Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Căng thẳng có thể dẫn đến tăng cân?

Căng thẳng mạn tính, kéo dài có thể dẫn đến thay đổi nội tiết tố, làm tăng cảm giác thèm ăn của bạn, thậm chí là thèm những món ăn có hàm lượng calo cao hơn như kem, khoai tây chiên và pizza.

Tại sao bạn thèm ăn khi căng thẳng?

Căng thẳng kéo dài ảnh hưởng đến quá trình trao đổi chất, ảnh hưởng đến hệ thống tưởng thưởng của não ở các khu vực như hạch hạnh nhân và vùng hải mã, thúc đẩy cảm giác thèm ăn. Việc tiết ra cortisol để phản ứng với tác nhân gây căng thẳng cũng khiến cơ thể tích trữ mỡ bụng.

Một nghiên cứu cho thấy những người ít nhận được sự quan tâm, hỗ trợ của xã hội có chỉ số khối cơ thể (BMI) tăng cao hơn. BMI là thước đo lượng mỡ trong cơ thể dựa vào chiều cao và cân nặng, có thể là chỉ số về nguy cơ mắc bệnh liên quan đến lượng mỡ trong cơ thể.

Tầm quan trọng của giấc ngủ và tập thể dục trong việc kiểm soát căng thẳng

Trong một số nghiên cứu thực nghiệm, thiếu ngủ trong thời gian ngắn dẫn đến tăng lượng calo nạp vào và tăng cân. Điều này có thể là do những thay đổi trong hormone điều chỉnh sự thèm ăn leptin và ghrelin, đồng thời ăn nhiều thực phẩm có hàm lượng calo cao và đồ uống có đường.

Tập thể dục có thể tác động trực tiếp đến cân nặng bằng cách giúp đốt cháy calo và tăng khối lượng nạc, giúp kiểm soát cân nặng. Tập thể dục thường xuyên giúp cải thiện sức chịu đựng về mặt sinh lý khi đối mặt với căng thẳng, dẫn đến sự thích nghi có lợi trong hệ thống phản ứng với căng thẳng, giúp cải thiện cách cơ thể bạn phản ứng với các tác nhân gây căng thẳng sinh lý trong tương lai, điều này có thể giúp cơ thể đối phó với các tác nhân gây căng thẳng tâm lý hiệu quả hơn.

Tập thể dục thường xuyên cũng có thể giúp bạn phục hồi nhanh hơn sau các tác nhân gây căng thẳng và giảm cảm giác tiêu cực sau căng thẳng. Điều này làm giảm bớt sự hao mòn tổng thể mà các tác nhân gây căng thẳng gây ra cho cơ thể.

Hoạt động thể chất thường xuyên có thể kích thích sản xuất endorphin, là chất hoá học trong não có thể cải thiện tâm trạng và tạo cảm giác thư giãn.

Về mối liên hệ giữa hormone, tình trạng thiếu ngủ, căng thẳng và thói quen ăn uống thì có rất nhiều mối liên hệ. Căng thẳng và giấc ngủ có thể tương tác theo chu kỳ. Căng thẳng cao có tác động tiêu cực đến chất lượng và thời lượng giấc ngủ, đồng thời giấc ngủ kém có thể ảnh hưởng tiêu cực đến mức độ căng thẳng. Thiếu ngủ thường được coi là một yếu tố gây căng thẳng mạn tính có thể góp phần gây ra rối loạn điều hoà căng thẳng và tăng cường hoạt động của hệ thống căng thẳng bao gồm cả mức cortisol cao hơn.

Cortisol là một trong những hormone chính liên quan đến phản ứng căng thẳng, có thể làm tăng sự thèm ăn và kích thích cảm giác thèm ăn. Hormone cũng có thể tác động đến quá trình trao đổi chất của bạn và thúc đẩy quá trình tích trữ chất béo, đặc biệt là quanh vùng bụng. Mức cortisol cao hơn do ngủ không đủ giấc có thể ảnh hưởng hơn đến các khu vực trong não, làm tăng thêm tác động của căng thẳng.

Cơ sở khoa học ngăn ngừa quá trình tăng cân do căng thẳng

Quá nhiều người có xu hướng coi căng thẳng là thứ mà họ phải giải quyết. Nhưng họ cũng cần để ý hơn đến chế độ ăn uống và luyện tập. Dưới đây là một số lời khuyên để tránh tăng cân khi gặp căng thẳng.

Ghi lại cách bạn sử dụng thời gian mỗi ngày trong 1 tuần. Quyết định những nhiệm vụ và hoạt động nào là quan trọng nhất đối với bạn và ưu tiên chúng. Đừng quên kết hợp thời gian để ngủ đủ giấc và tập thể dục vào lịch trình của bạn. Giấc ngủ và vận động thể chất vui vẻ là những phần quan trọng của việc tự chăm sóc bản thân.

Giấc ngủ đặt nền tảng cho sức khoẻ tinh thần, khi bạn cảm thấy được nghỉ ngơi đầy đủ, bạn sẽ có khả năng phục hồi tốt hơn và có khả năng xử lý tốt hơn những thay đổi sắp xảy ra trong cuộc sống. Ngược lại, khi bạn không ngủ đủ giấc, mọi trở ngại nhỏ xảy ra trong cuộc sống hàng ngày đều có thể trở nên khó khăn hơn.

Thêm các bữa ăn nhỏ, ăn phụ trong ngày bằng thực phẩm như rau củ, salad cùng với chút thịt, phô mai, đồng thời chuẩn bị sẵn bữa trưa cho vài ngày cuối tuần. Giữ một bộ quần áo và giày thể dục tại văn phòng để việc tập luyện sau khi kết thúc công việc trở nên dễ dàng hơn.

Hãy yêu cơ thể của bạn, cải thiện hình ảnh cơ thể bằng cách tập trung vào việc khoẻ mạnh. Ví dụ, khi ăn, hãy lấp đầy nửa đĩa ăn của bạn bằng trái cây và rau củ, đi bộ vài lần một tuần và bắt đầu những thới quen lành mạnh khác thay vì cứ chú ý đến con số trên cân.

Thiền chánh niệm là một cách để giảm căng thẳng, cải thiện khả năng chấp nhận bản thân và lòng trắc ẩn của chúng ta, điều này đã được chứng minh là làm giảm sự không hài lòng về hình ảnh cơ thể, sự xấu hổ về cơ thể và các căng thẳng liên quan. Thiền chánh niệm là hành động nhận thức đầy đủ và hiện diện trong thời điểm hiện tại, với cảm giác nhận thức và chấp nhận không phán xét.

Bạn cần thừa nhận bất cứ điều gì đang khiến bạn căng thẳng. Nghe có vẻ đơn giản nhưng việc này có thể giúp bạn giảm bớt căng thẳng về mặt tâm lý

Cân nhắc trước khi ăn, cân nhắc xem liệu bạn có thực sự đói không hay bạn đang muốn ăn vì lý do khác. Thức ăn không phải là thứ phù hợp nhất để giải quyết nhu cầu cảm xúc căng thẳng. Nó có thể làm giảm căng thẳng trong chốc lát, nhưng căng thẳng có thể quay trở lại. Tập yoga hoặc hít thở sâu, gọi điện cho bạn bè, đọc sách hoặc thậm chí ngủ trưa thay vì tìm đến thức ăn. Hoặc đi dạo, hãy ra ngoài và đi dạo xung quanh nhà. Việc này có thể giúp bạn bình tĩnh lại, giải toả bớt căng thẳng.

Hồ Mai Hương - Viện Y học ứng dụng Việt Nam - Theo Everydayhealth
Bình luận
Tin mới
  • 24/01/2026

    Giữ cân sau giảm béo: Khó hay dễ?

    Giảm cân thành công là một cột mốc đáng tự hào, tuy nhiên hành trình để sở hữu thân hình khỏe mạnh chỉ mới bắt đầu. Thực tế cho thấy một tỷ lệ lớn người giảm cân đều gặp phải tình trạng tăng cân trở lại, đôi khi còn trầm trọng hơn mức ban đầu.

  • 24/01/2026

    Yoga và thiền định: Giải tỏa căng thẳng, tâm thần an tĩnh

    Thiền định được công nhận có tác dụng chăm sóc sức khỏe tinh thần và tìm lại sự cân bằng trong cuộc sống. Trong nhịp sống hối hả, căng thẳng là điều khó tránh khỏi. Tuy nhiên, yoga và thiền định là hai phương pháp hiệu quả để giảm căng thẳng và nuôi dưỡng sự an tĩnh trong tâm hồn. Bài viết này sẽ khám phá cách yoga và thiền định mùa thu giúp cải thiện sức khỏe tinh thần, đồng thời hướng dẫn bạn cách kết hợp chúng vào cuộc sống hàng ngày để đạt được trạng thái cân bằng.

  • 23/01/2026

    Uống trà xanh với chanh ngon, tốt nhưng 3 nhóm người nên thận trọng

    Trà xanh pha với chanh là một thức uống ngon và sảng khoái. Tuy nhiên sự kết hợp này có thực sự có lợi cho sức khỏe tất cả mọi người không?

  • 23/01/2026

    Những thay đổi cơ thể khi lão hóa – và cách thích nghi thông minh

    Tuổi tác là điều không ai tránh khỏi, nhưng hiểu rõ những thay đổi tự nhiên của cơ thể sẽ giúp chúng ta chủ động chăm sóc sức khỏe tốt hơn. Từ tim mạch, làn da, thị lực cho đến xương khớp và đời sống tinh thần – mỗi bộ phận đều có những dấu hiệu lão hóa riêng. Vậy đâu là những biểu hiện bình thường và đâu là dấu hiệu cần lưu ý? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ và gợi ý những cách đơn giản để thích nghi, giữ cơ thể khỏe mạnh và dẻo dai theo năm tháng.

  • 22/01/2026

    Những thói quen ban đêm âm thầm gây hại thận

    Thận vẫn âm thầm lọc máu và tạo nước tiểu suốt đêm, nhưng nhiều thói quen tưởng vô hại lại làm tăng áp lực lên hệ tiết niệu. Về lâu dài, những hành vi này có thể ảnh hưởng đến chức năng lọc của thận.

  • 22/01/2026

    4 loại rau vừa giàu sắt vừa giúp tăng hấp thụ sắt trong cơ thể

    Việc bổ sung sắt khi bị thiếu máu không chỉ đơn thuần là ăn nhiều thực phẩm giàu sắt mà còn nằm ở khả năng hấp thụ. Khoa học đã chứng minh, vitamin C trong rau quả chính là chìa khóa giúp cơ thể hấp thụ tối đa chất sắt.

  • 22/01/2026

    Điểm mặt những "hóa chất tử thần" trong thực phẩm và cách nhận biết

    Dù là tự tay chuẩn bị từng món nhưng bạn có biết rằng bữa cơm nhà cũng có thể phải đối mặt với những chất độc cực kỳ nguy hiểm? Đó chính là các loại hóa chất công nghiệp được thêm vào thực phẩm hàng ngày như bún, mì, giò, chả, thậm chỉ cả thịt, cá.

  • 21/01/2026

    Điều gì xảy ra khi uống nước chanh và hạt chia mỗi sáng?

    Uống nước chanh pha hạt chia có thể cải thiện tiêu hóa và giúp ngăn ngừa táo bón. Thức uống này giúp kiểm soát lượng đường trong máu nhờ hàm lượng chất xơ có trong hạt chia và những chất dinh dưỡng có trong chanh.

Xem thêm