trẻ có tình trạng li bì, mệt lả, bỏ ăn, khó thở, khi thở thấy lồng ngực bị rút lõm sâu.

Trong mọi tình huống, cha mẹ tuyệt đối không được tự ý ra hiệu thuốc mua các loại kháng sinh để tự chữa trị cho con tại nhà. Việc sử dụng sai thuốc, không đúng bệnh không những không giúp con khỏi ốm mà còn có thể khiến tình trạng sức khỏe của trẻ trở nên tồi tệ và khó kiểm soát hơn. Hãy để các bác sĩ có chuyên môn thăm khám trực tiếp và đưa ra phác đồ điều trị an toàn, phù hợp nhất, giúp con yêu mau chóng vượt qua bệnh tật và tận hưởng một mùa đông ấm áp, an lành.

Nguồn: https://ballardbrief.byu.edu/issue-briefs/dengue-fever-in-south-and-southeast-asia