Hormone của con người thay đổi theo sự thay đổi giữa các mùa.

Tâm trí của con người có thể bị ảnh hưởng bởi những đêm dài của mùa đông hoặc thời tiết khác thường vào mùa xuân. Vậy liệu cơ thể con người có bị ảnh hưởng gì bới sự thay đổi thời tiết này không? Theo một nghiên cứu tại Viện Khoa Học Weizman tại Isreal năm 2021, tiết lộ rằng hormone của con người cũng tuân theo một mô hình theo mùa.

Bằng cách phân tích dữ liệu về một số loại hormone từ hàng triệu xét nghiệm máu, các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra rằng một số hormone đạt đỉnh vào mùa đông hoặc mùa xuân và những hormone khác đạt đỉnh vào mùa hè.

Nghiên cứu này, được công bố trên Kỷ yếu của Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia (PNAS), cung cấp một bức tranh rộng lớn, năng động về quá trình sản xuất hormone – bao gồm cả những hormone liên quan đến khả năng sinh sản, và cũng bao gồm các hormone như cortisol, thường có thời gian tồn tại ngắn và không được cho là theo mùa.

Nhóm nghiên cứu đã phân tích mức độ hormone ở nam giới và nữ giới trong độ tuổi từ 20 đến 50, trong hàng triệu xét nghiệm máu được phân loại theo từng tháng trong năm. Các nhà khoa học ước tính rằng họ đã phân tích tổng cộng 46 triệu người-năm; kết quả cho mỗi hormone được tính trung bình từ tối đa sáu triệu xét nghiệm máu khác nhau.

Các nhà nghiên cứu đã theo dõi 11 hormone, bao gồm cortisol (một hormone căng thẳng được giải phóng bởi tuyến thượng thận), hormone tuyến giáp, hormone sinh sản và giới tính, và hormone tăng trưởng được sản xuất trong gan.

Trung bình, tất cả các hormone đều thể hiện đỉnh và đáy trong suốt một năm với biến động theo mùa khoảng năm phần trăm, nhưng điều bất ngờ là cách thức một số hormone nhất định đạt đỉnh vào những thời điểm khác nhau. Họ nhận thấy rằng, testosterone và estradiol – các hormone phổ biến ở nam giới và nữ giới có sự thay đổi liên kết với nhau. Testosterone đạt đỉnh vào tháng 1 và tháng 8 ở nam giới và etradiol cũng đạt đỉnh vào tháng 1 và tháng 8 ở nữ giới. Ngược lại, testosterone ở nữ giới và estradiol ở nam giới đạt đỉnh vào tháng 4 và giảm vào mùa hè (tháng 6-7). Họ cũng so sánh với cơ sở dữ liệu sinh đẻ ở Isreal và phát hiện ra rằng, nhiều trẻ em được thụ thai vào những mùa nhất định có thể liên quan nhiều hơn đến sự cân bằng hormone.

Sự khác biệt giữa các hormone đạt đỉnh vào mùa đông-xuân và những hormone đợi đến mùa hè phức tạp hơn, đặc biệt là khi những hormone đạt đỉnh muộn hơn trong năm – vào mùa hè – có xu hướng là những hormone sinh dục. Những hormone này được sản xuất ở tuyến yên, nằm ở nền não, và gửi thông điệp đến các cơ quan sinh sản, tuyến thượng thận và các cơ quan khác mà sau đó ảnh hưởng hoặc kiểm soát các chức năng hoặc phản ứng của cơ thể.

Loại hormone kiểm soát thứ hai là những hormones ảnh hưởng trực tiếp tới cơ thể con người. Các hormone như cortisol và hormone tuyến yên, không chỉ ảnh hưởng đến quá trình trao đổi chất và chức năng của cơ thể, mà còn ảnh hưởng đến khối lượng của chính các cơ quan tiết ra hormone. Tức là, các hormone tuyến yên kích thích tuyến thượng thận sản xuất cortisol cũng khiến các tuyến này phát triển. Nhưng cortisol được sản xuất trong tuyến thượng thận lại làm tuyến yên co lại, do đó cuối cùng làm giảm lượng kích thích đến tuyến thượng thận, khiến nó co lại, và cứ thế trong một vòng lặp liên tục. Sự tăng trưởng và co lại năng động của các tuyến như vậy là một hiện tượng đã được biết đến, và các nhà nghiên cứu đã có thể liên kết các nghiên cứu đo lường các tuyến với các biến động hormone mà họ đã quan sát được.

Vì toàn bộ quá trình diễn ra dần dần trong nhiều tuần và nhiều tháng, nó tạo ra một độ trễ thời gian từ mùa đông đến mùa hè và ngược lại, và điều này giải thích sự khác biệt về đỉnh giữa hai nhóm hormone. Mặc dù nguyên nhân chính xác của chu kỳ này không phải là chủ đề của nghiên cứu, nhưng nhóm nghiên cứu tin rằng melatonin – một hormone được kích hoạt bởi ánh sáng và bóng tối được sản xuất trong não – rất có thể là “chìa khóa” thiết lập đồng hồ sinh học.