Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Những điều thú vị nhất xảy ra khi ngủ

Đối với hầu hết mọi người, từ “ngủ” gợi lên sự bình an và thư giãn sau một ngày dài.

Những điều thú vị nhất xảy ra khi ngủ

Tuy nhiên, trong quá trình này cơ thể lại trải qua nhiều thay đổi từ việc khôi phục sức khỏe để chuẩn bị cho ngày tiếp theo đến liên tục phân loại, sửa chữa và làm mới. Do vậy mà mỗi lần khi tỉnh dậy, bạn cảm thấy mình như một người khác, khỏe khoắn và năng động hơn. Vậy trong khi bạn ngủ đã xảy ra điều gì với cơ thể?

Não được làm sạch

Trong thời gian hoạt động hàng ngày, chất độc và các chất thải khác tích tụ khắp các tế bào của não và cơ thể. Nhưng khi bạn ngủ, não sẽ mở ra một van cho phép dịch não tủy chảy từ xương sống vào não, rửa các mô và lấy đi tất cả các chất độc đối với nó.

Quá trình này là một phần của một chu kỳ lớn hơn được gọi là hô hấp tế bào, một loạt phản ứng giúp tế bào tạo ra năng lượng từ chất dinh dưỡng và giữ cho cơ thể hoạt động.

Mặc dù sự làm sạch này xảy ra trên toàn cơ thể, nhưng hiệu quả của nó là đáng chú ý nhất trong não và đây là một trong những lý do mà bạn cảm thấy sảng khoái sau một giấc ngủ dài. Để hoàn thành công việc này, não cũng sử dụng nhiều năng lượng hơn so với các bộ phận khác trong cơ thể khi ngủ.

Hình ảnh não mở van để dịch não tủy chảy vào giúp làm sạch não.

Cao hơn trong khi ngủ

Khi bạn đứng, ngồi hay hoạt động trong ngày, trọng lượng cơ thể gây áp lực trên cột sống và nén xương sống xuống khiến chất lỏng chảy ra từ giữa các đĩa đốt sống và bạn thực sự bị... lùn đi đến 1cm vào cuối ngày. Tương tự như vậy, khi lưng bạn giải tỏa căng thẳng vào ban đêm, chất lỏng được cho phép trở lại vào các khớp nối và cơ thể tăng thêm 1cm.

Mặc dù chênh lệch chiều cao không đáng kể nhưng sự thiếu áp lực cũng cho phép trẻ em và thanh thiếu niên tăng trưởng trong khi ngủ do áp suất không đè nặng lên cột sống và chân khi nằm xuống và các hormon tăng trưởng được giải phóng trong khi ngủ.

Tê liệt tạm thời

Nghe có vẻ đáng sợ nhưng hiện tượng này giúp bạn không hành động theo những giấc mơ. Đây có lẽ là một điều tốt đối với cơ thể. Trong giấc ngủ REM, giấc ngủ mắt chuyển động nhanh, thường xuất hiện những giấc mơ nên não đã ngăn chặn các chất dẫn truyền thần kinh và thụ thể trong cơ, gây tê liệt tạm thời. Thỉnh thoảng, điều này có thể xảy ra một thời gian ngắn khi ngủ hoặc khi thức dậy, trong thời gian đó bạn hoàn toàn tỉnh táo nhưng không thể di chuyển. Đây có lẽ cũng là gốc rễ của nhiều truyền thuyết cổ đại hay văn học dân gian Trung Quốc về các chuyến thăm của quỷ hay các sinh vật khác mà con người lại không thể di chuyển.

Giảm huyết áp và nhịp tim

Khoảng 30 phút trước khi ngủ, cơ thể bắt đầu giảm nhiệt độ. Điều này xảy ra để làm chậm sự trao đổi chất để bạn có thể ngủ hàng giờ mà không bị đói. Kết quả là nhịp tim và huyết áp cũng giảm. Khi thức dậy, huyết áp và nhịp tim nhanh chóng tăng trở lại để đáp ứng nhu cầu về năng lượng. Nhưng trong một thời gian ngắn, có một sự mất cân bằng, dẫn đến sự chậm chạp và tư duy mơ hồ của những người vừa mới thức dậy.

Nhịp tim và huyết áp giảm khi ngủ.

Giảm cân

Nếu bạn cảm thấy khát nước khi thức dậy vào buổi sáng thì nguyên nhân chính là do cơ thể đã bị mất hơn 0,5kg nước vào không khí xung quanh khi ngủ đêm. Điều này cũng xảy ra vào ban ngày nhưng việc ăn uống trong lúc thức đã bù lại lượng cân nặng giảm đi. Chính vì vậy, bạn nên ngủ ít nhất 7 tiếng mỗi đêm để tăng cường sức khỏe, duy trì cân nặng cũng như nỗ lực ăn kiêng hay tập thể dục bạn đã làm khi thức.

Lưu trữ và sắp xếp kỷ niệm

Mỗi con người đều có những hoạt động riêng và những tương tác với người khác như nói chuyện, gặp gỡ... trong ngày. Tất cả những việc làm này tạo nên ký ức và được lưu giữ trong não. Trong trạng thái ngủ, não sẽ tái hiện các sự kiện của ngày, sắp xếp và lưu giữ chúng trong trung tâm bộ nhớ dài hạn, đồng thời loại bỏ những kỷ niệm không cần thiết.

Việc lưu giữ ký ức này là điều quan trọng để con người có thể hoạt động bình thường. Tuy nhiên, hầu hết mọi người có thể nhớ những kỷ niệm cụ thể từ thời thơ ấu rất sống động nhưng lại khó khăn hơn nhiều khi nhớ chính xác những gì họ đã làm 2 ngày trước do có sự phân loại trong bộ nhớ ưu tiên.

Ngoài ra, trong khi ngủ, bộ não còn gợi lên một thực tế tưởng tượng chỉ tồn tại trong đầu mà bạn nghĩ là có thật, đó là giấc mơ. Khi bạn tỉnh dậy, hầu như tất cả giấc mơ đều biến mất khỏi trí nhớ. Không chỉ thế, sự co giật cơ cũng rất thường gặp khi ngủ do sự thay đổi nhiệt độ cơ thể, nhịp thở bị chậm lại, cơ bắp giãn ra nghỉ ngơi khi ngủ khiến não hiểu sai là bạn đang ngã và phát tín hiệu làm người bạn giật lại làm tỉnh giấc.

Lê Mỹ Giang - Theo Sức khỏe & Đời sống/ Listverse, 4/2017
Bình luận
Tin mới
  • 30/06/2026

    Tổ chức Hội đồng xét duyệt đề cương đề tài về tăng cường khám sức khỏe định kỳ cho người dân

    Trong khuôn khổ hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội năm 2027, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam đã tổ chức phiên họp Hội đồng tư vấn xét duyệt đề cương đề tài: “Đánh giá thực trạng và nhu cầu khám sức khỏe định kỳ của người dân và đề xuất chính sách, giải pháp nhằm tăng cường khám sức khỏe định kỳ cho người dân tại y tế cơ sở theo Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị”

  • 30/06/2026

    Mẹo bảo vệ mắt khi xem bóng đá qua màn hình suốt đêm

    Việc thức xuyên đêm để theo dõi các trận bóng đá đỉnh cao là thói quen quen thuộc của nhiều người hâm mộ, nhưng hành động xem tivi hoặc điện thoại liên tục trong nhiều giờ lại tiềm ẩn vô số hệ lụy cho thị lực. Thói quen này dễ dẫn đến các tình trạng tổn thương mắt nghiêm trọng với những triệu chứng khó chịu như ê nhức, đỏ rát và khô mờ. Để có thể vừa cháy hết mình cùng niềm đam mê, vừa bảo vệ và gìn giữ được đôi mắt luôn sáng khỏe, người xem cần biết cách chăm sóc, nghỉ ngơi và bảo vệ mắt hợp lý theo những chia sẻ, khuyến nghị Viện Y học ứng dụng Việt Nam.

  • 29/06/2026

    Chìa khóa giúp cải thiện sức khỏe tim thần trong 5 phút

    Trong bối cảnh hiện đại, những thông điệp về chăm sóc sức khỏe tim thần thường gắn liền với những thay đổi mang tính hệ thống như: cai nghiện mạng xã hội hoàn toàn, thiết lập chế độ tập luyện khắc nghiệt hay thay đổi toàn bộ nhịp sinh học. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng chính áp lực từ tư duy "tất cả hoặc không có gì" này lại trở thành rào cản tâm lý, khiến chúng ta dễ cảm thấy quá tải.

  • 28/06/2026

    Liệu các biện pháp tự nhiên có thể cải thiện sức khỏe túi mật?

    Các biện pháp tự nhiên, như sử dụng magie và bồ công anh, có thể hỗ trợ sức khỏe túi mật, trong khi chế độ ăn uống cũng đóng vai trò quan trọng. Việc chú trọng bổ sung chất xơ và chất béo lành mạnh, đồng thời hạn chế tinh bột tinh chế và chất béo chuyển hóa là một cách tiếp cận chủ động để phòng ngừa bệnh túi mật.

  • 27/06/2026

    Cách bảo vệ hệ thần kinh cho người hâm mộ hay thức khuya xem bóng đá

    Mỗi mùa World Cup hay các giải bóng đá lớn khởi tranh luôn là ngày hội lớn đối với người hâm mộ môn thể thao vua. Tuy nhiên, do sự khác biệt về múi giờ quốc tế, phần lớn các trận đấu thường diễn ra vào khung giờ đêm muộn hoặc rạng sáng. Để thỏa mãn niềm đam mê, nhiều người sẵn sàng thiết lập chế độ "sinh hoạt ngược", liên tục thức đêm để đồng hành cùng quả bóng tròn.

  • 27/06/2026

    Tổ chức Hội đồng xét duyệt đề cương đề tài về tăng cường khám sức khỏe định kỳ cho người dân

    Trong khuôn khổ hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội năm 2027, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam đã tổ chức phiên họp Hội đồng tư vấn xét duyệt đề cương đề tài: “Đánh giá thực trạng và nhu cầu khám sức khỏe định kỳ của người dân và đề xuất chính sách, giải pháp nhằm tăng cường khám sức khỏe định kỳ cho người dân tại y tế cơ sở theo Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị”

  • 27/06/2026

    Những dấu hiệu sớm của bệnh tiểu đường bạn cần biết

    Bệnh tiểu đường (hay đái tháo đường) là một căn bệnh mạn tính liên quan đến cách cơ thể sản xuất hoặc sử dụng insulin. Theo thống kê, hàng triệu người đang sống chung với căn bệnh này nhưng một phần lớn trong số đó không hề biết mình mắc bệnh cho đến khi xuất hiện biến chứng.

  • 26/06/2026

    Phòng tránh sốc nhiệt mùa hè: Hướng dẫn toàn diện bảo vệ sức khỏe

    Sốc nhiệt là tình trạng nguy hiểm đe dọa tính mạng khi cơ thể không thể điều hòa nhiệt độ hiệu quả trong môi trường nắng nóng.

Xem thêm