Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Những hiểu lầm về tình trạng mất ngủ

Mất ngủ là một rối loạn rất phổ biến. Có khoảng 1/3 số người dân Mỹ sống chung với tình trạng mất ngủ trong suốt 1 năm và cứ 7 người thì sẽ có 1 người bị mất ngủ mạn tính.

Mất ngủ được định nghĩa là khi bạn khó đi vào giấc ngủ hoặc thường xuyên thao thức. Cuộc sống ban ngày của bạn cũng có thể bị gián đoạn do bạn thường xuyên bị buồn ngủ ban ngày và dễ cáu gắt. Dần dần theo thời gian mất ngủ có thể gây ra hàng loạt vấn đề sức khỏe có thể khiến bạn khó đi vào giấc ngủ hơn.

Có rất nhiều hiểu lầm về tình trạng mất ngủ, nhưng khi bạn biết được những sự thật dưới đây, bạn sẽ có thể đối phó được với tình trạng mất ngủ một cách dễ dàng hơn.

Hiểu lầm số 1: Bạn có thể ngủ bù được

Nếu bạn thường xuyên bị mất ngủ mỗi tối, thì số giờ ngủ mà bạn bị thiếu sẽ tích lũy lại theo thời gian. Mặc dù bạn có thể sẽ thấy khá hơn khi được ngủ nướng vào cuối tuần, nhưng tình trạng nay chỉ khiến việc bị mất ngủ trở nên trầm trọng hơn mà thôi. Ngủ quá nhiều trong một số ngày nhất định có thể gây gián đoạn chu kỳ thức - ngủ bình thường và có thể khiến bạn khó đạt được sự nghỉ ngơi thông thường mà bạn cần.

Chu kỳ thức – ngủ của cơ thể dựa trên rất nhiều yếu tố, bao gồm sự cân bằng giữa việc ngủ - thức, nhịp sinh học của cơ thể, số giờ bạn đã ngủ…Nghiên cứu năm 2019 chỉ ra rằng ngủ bù vào cuối tuần không thể bù lại được lượng giấc ngủ đã thiếu trong cả tuần. Những người ngủ bù cuối tuần cũng thường sẽ kém nhạy cảm với insulin hơn so với những người nghỉ ngơi đầy đủ hàng ngày. Do đó, thay vì ngủ nướng vào dịp cuối tuần, hãy cố gắng có một lịch trình đi ngủ đều đặn, có nghĩa là lên giường đi ngủ cùng một thời điểm mỗi ngày và dậy vào cùng một giờ mỗi sáng, kể cả cuối tuần.

Hiểu lầm số 2: Bạn không thể làm gì với tình trạng mất ngủ

Bạn có thể thực hiện một số cách để kiểm soát tình trạng mất ngủ tại nhà. Nếu bạn bị mất ngủ mạn tính, bạn có thể thử các cách như:

  • Duy trì lịch trình ngủ đúng giờ, kể cả vào cuối tuần
  • Tránh ngủ ngày quá dài
  • Tránh sử dụng các chất kích thích như caffeine và nicotine trước khi đi ngủ
  • Tránh sử dụng đồ uống có cồn trong vòng 3-4 tiếng trước giờ ngủ
  • Ăn uống đúng giờ và tránh ăn đêm trước khi ngủ
  • Luyện tập thể thao thường xuyên
  • Tránh sử dụng các thiết bị điện tử trước giờ đi ngủ
  • Đảm bảo phòng ngủ của bạn đủ tối và mát để ngủ ngon hơn

Bạn cũng có thể nói chuyện với bác sĩ về việc sử dụng các loại thuốc có thể hỗ trợ giấc ngủ.

Hiểu lầm số 3: Tất cả các loại thuốc chống mất ngủ đều hoạt động giống nhau

Bác sĩ có rất nhiều lựa chọn thuốc ngủ khác nhau để kê đơn. Một số sẽ giúp bạn buồn ngủ hơn trong khi một số khác sẽ giúp bạn ngủ ngon hơn. Một số sẽ có cả 2 tác dụng này.

Bác sĩ sẽ cân nhắc đến rất nhiều yếu tố khi kê đơn một loại thuốc ngủ nào đó, bao gồm cả tuổi và giới của người bệnh, mức độ an toàn, các tác dụng phụ có thể gặp phải, tương tác với các thuốc khác và thời gian sử dụng. Thành phần của thuốc cũng sẽ được cân nhắc, ví dụ như sau bao lâu thuốc sẽ có tác dụng và tác dụng kéo dài trong mấy giờ.

FDA đã chấp nhận một số loại thuốc sau đây để điều trị mất ngủ

  • Benzodiazepine: loại thuốc này sẽ giúp bạn cảm thấy bình tĩnh, thư giãn hơn và giảm lo âu, từ đó giúp bạn đi vào giấc ngủ dễ dàng hơn. Benzodiazepine thường chỉ được kê đơn sử dụng trong thời gian ngắn.
  • Thuốc ngủ “Z-drug”: có cơ chế tương tự như benzodiazepine, do làm chậm hoạt động của não bộ. Các thuốc thuộc nhóm này bao gồm eszopiclone, và zolpidem. Theo khuyến cáo của FDA, không nên sử dụng loại thuốc ngủ này ở những người có các hành vi phức tạp khi ngủ, ví dụ như mộng dụ vì thuốc cũng có thể gây ra trạng thái mộng du
  • Thuốc kháng thụ thể melatonin: loại thuốc này sẽ ảnh hưởng đến các chất ở trong não giúp điều hòa chu kỳ thức – ngủ. Thuốc cũng sẽ giúp cài đặt lại đồng hồ sinh học của bạn. Mặc dù nhiều người sử dụng melatonin để dễ ngủ hơn nhưng melatonin chỉ được coi là một loại thực phẩm chức năng mà thôi.
  • Thuốc kháng các thụ thể orexin: những loại thuốc này sẽ khóa orexin, một chất hóa học trong não giúp bạn tỉnh táo
  • Thuốc chống trầm cảm: doxepin ở liều rất thấp đã được chấp nhận để điều trị chứng mất ngủ. Bác sĩ đôi khi cũng kê đơn thuốc chống trầm cảm nếu bạn bị trầm cảm đi kèm với mất ngủ.

Bạn cũng có thể cân nhắc đến việc sử dụng các loại thuốc ngủ không cần kê đơn, ví dụ như các thuốc kháng histamin có thể giúp bạn buồn ngủ. Một số loại thuốc kháng histamin có thể sẽ gây bồn chồn hoặc chân không yên khi ngủ.

Hiểu lầm số 4: Bạn nên nằm trên giường cho đến khi cảm thấy buồn ngủ.

Việc cố gắng nằm trên giường khi bị mất ngủ có thể sẽ kích thích cảm giác lo lắng về giấc ngủ. Ngoài ra, não bộ sẽ liên kết rằng phòng ngủ sẽ đi kèm với các cảm giác tiêu cực, từ đó khiến tình trạng mất ngủ diễn biến nặng hơn. Bạn không nên lên giường cho đến khi bạn cảm thấy buồn ngủ. Nếu bạn không thể ngủ sau khoảng 20 phút nằm trên giường, hãy ra khỏi giường và thực hiện một số hoạt động thư giãn như đọc sách hoặc nghe nhạc cho đến khi bạn thực sự buồn ngủ.

Hiểu lầm số 5: Giấc ngủ ngon là giấc ngủ đủ số tiếng

Chất lượng giấc ngủ cũng rất quan trọng với sức khỏe. Người trưởng thành nên ngủ đủ từ 7 tiếng mỗi đêm. Nhưng kể cả khi bạn đã ngủ đủ giấc thì bạn vẫn có thể thức dậy và cảm thấy chưa được ngủ đủ. Rất nhiều yếu tố có thể làm giảm chất lượng giấc ngủ. Các tình trạng sức khỏe như chứng ngưng thở khi ngủ có thể gây ra những thay đổi ở đường thở và khiến bạn không ngủ sâu được. Uống rượu trước khi đi ngủ cũng có thể khiến bạn cảm thấy buồn ngủ hơn nhưng lại chỉ khiến bạn ngủ ngắn được mà thôi. Bạn sẽ trằn trọc và thức dậy trong suốt cả đêm.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Mất ngủ và những con số thống kê 

Ths. Liên Hương - Viện Y học ứng dụng Việt Nam (theo Healthline) -
Bình luận
Tin mới
  • 18/11/2026

    Đồ ăn công nghiệp: Bạn đang ăn nhiều đến mức nào?

    Đồ ăn công nghiệp (thực phẩm siêu chế biến) chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong khẩu phần của người trưởng thành do tiện lợi, bảo quản được lâu và có vị hấp dẫn. Nhiều nghiên cứu ghi nhận mối liên quan giữa việc tiêu thụ nhiều nhóm thực phẩm này với béo phì, đái tháo đường và bệnh tim mạch.

  • 18/11/2026

    Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Vũ Quốc Huy, Hiệu trưởng Trường Đại học Y - Dược, Đại học Huế, Phó Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam giữ chức vụ Giám đốc Đại học Huế

    Quyết định số 3366/QĐ-BGDĐT ngày 17/11/2026: Bổ nhiệm Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Vũ Quốc Huy, Quyền Giám đốc Đại học Huế, Hiệu trưởng Trường Đại học Y - Dược, Đại học Huế giữ chức vụ Giám đốc Đại học Huế. Thời hạn giữ chức vụ là 05 năm.

  • 18/11/2026

    Bữa sáng ảnh hưởng thế nào đến trí nhớ và khả năng tập trung của trẻ?

    Sau một đêm ngủ, cơ thể trẻ đã trải qua nhiều giờ không được cung cấp năng lượng. Các nghiên cứu cho thấy việc ăn sáng có liên quan đến kết quả tốt hơn ở các bài kiểm tra trí nhớ và sự chú ý, đặc biệt ở những trẻ có tình trạng dinh dưỡng kém.

  • 17/11/2026

    Stress ảnh hưởng đến ham muốn tình dục như thế nào?

    Căng thẳng tâm lý (stress) kéo dài là một trong những nguyên nhân thường gặp gây giảm ham muốn tình dục ở cả nam và nữ. Tác động này diễn ra đồng thời qua cơ chế nội tiết, thần kinh và hành vi, và có thể cải thiện nếu được nhận biết sớm và kiểm soát đúng cách.

  • 17/11/2026

    Những dấu hiệu cảnh báo phụ nữ cần đi khám phụ khoa sớm

    Nhiều phụ nữ có tâm lý e ngại nên thường trì hoãn việc khám phụ khoa cho đến khi triệu chứng trở nên nghiêm trọng. Vậy những dấu hiệu nào cho thấy bạn nên đi khám sớm thay vì chờ đợi?

  • 16/11/2026

    Làm sao để giảm ho sau cảm cúm: Nguyên nhân và cách xử lý hiệu quả

    Ho kéo dài sau khi đã khỏi các triệu chứng cấp tính của cảm cúm là tình trạng phổ biến, có thể kéo dài từ vài ngày đến vài tuần sau khi hết sốt và nghẹt mũi.

  • 16/11/2026

    Dầu cá với bệnh viêm khớp

    Dầu cá từ lâu đã được sử dụng như một biện pháp hỗ trợ trong điều trị viêm khớp, và ngày càng có nhiều bằng chứng khoa học cho thấy những lợi ích tiềm năng của nó. Tác dụng này chủ yếu liên quan đến hàm lượng axit béo omega-3, vốn có khả năng điều hòa phản ứng viêm thông qua việc ức chế một số chất trung gian gây viêm trong cơ thể.

  • 15/11/2026

    Tình yêu tuổi học trò và hành trình bảo vệ sức khỏe giới tính cho con

    Tuổi học trò đánh dấu giai đoạn trẻ bắt đầu chớm nở những rung động đầu đời và dần định hình nhận thức về bản thân cùng các mối quan hệ xung quanh. Những biến đổi tâm sinh lý dồn dập vừa mang lại cảm giác háo hức, vừa khiến trẻ không khỏi lúng túng, bối rối. Nếu không có sự định hướng đúng đắn, trẻ rất dễ tiếp nhận thông tin lệch lạc và đưa ra những quyết định gây ảnh hưởng đến bản thân. Để giúp cha mẹ trở thành người đồng hành đáng tin cậy, trang bị cho con kiến thức khoa học cùng kỹ năng tự bảo vệ, Viện Y học ứng dụng Việt Nam xin chia sẻ những góc nhìn chi tiết trong bài viết dưới đây.

Xem thêm