Đau tăng trưởng (Growing pain) ở trẻ

Đau tăng trưởng là gì?

Đau tăng trưởng – hay đau nhức do phát triển (Growing pain) là cảm giác đau âm ỉ hoặc chuột rút mà một số trẻ em gặp phải ở chân. Những cơn đau này thường xảy ra vào cuối ngày hoặc ban đêm, đau ở cả hai chân và tình trạng sẽ đỡ hơn khi trẻ nghỉ ngơi hoặc buổi sáng khi ngủ dậy.

Đau nhức do phát triển không gây hại cho cơ thể, nhưng nguyên nhân thật sự gây ra những cơn đau này vẫn chưa được biết đến rõ ràng. Chúng được gọi là "đau nhức do phát triển" vì trước đây người ta cho rằng những cơn đau xảy ra khi xương phát triển quá nhanh. Tuy nhiên sau đó các chuyên gia phát hiện ra rằng các cơn đau này không hề liên quan đến sự phát triển xương, nhưng cái tên này vẫn được giữ nguyên vì những cơn đau nhức thường xuất hiện khi trẻ bước vào độ tuổi tăng trưởng vượt bậc.

Trẻ em có thể bắt đầu gặp những cơn đau tăng trưởng từ khi mới 3 tuổi và phổ biến nhất ở trẻ em từ 12 tuổi trở xuống.

Đọc thêm tại bài viết: Làm thế nào để kích thích hormone tăng trưởng tăng tự nhiên?

Triệu chứng

Trẻ em thường cảm thấy đau nhức ở chân (như cẳng chân, bắp chân, đùi hoặc phía sau đầu gối). Đôi khi, cơn đau cũng xuất hiện ở cánh tay của trẻ, mức độ và vị trí đau có thể khác nhau ở mỗi trẻ. Các đặc điểm khác của cơn đau bao gồm:

• Thường đau ở cả hai bên cơ thể
• Xuất hiện vào cuối ngày hoặc ban đêm
• Kéo dài vài phút hoặc vài giờ
• Thường không liên tục - có thể biến mất trong vài ngày hoặc vài tuần rồi lại xuất hiện lại
• Có thể khiến trẻ bị tỉnh giấc
• Biến mất vào buổi sáng hoặc khi trẻ nghỉ ngơi
• Có thể dễ xuất hiện hơn vào những ngày trẻ hoạt động thể chất nhiều
• Không đi kèm với bất kỳ triệu chứng nào khác như sưng, đỏ hoặc đi khập khiễng
• Không cản trở việc trẻ tham gia các hoạt động thường ngày

Nguyên nhân

Nguyên nhân thật sự gây ra các cơn đau tăng trưởng này vẫn chưa được làm rõ ràng, tuy nhiên có một số yếu tố nguy cơ khiến các cơn đau này dễ xuất hiện hơn, bao gồm:

• Hoạt động thể chất nhiều hơn dẫn đến việc sử dụng quá mức các cơ bắp
• Hội chứng tăng động khớp, bàn chân bẹt, vẹo cột sống hoặc các dị tật cơ thể khác có thể gây căng thẳng cho cơ thể
• Thiếu vitamin D hoặc mật độ xương thấp có thể gây ra các vấn đề về xương và cơ bắp
• Cảm xúc lo lắng hoặc căng thẳng có thể gây đau nhức cơ bắp, đau đầu và đau bụng

Yếu tố di truyền cũng có thể liên quan đến việc đau tăng trưởng – trẻ có thể dễ bị hơn nếu cha mẹ hoặc anh chị em của trẻ đã từng bị.

Đọc thêm tại bài viết: Vì sao trẻ uống vitamin D và canxi mà vẫn còi xương

Chẩn đoán

Không có xét nghiệm cụ thể nào để chẩn đoán đau tăng trưởng. Tuy nhiên bác sĩ có thể hỏi một số câu hỏi để đưa ra chẩn đoán, bao gồm:

• Vị trí đau ở đâu
• Cảm giác đau như thế nào
• Khi nào cơn đau bắt đầu
• Cơn đau kéo dài bao lâu
• Trong ngày có cơn đau xuất hiện trẻ có vận động hay chơi thể thao không?
• Tần suất các cơn đau xảy ra
• Có gì có thể làm giảm hoặc tăng cơn đau cho trẻ không

Bác sĩ có thể yêu cầu trẻ làm xét nghiệm máu hoặc chụp chiếu (như chụp X-quang hoặc MRI) để loại trừ các bệnh lý khác, đặc biệt khi cơn đau không giống như đau do phát triển chiều cao. Ví dụ:

• Cơn đau chỉ ảnh hưởng đến một bên cơ thể của trẻ
• Đau không thuyên giảm khi nghỉ ngơi
• Trẻ có các triệu chứng khác như sưng hoặc đỏ tại vị trí đau
• Trẻ kèm theo đau khớp

Điều trị

Không có phương pháp điều trị cụ thể nào cho chứng đau nhức do tăng trưởng. Để giúp giảm đau cho trẻ, bác sĩ có thể đề xuất:

• Thuốc giảm đau không cần kê đơn như acetaminophen hoặc ibuprofen
• Hoạt động thể chất với mức độ nhẹ hơn
• Vật lý trị liệu
• Đệm lót giày chỉnh hình
• Kết hợp các môn thể thao hoặc các loại hoạt động thể chất khác nhau để tác động đến các nhóm cơ khác nhau

Khi nào nên gặp bác sĩ?

Hãy đưa trẻ đến gặp bác sĩ nếu trẻ bị đau không rõ nguyên nhân. Bác sĩ sẽ giúp bạn xác nhận xem đó có phải là đau nhức do tăng trưởng hay do nguyên nhân nào khác. Các triệu chứng bạn cần để ý bao gồm:

• Đau dữ dội
• Có khối u cục bất thường
• Trẻ đi khập khiễng
• Tại vị trí đau có kèm sưng đỏ
• Nước tiểu của trẻ  sẫm màu
• Sưng không thuyên giảm hoặc trở nên tồi tệ hơn sau 24 giờ

Tiên lượng

Trẻ em có thể bị đau nhức do phát triển chiều cao, các cơn đau kéo dài nhiều tháng hoặc nhiều năm. Hầu hết trẻ sẽ hết đau nhức khi khoảng 12 tuổi, nhưng một số trẻ bước vào độ tuổi thanh thiếu niên cũng gặp phải tình trạng này.

Mặc dù đau tăng trưởng không nguy hiểm, nhưng những cơn đau xuất hiện thường xuyên có thể ảnh hưởng lớn đến trẻ và sinh hoạt hàng ngày của gia đình. Trẻ có thể mất ngủ hoặc tránh các hoạt động thể chất nếu điều đó khiến trẻ đau nhiều hơn. Bạn có thể tham khảo ý kiến bác sĩ để tìm ra phương pháp hiệu quả nhất giúp trẻ thấy dễ chịu hơn trong giai đoạn phát triển mạnh mẽ này.