Bệnh ho gà - Mối nguy hiểm cho trẻ nhỏ trong mùa đông

Ho gà là gì?

Đây là một bệnh nhiễm trùng đường hô hấp do vi khuẩn Bordetella pertussis gây ra. Dấu hiệu phổ biến của bệnh bao gồm những cơn ho mạnh, liên tục và kèm theo tiếng thở rít. Căn bệnh này có lây truyền tới bất kì ai, mọi lứa tuổi và đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ nhỏ, nhất là trong mùa đông khi sức đề kháng của trẻ yếu hơn.

Nguyên nhân gây bệnh

Vi khuẩn Bordetella pertussis là nguyên nhân gây bệnh chính. Do bệnh này chỉ lây qua người với người nên cần phải cực kì đề phòng tiếp xúc với người bị bệnh. Bệnh có thể ủ từ 7 – 20 ngày. Trong thời gian viêm long, bệnh có khả năng lây nhiễm nhanh nhất và sau đó khả năng lây bệnh giảm dần và mất khả năng lây bệnh sau 3 tuần mắc bệnh. Trong nhiều trường hợp, thời gian lây bệnh có thể được rút ngắn xuống còn 5 ngày nếu người bệnh được phát hiện và điều trị kịp thời.

Bệnh lây truyền do tiếp xúc trực tiếp qua đường hô hấp có các dịch tiết từ niêm mạc mũi họng bệnh nhân khi ho hắt hơi. Qua đường hô hấp bệnh ho gà có tính lây truyền rất cao ngay sau khi bị phơi nhiễm với tia nước miếng của người bệnh. Bệnh dễ lây trong môi trường sinh hoạt hẹp, đông người. Tỷ lệ mắc bệnh ở người có tiếp xúc với người bệnh lên đến 90-100%.

Bệnh lây qua đường nào?

Bệnh ho gà chủ yếu lây qua đường hô hấp. Khi người bệnh ho, các giọt nước bọt có chứa vi khuẩn phát tán vào không khí và dễ dàng lây qua những người xung quanh. Vi khuẩn cũng có thể bám vào các bề mặt vật dụng như tay nắm cửa, các vật dụng gia dụng và đồ vật trong gia đình. Bệnh cực kì dễ phát tán trong môi trường đông đức như trường học, bệnh viên, văn phòng.

Ho gà là một trong những bệnh nghiêm trọng ở trẻ em, có thể xảy ra ở người lớn khi tiếp xúc với nguồn bệnh. Ở trẻ sơ sinh, có thể có dấu hiệu ho, thậm chí là ngừng thở- đây là tình trạng ngừng hô hấp tạm thời của trẻ. Bởi vậy ho gà khá nguy hiểm với trẻ sơ sinh.

Bệnh thường bắt đầu bằng các triệu chứng gần giống như cảm lạnh, ho ít hoặc sốt nhẹ. Sau 1-2 tuần bắt đầu ho nhiều hơn. Các cơn ho gà xảy ra liên tục trong nhiều tuần. Cơn ho có thể dữ dội, ho nhanh, nhiều, cho tới khi khí ra khỏi phổi, người bệnh phải cố gắng hít vào gắng sức tạo tiếng rít lớn. Tình trạng ho này có thể khiến người bệnh nôn khan, mệt mỏi.

Các triệu chứng sớm dễ nhận biết bệnh ho gà trong 1-2 tuần thường là:

• Chảy nước mũi
• Sốt nhẹ (thường nhẹ trong suốt quá trình bệnh
• Ho nhẹ hoặc thúng thắng
• Ngừng thở - tạm ngừng hô hấp (ở trẻ sơ sinh)

Khi bệnh tiến triển, các triệu chứng điển hình của bệnh ho gà là các cơn ho kéo dài, kèm theo sau tiếng rít the thé, nôn mửa, ho khiến kiệt sức. Các cơn ho thường phổ biến, nghiêm trọng hơn khi bệnh tiến triển, xuất hiện nhiều hơn về ban đêm. Các cơn ho gà thường phục hồi chậm, giảm tình trạng ho nhẹ và ít hơn dần. Ho gà có thể quay lại vì nhiễm trùng hô hấp sau nhiều tháng sau khi mắc bệnh ho gà.

Biến chứng của bệnh:

Ho là bệnh khá nghiêm trọng đối với trẻ nhỏ. Bệnh có thể gây ra khá nhiều biến chứng nghiêm trọng, thậm chí ảnh hưởng đến tính mạng của trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ, đặc biệt là đối với trẻ chưa được tiêm phòng đầy đủ.

Thống kê cho thấy 1⁄2 số lượng trẻ bị ho gà dưới 1 tuổi phải nhập viện. Trẻ càng nhỏ mắc bệnh ho gà càng nguy hiểm và điều trị càng khó. Trong số trẻ nhập viện vì ho gà thì có đến:

• 23% bị viêm phổi 
• 1,6% sẽ có co giật (run dữ dội, khó kiểm soát)
• 67% sẽ có ngừng thở (thở chậm hoặc ngừng thở)
• 0,4% sẽ có bệnh não
• 1,6% sẽ tử vong

Ở thiếu niên và người lớn mắc ho gà thường có ít biến chứng nghiêm trọng hơn. Chỉ có 5% thiếu niên và người lớn mắc bệnh ho gà được nhập viện. Biến chứng viêm phổi, nhiễm trùng phổi được chẩn đoán chỉ có 2%. Một số biến chứng ở người lớn mắc ho gà có thể nhắc đến như:

• Sút cân (33%)
• Mất kiểm soát bàng quang (28%)
• Bất tỉnh (6%)
• Gãy xương sườn do ho nặng (4%)

Tại sao bệnh ho gà lại là nỗi ám ảnh mùa đông?

Mùa đông là thời điểm thuận lợi cho các bệnh lý hô hấp phát triển, trong đó có ho gà. Vào mùa đông, nhiệt độ lạnh và độ ẩm cao làm suy yếu hệ miễn dịch của trẻ, khiến cho trẻ dễ bị nhiễm bệnh hơn. Hơn nữa, thời tiết lạnh cũng là điều kiện thuận lợi để vi khuẩn Bordetella pertussis phát triển và lây lan. Khi trẻ mắc ho gà trong mùa đông, khả năng cơ thể bị suy nhược và gặp phải các biến chứng nghiêm trọng như suy hô hấp, viêm phổi là rất cao.

Trong mùa đông, cơ thể của trẻ phải đối mặt với nhiều yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe, chẳng hạn như sự thay đổi đột ngột về nhiệt độ, không khí khô lạnh và thiếu ánh sáng mặt trời. Những yếu tố này có thể làm giảm khả năng sản xuất vitamin D, một vitamin quan trọng trong việc hỗ trợ hệ miễn dịch. Khi trẻ có sức đề kháng yếu, vi khuẩn dễ dàng tấn công và gây bệnh ho gà, đặc biệt là khi môi trường xung quanh có nhiều vi khuẩn và virus.

Phòng ngừa bệnh

Phòng ngừa ho gà cho trẻ là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe của trẻ, đặc biệt là trong mùa đông. Các biện pháp phòng ngừa bao gồm:

• Tiêm phòng vắc xin ho gà: Vắc xin là biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất đối với bệnh ho gà. Trẻ em nên được tiêm vắc xin ho gà theo lịch tiêm chủng định kỳ để bảo vệ sức khỏe.
• Giữ vệ sinh cá nhân: Hướng dẫn trẻ rửa tay thường xuyên, đặc biệt là trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh, để ngăn ngừa vi khuẩn xâm nhập vào cơ thể.
• Tránh tiếp xúc với người bệnh: Nếu trong gia đình hoặc cộng đồng có người mắc bệnh ho gà, hạn chế tối đa việc tiếp xúc với trẻ em để tránh lây nhiễm.
• Cung cấp dinh dưỡng đầy đủ: Đảm bảo trẻ có một chế độ ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, tăng cường vitamin C và các dưỡng chất giúp tăng cường hệ miễn dịch.

Các bước điều trị khi trẻ mắc ho gà

Khi trẻ mắc ho gà, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Điều trị ho gà bao gồm:

• Sử dụng thuốc kháng sinh: Thuốc kháng sinh sẽ giúp tiêu diệt vi khuẩn Bordetella pertussis và ngừng lây lan bệnh. Tuy nhiên, thuốc kháng sinh chỉ có hiệu quả nếu được sử dụng trong giai đoạn đầu của bệnh.
• Chăm sóc tại nhà: Khi trẻ ho gà, cần tạo một môi trường thoải mái, ấm áp và sạch sẽ. Đảm bảo trẻ uống đủ nước để tránh mất nước và giúp làm dịu cơn ho.
• Điều trị triệu chứng: Các triệu chứng như ho dữ dội và thở rít có thể được điều trị bằng thuốc giảm ho hoặc thuốc giãn phế quản. Tuy nhiên, luôn tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng thuốc cho trẻ.

Kết luận

Bệnh ho gà là một bệnh lý nghiêm trọng, đặc biệt là đối với trẻ nhỏ, và có thể đe dọa tính mạng nếu không được điều trị kịp thời. Để bảo vệ sức khỏe của trẻ, cha mẹ cần chú ý các triệu chứng của ho gà và đưa trẻ đi khám ngay khi có dấu hiệu nghi ngờ. Hơn nữa, việc tiêm vắc xin phòng ngừa là một trong những cách hiệu quả nhất để giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh. Chúng ta không nên chủ quan với bất kỳ bệnh lý nào, đặc biệt là trong mùa đông khi thời tiết lạnh có thể làm suy yếu hệ miễn dịch của trẻ. Hãy chăm sóc sức khỏe của trẻ từ những điều nhỏ nhất để bảo vệ con yêu của bạn khỏi những nguy hiểm tiềm ẩn.