Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Cách điều trị tiêu chảy hiệu quả tại nhà

Bài viết này sẽ giúp bạn nhận biết những gì nên ăn và uống (cũng như nên tránh) để giúp khỏi bệnh tiêu chảy. Đồng thời, thảo luận về những loại thuốc và biện pháp khắc phục tại nhà có thể giúp ngăn chặn bệnh tiêu chảy.

Thực phẩm nhạt, giàu tinh bột, ít chất xơ cũng như những thực phẩm có trong chế độ ăn BRAT (chuối, gạo, nước sốt táo, bánh mì nướng) có thể kết dính, làm tăng khối lượng phân và giúp bạn hết tiêu chảy nhanh chóng. Bạn cũng có thể thử men vi sinh, thực phẩm bổ sung glutamine hoặc các biện pháp khắc phục tại nhà như trà thảo dược và nước gạo.

Bên cạnh việc ăn các thực phẩm hỗ trợ, bạn còn có thể sử dụng thuốc không kê đơn và thuốc kê đơn giúp chấm dứt tiêu chảy nhanh chóng. Tuy nhiên, hãy nhớ rằng tiêu chảy do virus hoặc vi khuẩn gây ra thường tự khỏi sau 2 - 3 ngày.

Thực phẩm giúp ngừng tiêu chảy

Các chuyên gia không khuyến nghị tuân theo chế độ ăn kiêng hạn chế để điều trị tiêu chảy. Nhưng điều đó không có nghĩa là tất cả các loại thực phẩm đều có thể đưa vào chế độ ăn khi bạn bị tiêu chảy. Thực phẩm nhạt, ít chất xơ và lên men là tốt nhất.

Chế độ ăn BRAT

Người lớn có thể thử chế độ ăn BRAT để giúp ngừng tiêu chảy một cách tự nhiên. Chế độ ăn này bao gồm bốn loại thực phẩm nhạt, ít chất xơ như:

  • Chuối
  • Cơm
  • Sốt táo
  • Bánh mỳ nướng

Những thực phẩm này có thể giúp phân của bạn trở nên rắn chắc hơn. Chúng cũng hữu ích nếu bạn bị nôn vì chúng có mùi rất nhẹ và không có khả năng gây buồn nôn. Chuối đặc biệt hữu ích vì chúng cũng có thể phục hồi lượng kali bị mất sau những lần bị tiêu chảy.

Chế độ ăn uống BRAT cực kỳ hạn chế và có thể không cung cấp đủ dinh dưỡng. Vì lý do này, nó không được khuyến khích áp dụng cho trẻ em. Người lớn chỉ nên tuân theo chế độ ăn kiêng BRAT trong một thời gian ngắn, bổ sung thêm các loại thực phẩm nhạt nhưng bổ dưỡng khi các triệu chứng được cải thiện.

Đọc thêm thông tin tại: Tiêu chảy do ăn keto

Chế độ ăn uống nhạt

Người lớn có thể bổ sung thêm các thức ăn nhạt, dễ tiêu khác khi các triệu chứng tiêu chảy bắt đầu thuyên giảm. Những thực phẩm này bao gồm:

  • Ức gà bỏ da nướng
  • Ngũ cốc nguyên hạt
  • Khoai tây nướng
  • Canh gà với muối

Trẻ bị tiêu chảy nhẹ không nôn có thể tiếp tục ăn chế độ bình thường. Nhưng nếu trẻ bắt đầu nôn mửa và tiêu chảy trở nên nghiêm trọng hơn thì tốt nhất bạn nên đưa trẻ đến gặp bác sĩ.

Thực phẩm lên men

Thực phẩm lên men là nguồn cung cấp men vi sinh tự nhiên. Những vi khuẩn tốt này có thể nhanh chóng thay thế những vi khuẩn được tìm thấy tự nhiên trong ruột của bạn đã bị mất do tiêu chảy, giúp phục hồi chức năng bình thường của ruột.

Một số thực phẩm này bao gồm:

  • Tương Miso (đậu nành lên men)
  • Kombucha (trà lên men)
  • Dưa cải bắp
  • Phô mai mềm lâu năm
  • Cottage chese (phô mai tươi)
  • Ôliu xanh
  • Bánh mì chua
  • Tempeh (đậu nành lên men)

Kimchi là một loại thực phẩm lên men phổ biến, nhưng nó có gia vị có thể khiến bệnh tiêu chảy của bạn nặng hơn. Tốt nhất nên tránh một số sản phẩm từ sữa khi bị tiêu chảy, nhưng không phải tất cả. Một số loại thực phẩm từ sữa có vi khuẩn sinh học sống, như sữa chua hoặc kefir, đều được lên men và cực kỳ có lợi.

Các thực phẩm cần tránh

Một số loại thực phẩm có thể làm tiêu chảy nặng hơn. Không ăn hoặc uống thực phẩm hoặc đồ uống gây ra khí, chẳng hạn như:

  • Thực phẩm chiên xào hoặc nhiều dầu mỡ
  • Các sản phẩm ngũ cốc giàu chất xơ, chẳng hạn như cám, ngũ cốc nguyên hạt và gạo lứt
  • Đồ uống có ga, như soda
  • Các loại rau họ cải, như bắp cải, bông cải xanh và súp lơ trắng
  • Các loại đậu
  • Ớt chuông
  • Ngô
  • Quả mọng
  • Mận khô
  • Đồ ngọt

Đồ uống giúp giảm tiêu chảy

Một trong những vấn đề lớn nhất với tiêu chảy là mất nước. Đi ngoài phân lỏng có thể làm cạn kiệt nguồn dự trữ nước và chất điện giải, khoáng chất như: natri, kali, canxi và magiê. Điều này ảnh hưởng đến khả năng hoạt động bình thường của cơ thể, đồng thời gây hậu quả nghiêm trọng, đặc biệt là ở trẻ nhỏ. Để kiểm soát cơn tiêu chảy nhẹ, bạn cần bù nước và chất điện giải đã mất.

Chất lỏng trong suốt và sữa

Người lớn nên uống nhiều nước, nước trái cây trong hoặc nước canh trong. Trẻ em, trẻ mới biết đi và trẻ sơ sinh bị tiêu chảy nhẹ không nôn có thể tiếp tục uống những gì chúng thường uống, cho dù đó là sữa mẹ, sữa bò hay sữa công thức.

Thức uống bù điện giải

Người lớn có thể tiêu thụ đồ uống có chứa chất điện giải. Trẻ nhỏ có thể uống nước bù điện giải dành cho trẻ em nếu bị tiêu chảy nhẹ và kèm theo nôn trớ. Chúng được bán trên thị trường dưới tên thương hiệu nhất định. Một số người muốn tránh chất tạo màu hoặc hương liệu nhân tạo trong một số thức uống bù điện giải. Bạn có thể tự pha chế đồ uống bù nước tại nhà (chỉ dành cho người lớn) chỉ với muối, đường và nước.

Bên cạnh đó, bạn cũng có thể mua muối bù điện giải đường uống không kê đơn ở hầu hết các hiệu thuốc. Thực hiện theo các hướng dẫn pha nước trên bao bì sản phẩm.

Đồ uống khác

Một số loại đồ uống cụ thể đã được sử dụng làm biện pháp khắc phục tại nhà cho bệnh tiêu chảy. Chúng bao gồm nước gạo và một số loại trà thảo mộc.

Nước gạo

Biện pháp khắc phục tiêu chảy này thường được khuyên dùng cho trẻ sơ sinh nhưng cũng có thể giúp ích cho người lớn. Ngoài việc cung cấp chất dinh dưỡng, dung dịch tinh bột nhẹ này còn có tính liên kết. Nghiên cứu cho thấy nước gạo giúp giảm tần suất đi ngoài phân lỏng tốt hơn dung dịch điện giải.

Để làm nước gạo:

  • Kết hợp 1 đến 2 cốc nước với 1/2 cốc gạo trắng hoặc gạo lứt (không sử dụng loại gạo ăn liền).
  • Đun sôi trong 10 phút hoặc cho đến khi nước có màu đục.
  • Tách nước ra khỏi gạo và để nguội.

Nước gạo có thể uống mỗi lần 1 cốc và uống hai đến ba lần một ngày.

Trà thảo mộc

Các loại trà thảo mộc sau đây có thể hữu ích, dù bạn uống nóng hay đá:

  • Trà hoa cúc: Hoa cúc có thể giúp giảm đau bụng và tiêu chảy khi kết hợp với các loại thảo mộc khác như hoa hồi, tuy nhiên vẫn cần thêm nghiên cứu chứng minh tác dụng này.
  • Trà xanh: Trà xanh đã được chứng minh là làm giảm tỷ lệ mắc bệnh tiêu chảy ở những người đang xạ trị ung thư.
  • Trà sả: Một số nghiên cứu nhỏ, cũ hơn đã phát hiện ra rằng thân và lá sả khi đun sôi để pha trà có thể giúp giảm tiêu chảy.

Đồ uống cần tránh

Khi muốn chấm dứt cơn tiêu chảy nhanh chóng, tốt nhất bạn nên tránh các loại đồ uống có tác dụng lợi tiểu sau đây:

  • Cà phê
  • Đồ uống có caffein
  • Nước ép mận
  • Đồ uống có đường
  • Soda
  • Rượu bia

Bạn cũng nên tránh các sản phẩm từ sữa nếu bạn không dung nạp đường sữa.

Đọc thêm thông tin tại: Tại sao bạn bị tiêu chảy sau khi ăn?

Thuốc để ngừng tiêu chảy nhanh chóng

Các loại thuốc không kê đơn có thể giúp ngừng tiêu chảy tại nhà bao gồm:

  • Bismuth subsalicylate
  • Loperamid, dành cho tiêu chảy thường xuyên hoặc nghiêm trọng hơn là một đợt tiêu chảy nhẹ không thường xuyên

Trong trường hợp tiêu chảy nặng, bác sĩ có thể kê toa thuốc có thể giúp điều trị nguyên nhân gây tiêu chảy của bạn, chẳng hạn như:

  • Thuốc kháng sinh
  • Thuốc chống ký sinh trùng, nếu tiêu chảy do nhiễm trùng

Các chất bổ sung có thể giúp giảm tiêu chảy

Vi khuẩn sống và nấm men có trong thực phẩm lên men cũng có trong các chất bổ sung men vi sinh. Probiotic có thể giúp rút ngắn cơn tiêu chảy nhẹ một cách tự nhiên.

Một số chế phẩm sinh học hữu ích bao gồm:

  • Vi khuẩn Lactobacillus
  • Vi khuẩn Bifidobacterium
  • Nấm men Saccharomyces boulardii (S. boulardii), có tác dụng chống tiêu chảy đặc biệt mạnh

Tác dụng phụ của men vi sinh - dù ở dạng thực phẩm hay chất bổ sung - có xu hướng nhẹ và có thể bao gồm khó chịu ở dạ dày, chướng bụng và đầy hơi.

Các chất bổ sung khác

Một số chất bổ sung khác cũng được quảng cáo là thuốc chữa tiêu chảy, mặc dù nghiên cứu về những chất bổ sung đó vẫn còn hạn chế. Ngoài ra, chúng không an toàn cho tất cả mọi người. Hỏi ý kiến bác sĩ của bạn trước khi thử bất kỳ chất nào trong số này hoặc các chất bổ sung khác:

  • Glutamine: Glutamine là một axit amin quan trọng mà cơ thể bạn sử dụng để tạo ra protein. Một số nghiên cứu cho thấy rằng bổ sung glutamine có thể giúp bệnh nhân bị tiêu chảy sau khi bị nhiễm trùng đường tiêu hóa.
  • Agrimony: Loại thảo mộc này đôi khi được khuyên dùng để điều trị tiêu chảy. Nó cũng có thể ảnh hưởng đến huyết áp của bạn và có thể làm loãng máu, vì vậy hãy hỏi ý kiến bác sĩ của bạn trước khi thử phương thuốc này.
  • Dâu tây, nho Oregon và cây hải cẩu vàng có chứa berberine, có thể giúp giảm tiêu chảy do virus hoặc vi khuẩn gây ra. Tránh dùng các biện pháp này nếu bạn đang mang thai hoặc cho con bú.
  • Chiết xuất quả việt quất: Phương thuốc thảo dược này cũng có thể làm loãng máu và có thể tương tác với các loại thuốc dùng để điều trị bệnh tiểu đường.
  • Quả mâm xôi hoặc lá mâm xôi: Chúng được cho là giúp "làm khô" các màng nhầy trong ruột của bạn. Tránh sử dụng các biện pháp này nếu bạn đang mang thai.

Khi nào cần hỗ trợ y tế?

Bạn không nên coi thường các triệu chứng của bệnh tiêu chảy. Nếu bạn đi phân lỏng hơn 2 ngày, hãy tới gặp bác sĩ ngay. Mặt khác, bạn nên đi cấp cứu ngay nếu bạn hoặc con bạn bị tiêu chảy kéo dài hoặc nghiêm trọng, hoặc có dấu hiệu mất nước như những dấu hiệu được liệt kê dưới đây.

Trẻ sơ sinh dưới 3 tháng tuổi bị tiêu chảy phải luôn được đưa đến bác sĩ hoặc phòng cấp cứu ngay lập tức. Đừng chờ đợi hoặc cố gắng điều trị tình trạng bệnh ở nhà.

Dấu hiệu mất nước ở người lớn

  • Tiêu chảy từ ba ngày trở lên
  • Đau bụng dữ dội
  • Phân đen, dính
  • Sốt trên 38,5 độ C
  • Ít hoặc không đi tiểu
  • Cơ thể cực kỳ yếu ớt
  • Da và miệng khô
  • Khát nước quá mức
  • Nước tiểu đậm
  • Có máu hoặc mủ trong phân

Dấu hiệu mất nước ở trẻ em

  • Tiêu chảy hơn 24 giờ
  • Không có tã ướt trong ba giờ
  • Sốt trên 38,5 độ C hoặc hơn 38 độ C đối với trẻ từ 3 tháng tuổi trở xuống
  • Khô miệng hoặc khô lưỡi
  • Khóc không ra nước mắt
  • Buồn ngủ bất thường
  • Phân đen, xám
  • Má hoặc mắt hóp
  • Da không co lại khi bị véo
  • Máu hoặc mủ trong phân
  • Đau bụng dữ dội

Kết luận

Để điều trị bệnh tiêu chảy và cảm thấy khỏe hơn nhanh hơn, hãy thử tạm thời chỉ ăn những thức ăn nhạt, uống đủ nước, điện giải và kết hợp các loại thực phẩm hoặc chất bổ sung giàu lợi khuẩn. Thuốc không kê đơn cũng có thể hữu ích. Hãy chắc chắn nói chuyện với nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe của bạn nếu bệnh tiêu chảy của bạn không biến mất trong vòng hai ngày. Nếu bạn có các triệu chứng như đau bụng dữ dội, có máu trong phân hoặc có dấu hiệu mất nước, hãy gọi cấp cứu ngay.

Chế độ dinh dưỡng khoa học, bổ sung đầy đủ vi chất dinh dưỡng sẽ giúp bạn tránh được nhiều nguy cơ sức khỏe. Trung tâm Điều trị Béo phì và Hội chứng chuyển hóa VIAM trực thuộc Viện Y học ứng dụng Việt Nam là cơ sở tư vấn dinh dưỡng hàng đầu nước ta. Liên hệ đặt lịch TẠI ĐÂY hoặc Hotline: 0935 18 3939 hoặc 024 3633 5678 để được khám, tư vấn dinh dưỡng cùng các chuyên gia đầu ngành. 

Bác sĩ Đoàn Hồng - Viện Y học ứng dụng Việt Nam - Theo Very well health
Bình luận
Tin mới
  • 13/04/2024

    Ung thư buồng trứng ở phụ nữ trẻ

    Ung thư buồng trứng thường hay gặp ở phụ nữ trong độ tuổi từ 55 - 63. Khoảng 1/3 số phụ nữ mắc bệnh ung thư buồng trứng ở độ tuổi dưới 55 và khoảng 1/10 xảy ra ở phụ nữ dưới 45 tuổi. Với phụ nữ trẻ mắc ung thư buồng trứng thì không cần quá lo lắng vì tiên lượng bệnh thường tốt hơn so với những người phụ nữ lớn tuổi.

  • 13/04/2024

    5 loại vitamin và khoáng chất tốt cho phổi

    Vitamin và khoáng chất là hai trong số các loại chất dinh dưỡng chính giúp cơ thể luôn khỏe mạnh. Vậy loại vitamin và khoáng chất nào tốt cho phổi?

  • 13/04/2024

    Giảm cân dễ dàng với những thực phẩm giúp kiềm chế cơn thèm ăn

    Trong quá trình giảm cân, bạn có thể kiểm soát cơn thèm ăn nhờ một số thực phẩm giàu protein và chất xơ, giúp duy trì cảm giác no, hạn chế ăn vặt.

  • 13/04/2024

    Những điều cần biết về Microalbumin niệu

    Nếu bác sĩ tin rằng bạn có thể có nguy cơ bị tổn thương thận hoặc mắc bệnh thận, thì có khả năng là bạn sẽ được chỉ định xét nghiệm microalbumin niệu. Xét nghiệm microalbumin niệu là xét nghiệm nước tiểu để đo lượng protein trong nước tiểu của bạn.

  • 13/04/2024

    8 loại rau giàu protein nên có trong bữa ăn hàng ngày

    Để bổ sung chất đạm cho bữa ăn hàng ngày, bên cạnh thịt cá, trứng, sữa, bạn không nên bỏ qua 8 loại rau xanh, hạt họ đậu giàu protein.

  • 13/04/2024

    Ảnh hưởng của lão hóa lên da

    Làn da của chúng ta phải chịu sự tác động của nhiều yếu tố khi chúng ta già đi: ánh nắng mặt trời, thời tiết khắc nghiệt và những thói quen xấu. Nhưng chúng ta có thể thực hiện các bước để giúp làn da của mình luôn mềm mại và tươi trẻ.

  • 12/04/2024

    Làm thế nào để kích thích hormone tăng trưởng tăng tự nhiên?

    Thay đổi chế độ ăn uống, chẳng hạn như giảm lượng đường, tập thể dục thường xuyên và sử dụng một số chất bổ sung nhất định có thể giúp tăng mức độ hormone tăng trưởng một cách tự nhiên.

  • 12/04/2024

    5 dấu hiệu hàng đầu cho thấy cơ thể cần bổ sung điện giải

    Chất điện giải có trong thực phẩm và đồ uống giúp bạn nạp năng lượng, giúp cơ bắp hoạt động và thậm chí có khả năng cải thiện hiệu suất hoạt động của bạn. Chú ý 5 dấu hiệu hàng đầu cho thấy cơ thể bạn đang cần bổ sung điện giải.

Xem thêm