Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Tại sao bạn hay bị cảm cúm vào mùa lạnh?

Mùa cảm lạnh và cúm đang bắt đầu ập đến, và chúng ta dường như không thể thoát khỏi những cơn ho và hắt hơi. Nhưng tại sao chúng ta dễ bị cảm cúm và nhiễm trùng hơn trong những tháng lạnh? Hầu hết chúng ta đều bị cảm lạnh ít nhất hai lần mỗi năm, tại sao lại vậy?

Nhiễm virus gây cảm lạnh hoặc cúm thông thường có thể gây nên phiền toái, thậm chí là đe dọa đến sức khỏe của bạn một cách nghiêm trọng. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ, cảm cúm thông thường là lý do chính khiến trẻ em nghỉ học và người lớn nghỉ làm. Mặc dù hầu hết các trường hợp cảm lạnh và cúm thông thường có xu hướng tự khỏi, nhưng hàng năm, ước tính cúm gây tử vong cho khoảng 290.000 đến 650.000 người trên toàn thế giới. 

Vậy việc nhiệt độ giảm mạnh cho phép các loại virus này lây lan như thế nào và cách tốt nhất để ngăn ngừa cảm lạnh và cúm là gì?

Cảm lạnh thông thường có khác gì so với cúm?

Đầu tiên, chúng ta cần phân biệt giữa cảm lạnh thông thường và cúm. Cảm lạnh thông thường thường biểu hiện bằng ba triệu chứng: đau họng, nghẹt mũi, ho và hắt hơi. Có hơn 200 loại virus có thể gây cảm lạnh thông thường, nhưng virus Corona và Rhovirus cho đến nay phổ biến nhất.

Có 4 loại Coronavirus ở người, chiếm từ 10% đến 30% nguyên nhân gây cảm lạnh ở người lớn. Đây là những loại virus cùng họ với SARS-CoV-2, gây ra COVID-19. Tuy nhiên, nó chủ yếu chỉ gây bệnh nhẹ. Có một điều thú vị là khoảng 1/4 số người bị nhiễm virus cảm lạnh thông thường không gặp phải bất kỳ triệu chứng nào.

Cúm phát triển do virus cúm, trong đó có ba loại khác nhau: cúm A, cúm B và cúm C.

Cảm lạnh và cúm thông thường có nhiều triệu chứng giống nhau, nhưng nhiễm cúm có xu hướng biểu hiện bằng nhiệt độ cơ thể cao, đau nhức cơ thể và đổ mồ hôi lạnh hoặc rùng mình. Đây có thể là một cách tốt để phân biệt cảm lạnh thông thường và cúm. Cũng như cảm lạnh thông thường, một số lượng đáng kể những người bị nhiễm cúm không biểu hiện bất kỳ triệu chứng nào.

Chúng ta sẽ xem xét thời điểm dễ bị nhiễm các loại virus này nhất.

Cúm và cảm lạnh thường xuất hiện theo mùa

Cúm có thể xảy ra vào bất kỳ thời điểm nào trong năm, nhưng hầu hết các ca bệnh đều diễn ra theo mùa và tương đối dễ đoán. Mùa cúm thường bắt đầu vào khoảng tháng 10, và đạt đỉnh điểm vào mùa đông. Tuy nhiên, trong một số năm, dịch cúm có thể bùng phát và kéo dài đến tháng 5. Các khu vực ôn đới đều có mùa cúm trong khoảng thời gian này, với nhiệt độ lạnh và độ ẩm thấp là những yếu tố chính. Tuy nhiên, điều tương tự không thể xảy ra đối với các khu vực nhiệt đới. Ở những vùng nhiệt đới, dịch có thể bùng phát dịch trong những tháng mưa, ẩm ướt hoặc thậm chí là quanh năm.

Đọc thêm bài viết:  Củ tỏi – Vũ khí chống lại cảm lạnh và cảm cúm hiệu quả

Không khí lạnh ảnh hưởng đến “tuyến phòng thủ đầu tiên” của chúng ta

Các loại virus cảm lạnh và cúm thông thường cố gắng xâm nhập vào cơ thể chúng ta qua mũi. Tuy nhiên, niêm mạc mũi của chúng ta có cơ chế bảo vệ rất tinh vi để chống lại những “kẻ xâm nhập” này.

Mũi của chúng ta liên tục tiết ra chất nhầy. Virus bị mắc kẹt trong nước mũi, được di chuyển bởi những sợi lông nhỏ gọi là lông mao dọc theo đường mũi của chúng ta. Chúng ta nuốt chúng vào, và axit trong dạ dày của chúng ta sẽ vô hiệu hóa vi khuẩn.

Tuy nhiên, không khí lạnh làm mát đường mũi và làm chậm quá trình đào thải chất nhầy.

Khi virus đã xâm nhập vào cơ chế bảo vệ này, hệ thống miễn dịch sẽ kiểm soát việc chống lại “kẻ xâm nhập”. Thực bào, là những tế bào miễn dịch chuyên biệt, nuốt và tiêu hóa virus. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cũng đã tìm ra mối liên quan giữa không khí lạnh với sự suy giảm hoạt động thực bào. 

Rhinovirus thực sự “thích” nhiệt độ lạnh hơn, khiến chúng ta khó có thể chống lại cảm lạnh thông thường một khi nhiệt độ giảm mạnh.

Vitamin D có liên quan gì?

Trong mùa đông, mức độ bức xạ tia cực tím thấp hơn nhiều so với mùa hè. Điều này có ảnh hưởng trực tiếp đến lượng vitamin D mà cơ thể chúng ta có thể tạo ra. Nhiều bằng chứng trong phòng thí nghiệm cho thấy rằng vitamin D có liên quan đến việc tạo ra một phân tử kháng khuẩn hạn chế virus cúm có thể nhân lên.

Do đó, một số người tin rằng bổ sung vitamin D trong những tháng mùa đông có thể giúp ngăn ngừa bệnh cúm. Một thử nghiệm lâm sàng năm 2010 cho thấy học sinh uống vitamin D3 hàng ngày có nguy cơ mắc bệnh cúm A thấp hơn. Một đánh giá có hệ thống đã kết luận rằng vitamin D giúp bảo vệ chống nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính. Tuy nhiên, cho đến nay vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn nào và sự khác biệt giữa các nghiên cứu khiến các nhà khoa học khó đưa ra kết luận chắc chắn.

Một yếu tố khác có thể góp phần gây nhiễm trùng, cảm lạnh và cúm trong những tháng mùa thu và mùa đông là chúng ta dành nhiều thời gian hơn trong nhà khi thời tiết trở nên khắc nghiệt hơn. Điều này có thể dẫn đến hai tác động: không gian đông đúc giúp phát tán các giọt bắn chứa đầy virus từ người này sang người khác và hệ thống điều hòa làm giảm độ ẩm không khí – từ đó có thể gây bùng phát dịch cúm. Tuy nhiên, nhiều người sống trong không gian đông đúc quanh năm nhưng gần như không bị cúm hoặc sống một mình nhưng vẫn thường xuyên mắc bệnh. Do đó, các nhà khoa học vẫn tiếp tục nghiên cứu các mô hình nhiễm trùng đường hô hấp theo mùa để tìm ra các yếu tố khác nhau có thể ảnh hưởng đến sự lây lan của chúng.

Cách phòng ngừa virus và điều trị triệu chứng

Khả năng một người bị cảm lạnh trong mùa đông này là rất cao. Trên thực tế, người lớn bị cảm lạnh từ hai đến ba lần mỗi năm. Cách tốt nhất để mọi người tự bảo vệ mình là:

  • Thường xuyên rửa tay bằng xà phòng và nước
  • Không chạm vào mắt, mũi hoặc miệng
  • Tránh xa những người đã bị bệnh

Nếu bị cảm lạnh, bạn nên ở nhà và tránh tiếp xúc với người khác. Những quy tắc này cũng áp dụng cho bệnh cúm. Tuy nhiên, tiêm phòng cúm hàng năm là cách tốt nhất để ngăn ngừa cúm.

Bạn nên liên hệ với bác sĩ và không nên tự điều trị tại nhà nếu gặp phải tình trạng dưới đây sau khi nhiễm cúm và cảm lạnh:

  • Khó thở
  • Đau ngực hoặc đau bụng dai dẳng
  • Đau cơ hoặc yếu cơ nghiêm trọng
  • Co giật
  • Khó đi tiểu
  • Sốt hoặc ho liên tục
  • Chóng mặt
  • Tình trạng bệnh mạn tính hiện có trở nên tồi tệ hơn

Tăng cường hệ miễn dịch là cách tốt nhất để bảo vệ bạn và gia đình khỏi các nguy cơ sức khỏe, trong đó có cảm cúm, cảm lạnh. Chế độ dinh dưỡng lành mạnh, khoa học là chìa khóa giúp bạn nâng cao sức đề kháng. Đăng ký khám tư vấn dinh dưỡng cho cả nhà cùng các chuyên gia đầu ngành tại Phòng khám chuyên khoa Dinh dưỡng VIAM trực thuộc Viện Y học ứng dụng Việt Nam TẠI ĐÂY hoặc Hotline 0935 18 3939/ 024 3633 5678.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Liệu bạn đang bị cảm cúm hay dị ứng?

BS. Hoài Thu - Phòng khám chuyên khoa dinh dưỡng VIAM - Viện Y học ứng dụng Việt Nam - Theo Medical News Today
Bình luận
Tin mới
  • 23/05/2024

    Sức đề kháng và hệ miễn dịch của trẻ nhỏ

    Sức đề kháng là khả năng kỳ diệu mà hệ thống miễn dịch của trẻ giúp bảo vệ trẻ chống lại những tác nhân gây bệnh, nhất là trong giai đoạn giao mùa, khi thời tiết thay đổi và khi trẻ ra ngoài dễ có nguy cơ tiếp xúc với nguồn bệnh. Mỗi trẻ có hệ miễn dịch khác nhau phụ thuộc vào di truyền, dinh dưỡng, thói quen sinh hoạt, vận động thể lực và môi trường sống.

  • 23/05/2024

    Dinh dưỡng cho trẻ trong mùa hè

    Nghỉ hè sau 9 tháng dài đi học có lẽ là niềm mong đợi của tất cả trẻ em, nhưng lại là nỗi lo lắng của không ít các bậc phụ huynh, nếu bố mẹ đi làm cả ngày, không có ông bà ở gần thì không biết gửi ai, rồi thì bé sẽ học tập vui chơi ra sao; ăn uống như thế nào cho khỏe mạnh…

  • 23/05/2024

    GIẤC NGỦ CỦA TRẺ TRONG MÙA THI CỬ

    Giấc ngủ rất quan trọng với sức khỏe. Chúng ta cùng tìm hiểu về giấc ngủ của trẻ, cũng như giữ cân bằng giữa học tập và nghỉ ngơi trong giai đoạn ôn thi bận rộn, bài vở nhiều như hiện nay.

  • 23/05/2024

    Ăn mặn hại "tứ bề"

    Điều tra khẩu phần ăn của Viện Dinh dưỡng cho thấy, lượng muối sử dụng trung bình một ngày của người Việt Nam lên đến 14-18g, gấp 2-3 lần nhu cầu khuyến cáo. Thế nhưng, chưa phải ai cũng ý thức được ăn mặn hại thế nào.

  • 22/05/2024

    Mùa hè cho trẻ uống gì cho mát

    Mùa hè nóng bức, cơ thể trẻ dễ mất nước, có thể làm xuất hiện các tình trạng: nóng trong, táo báo, mẩn ngứa… Vậy mùa hè cho trẻ uống gì cho mát? Cha mẹ đừng bỏ qua những loại thực phẩm NanoFrance sắp bật mí dưới đây!

  • 22/05/2024

    Làm sao để trẻ bú mẹ bổ sung canxi an toàn và hiệu quả

    Canxi đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển cả thể chất và trí tuệ của trẻ, đặc biệt trẻ đang trong giai đoạn bú mẹ. Vậy làm sao để trẻ bổ sung canxi qua nguồn sữa mẹ an toàn và hiệu quả?

  • 22/05/2024

    Những điều cần biết về nong mạch

    Nong mạch là một thủ tục phẫu thuật được thực hiện phổ biến trong y khoa và đặc biệt hữu ích với những người bị xơ vữa động mạch hoặc bệnh mạch vành.

  • 22/05/2024

    6 điều quan trọng cần biết khi dùng thực phẩm bổ sung

    Trên thế giới, xu hướng sử dụng thực phẩm bổ sung ngày càng tăng, trong đó có Việt Nam do tâm lý loại thực phẩm này có lợi cho sức khỏe. Tuy nhiên, thực phẩm bổ sung chỉ thực sự có lợi khi được dùng đúng cách.

Xem thêm