Thanh thiếu niên và tuổi dậy thì
Dậy thì là một giai đoạn quan trọng trong cuộc đời mỗi người, đánh dấu sự chuyển đổi từ trẻ em sang người trưởng thành. Đây là giai đoạn cơ thể có nhiều thay đổi về mặt thể chất và tâm sinh lý, đặt nền móng cho sức khỏe sinh sản và sức khỏe tổng quát trong tương lai. Việc thấu hiểu những biến đổi này, cùng với sự quan tâm, hỗ trợ từ gia đình và xã hội, sẽ giúp thanh thiếu niên vượt qua giai đoạn dậy thì một cách an toàn và khỏe mạnh.
Những thay đổi về thể chất và tâm sinh lý ở tuổi dậy thì
Dậy thì thường bắt đầu ở độ tuổi từ 8-13 tuổi đối với nữ và 9-14 tuổi đối với nam, kéo dài trong khoảng 4-5 năm. Tuy nhiên, độ tuổi này có thể dao động tùy thuộc vào từng cá nhân, do những yếu tố như di truyền, dinh dưỡng, môi trường sống, v.v.
Về thể chất, dậy thì được đánh dấu bằng những thay đổi rõ rệt về ngoại hình. Ở nữ, ngực bắt đầu phát triển, lông mu và lông nách xuất hiện, kinh nguyệt bắt đầu. Ở nam, tinh hoàn và dương vật to ra, lông mu và lông nách mọc, giọng nói trở nên trầm hơn. Cả nam và nữ đều trải qua giai đoạn tăng trưởng chiều cao vượt bậc, cơ thể phát triển đầy đặn hơn.
Về tâm sinh lý, những thay đổi nội tiết tố trong cơ thể ảnh hưởng đáng kể đến cảm xúc và hành vi của thanh thiếu niên. Các em có thể trở nên nhạy cảm hơn, dễ xúc động, dễ bị tổn thương. Nhu cầu tự lập, thể hiện bản thân, khám phá bản sắc cá nhân cũng gia tăng. Đồng thời, sự tò mò về giới tính, tình dục cũng là một phần tự nhiên của quá trình phát triển tâm lý ở tuổi dậy thì.
Chăm sóc sức khỏe cho thanh thiếu niên trong giai đoạn dậy thì
Chế độ dinh dưỡng: Dậy thì là giai đoạn cơ thể phát triển mạnh mẽ, do đó cần đảm bảo cung cấp đầy đủ năng lượng và các chất dinh dưỡng cần thiết, đặc biệt là protein, canxi, sắt, kẽm, vitamin và khoáng chất. Khuyến khích thanh thiếu niên ăn nhiều rau củ quả, hạn chế đồ ăn nhanh, đồ uống có ga, đồ ăn nhiều dầu mỡ.
Giấc ngủ: Giấc ngủ đủ giấc và chất lượng rất quan trọng đối với sự phát triển thể chất và tinh thần của thanh thiếu niên. Thiếu ngủ có thể ảnh hưởng đến khả năng tập trung, học tập, gây ra căng thẳng, mệt mỏi.
Vận động thể chất: Hoạt động thể lực thường xuyên giúp tăng cường sức khỏe, phát triển thể chất, giảm căng thẳng, stress. Nên khuyến khích thanh thiếu niên tham gia các hoạt động thể thao phù hợp với sở thích và sức khỏe.
Vệ sinh cá nhân: Dậy thì là giai đoạn cơ thể có nhiều thay đổi, tuyến mồ hôi và tuyến bã nhờn hoạt động mạnh hơn, dễ gây ra mùi cơ thể và mụn trứng cá. Cần hướng dẫn thanh thiếu niên cách vệ sinh cá nhân đúng cách, giữ gìn cơ thể sạch sẽ, thoáng mát.
Đọc thêm tại bài viết: Bạn biết gì về các giai đoạn tuổi dậy thì?
Giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản
Giáo dục giới tính đóng vai trò quan trọng trong việc trang bị cho thanh thiếu niên kiến thức về cơ thể, tình dục, các mối quan hệ, giúp các em có những quyết định an toàn và có trách nhiệm.
Cha mẹ, nhà trường và xã hội cần có những chương trình giáo dục giới tính phù hợp với lứa tuổi, cung cấp thông tin khoa học, chính xác, giúp xóa bỏ những định kiến, quan niệm sai lầm về tình dục.
Sức khỏe sinh sản là một phần không thể thiếu của sức khỏe tổng quát. Thanh thiếu niên cần được trang bị kiến thức về sức khỏe sinh sản, các biện pháp tránh thai an toàn, phòng chống các bệnh lây truyền qua đường tình dục. Đồng thời, cần tạo điều kiện cho các em tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản một cách dễ dàng, thân thiện và bảo mật.
Tư vấn tâm lý cho thanh thiếu niên
Dậy thì là giai đoạn có nhiều biến động về tâm lý, các em có thể gặp phải những khó khăn trong việc thích ứng với những thay đổi của bản thân, các mối quan hệ, áp lực học tập, v.v. Tư vấn tâm lý giúp thanh thiếu niên có không gian để chia sẻ những suy nghĩ, cảm xúc, lo lắng của mình, được lắng nghe, thấu hiểu và hỗ trợ.
Cha mẹ, người thân, thầy cô giáo cần quan tâm, để ý đến những thay đổi tâm lý của thanh thiếu niên, kịp thời phát hiện những dấu hiệu bất thường như rối loạn cảm xúc, căng thẳng quá mức, trầm cảm, rối loạn hành vi, v.v. Trong trường hợp cần thiết, nên đưa các em đến gặp các chuyên gia tư vấn tâm lý để được hỗ trợ chuyên môn.
Đọc thêm tại bài viết: 5 điều mẹ cần lưu ý để giúp con tăng chiều cao tuổi dậy thì
Lời khuyên của chuyên gia
Dậy thì là một giai đoạn quan trọng trong cuộc đời, đánh dấu sự trưởng thành về cả thể chất lẫn tâm sinh lý của mỗi người. Việc trang bị kiến thức về sức khỏe, giáo dục giới tính, sức khỏe sinh sản, cùng với sự quan tâm, hỗ trợ từ gia đình và xã hội, sẽ giúp thanh thiếu niên vượt qua giai đoạn này một cách an toàn, khỏe mạnh, phát triển toàn diện và có những quyết định đúng đắn cho tương lai.
-
Thêm nhiều nước thu hồi sản phẩm sữa công thức của Nestle
Thống kê của Nestle cùng thông báo của Bộ Y tế nhiều nước ngày 7/1 cho thấy làn sóng thu hồi sản phẩm dinh dưỡng cho trẻ sơ sinh của công ty có trụ sở tại Thụy Sĩ đã vượt ra khỏi châu Âu tới những quốc gia ở châu Mỹ và châu Á, trong đó có Trung Quốc và Brazil.
-
Người bệnh đái tháo đường cần ăn bao nhiêu muối để an toàn cho tim mạch?
Khi mắc bệnh đái tháo đường, bên cạnh việc kiểm soát tinh bột, người bệnh cần đặc biệt chú ý đến lượng muối tiêu thụ. Việc nạp quá nhiều natri có thể làm tăng nguy cơ biến chứng tim mạch nghiêm trọng.
-
Ảnh hưởng của ô nhiễm không khí đến sức khỏe hô hấp
Ô nhiễm không khí đang trở thành một trong những mối đe dọa lớn nhất đối với sức khỏe con người trên toàn cầu. Sức khỏe hô hấp chịu tác động nghiêm trọng từ các hạt bụi mịn, khí độc và hợp chất hóa học trong không khí không chỉ gây ra các triệu chứng tức thời như ho, khó thở mà còn dẫn đến các bệnh lý mãn tính nguy hiểm. Viện Y học ứng dụng Việt Nam sẽ phân tích tác động của ô nhiễm không khí đến hệ hô hấp và đề xuất các biện pháp bảo vệ sức khỏe hiệu quả.
-
Bộ Y tế: 2 đối tượng được tăng mức hưởng khám chữa bệnh BHYT lên 100% từ năm 2026
Bộ Y tế cho biết, Nghị quyết số 261/2025/QH15 quy định: "Người tham gia BHYT thuộc hộ gia đình cận nghèo, người cao tuổi từ đủ 75 tuổi trở lên đang hưởng trợ cấp hưu trí xã hội được áp dụng mức hưởng 100% chi phí khám bệnh, chữa bệnh trong phạm vi được hưởng của người tham gia BHYT..." Bộ Y tế ngày 6/1 đã có văn bản hoả tốc gửi Bảo hiểm xã hội Việt Nam (Bộ Tài chính); Các Sở Y tế tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; Các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trong toàn quốc về việc chuyển đổi mã quyền lợi đối tượng tham gia BHYT theo Nghị quyết số 261/2025/QH15.
-
Thu hồi sữa Nestlé ở nước ngoài, Cục An toàn thực phẩm vào cuộc kiểm soát tại Việt Nam
Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) cho biết tập đoàn thực phẩm Nestlé thông báo thu hồi mang tính phòng ngừa một số lô sữa bột dành cho trẻ sơ sinh mang nhãn hiệu Beba và Alfamino được bán tại Đức, do phát hiện khả năng tồn tại Cereulid, một độc tố do vi khuẩn Bacillus cereus tạo ra có thể gây hại cho trẻ nhỏ...
-
Cách uống nước đậu đen rang giảm cân an toàn và hiệu quả
Nước đậu đen rang là một thức uống có lợi cho sức khỏe và hỗ trợ tốt cho việc giảm cân. Để đạt được hiệu quả tối ưu và giảm cân an toàn cần hiểu rõ về liều lượng, cách chế biến và thành phần dinh dưỡng.
-
Những lợi ích bất ngờ của mùa đông với sức khỏe
Khi những cơn gió mùa đông bắc tràn về, mang theo cái se lạnh đặc trưng của miền Bắc Việt Nam, nhiều người thường nghĩ ngay đến việc phải đối mặt với thời tiết khắc nghiệt, những căn bệnh giao mùa và cảm giác uể oải. Chúng ta thường gắn mùa đông với hình ảnh của những chiếc lò sưởi ấm cúng, ly ca cao nóng hổi và những buổi tối cuộn mình trong chăn ấm đọc sách. Tuy nhiên, trái với suy nghĩ thông thường, mùa đông không chỉ là mùa của sự nghỉ ngơi mà còn là một giai đoạn mang lại nhiều lợi ích đáng kinh ngạc cho sức khỏe thể chất và tinh thần của chúng ta. Mùa đông là thời điểm để cơ thể chúng ta có cơ hội "ngủ đông" theo một cách riêng, làm chậm lại nhịp sống hối hả và tự phục hồi. Đây cũng là mùa của lễ hội, của những khoảnh khắc sum vầy ấm áp. Thay vì chỉ nhìn vào những mặt tiêu cực, hãy cùng khám phá những lý do tại sao chúng ta nên yêu mến và tận hưởng mùa đông.
-
7 lợi ích sức khỏe của thực phẩm bổ sung vitamin A
Vitamin A là loại vitamin tan trong chất béo, một trong những chất dinh dưỡng thiết yếu, nghĩa là cơ thể bạn không thể tự tổng hợp đủ mà phải bổ sung từ chế độ ăn uống.
