Các giai đoạn của bệnh ung thư là gì?

Các giai đoạn ung thư được đánh giá qua kích thước của khối u và mức độ di căn sang các khu vực khác của cơ thể. Giai đoạn ung thư có thể khác nhau giữa các loại ung thư và các bác sỹ có rất nhiều chỉ số chuyên biệt để đo lường, mô tả cũng như điều trị ung thư. 

Giai đoạn ung thư có thể cho thấy điều gì?

Các bác sĩ sử dụng các giai đoạn ung thư để mô tả về kích thước và chẩn đoán liệu nó có lan rộng hay không. Theo Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ, giai đoạn ung thư có thể giúp bác sĩ:

•  Lên kế hoạch điều trị tốt nhất cho người bệnh
•  Nhận biết mức độ nghiêm trọng và khả năng sống sót của người bệnh ung thư
•  Giúp tìm các thử nghiệm lâm sàng có thể giúp điều trị

Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ xây dựng chi tiết về tầm quan trọng của giai đoạn điều trị. Giai đoạn đầu của bệnh ung thư có thể đáp ứng tốt với xạ trị hoặc phẫu thuật, trong khi giai đoạn sau của bệnh ung thư có thể đáp ứng tốt hơn với hóa trị.

Các bác sĩ chẩn đoán theo 5 giai đoạn khác nhau với hầu hết các bệnh ung thư. Khi số lượng tế bào ung thư tăng lên, mức độ nghiêm trọng của bệnh cũng tăng lên và tỷ lệ sống sót giảm xuống. Khi bác sĩ đã chẩn đoán ung thư, một số phương pháp được áp dụng để phân loại ung thư.

Sử dụng giai đoạn ung thư khi chẩn đoán là điểm khởi đầu để hiểu nó sẽ đáp ứng với điều trị như thế nào, cũng như tỷ lệ sống sót chung. Các bác sĩ cũng có thể mô tả bệnh ung thư bằng một trong các thuật ngữ sau:

•  Tại chỗ, nếu có tế bào bất thường nhưng không lan rộng
•  Cục bộ, nếu có ung thư nhưng chỉ ở nơi nó xuất hiện lần đầu
•  Khu vực, nếu ung thư đã lan đến các mô, cơ quan hoặc hạch bạch huyết lân cận
•  Xa, nếu ung thư đã lan đến các bộ phận xa của cơ thể
•  Không rõ, nếu bác sĩ không có đủ thông tin để phân loại đầy đủ bệnh ung thư

Ngoài ra, không phải tất cả các bệnh ung thư đều có giai đoạn. Ví dụ, các bác sĩ không phân loại bệnh bạch cầu vì đây là bệnh ung thư máu. Một số bệnh ung thư, chẳng hạn như ung thư não, cũng có hệ thống chẩn đoán riêng.

Đọc thêm bài viết: Trà sữa có thể gây ung thư?

Giai đoạn 0

Ung thư giai đoạn 0 đề cập đến khi bác sĩ tìm thấy mô bất thường chưa lan sang các vùng khác của cơ thể. Theo Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ, các bác sĩ thường gọi giai đoạn này là ung thư biểu mô tại chỗ. Việc chẩn đoán ung thư giai đoạn 0 sẽ khác nhau tùy thuộc vào vị trí và cách bác sĩ phát hiện ra nó. Tại thời điểm này, các tế bào bất thường không thực sự là ung thư, nhưng chúng có thể trở thành ung thư nếu không được điều trị.

Điều trị: Điều trị sẽ khác nhau, nhưng bác sĩ thường yêu cầu loại bỏ các tế bào và mô xung quanh. Nhiều phương pháp điều trị nhắm mục tiêu có thể không cần thiết.

Quan điểm: Khả năng sống sót của bệnh ung thư giai đoạn 0 cao nhưng sẽ khác nhau giữa các bệnh ung thư. Ví dụ, ung thư vú giai đoạn 0 có tỷ lệ sống sót 99% sau 5 năm.

Giai đoạn 1

Giai đoạn 1 là giai đoạn đầu của bệnh ung thư. Khối u thường nhỏ và chưa lan đến các mô hoặc hạch bạch huyết lân cận.

Điều trị: Điều trị ung thư giai đoạn 1 thường bao gồm phẫu thuật cắt bỏ hoặc xạ trị để loại bỏ các tế bào ung thư. Phương pháp điều trị chính xác sẽ khác nhau tùy thuộc vào loại ung thư mà một người mắc phải.

Quan điểm: Ung thư giai đoạn 1 là giai đoạn đầu của bệnh ung thư và thường có tỷ lệ sống sót cao hơn so với các giai đoạn ung thư tiến triển hơn.

Giai đoạn 2

Ung thư giai đoạn 2 chỉ ra rằng khối u lớn hơn một chút và đã phát triển thành mô lân cận. Chẩn đoán sẽ khác nhau dựa trên loại ung thư mắc phải. Ung thư vẫn còn khu trú, nhưng nó có thể đã lan đến các mô hoặc hạch bạch huyết lân cận.

Điều trị: Phương pháp điều trị có thể thay đổi tùy theo loại ung thư, cũng như các yếu tố liên quan khác, chẳng hạn như tuổi tác và sức khỏe tổng thể của họ. Điều trị có thể bao gồm xạ trị hoặc phẫu thuật để loại bỏ khối u.

Quan điểm: Triển vọng chính xác đối với một người mắc bệnh ung thư giai đoạn 2 sẽ thay đổi tùy theo độ tuổi, sức khỏe tổng thể và loại ung thư mà họ mắc phải. Ung thư giai đoạn 2 thường có thể điều trị được và có tỷ lệ sống sót cao.

Giai đoạn 3

Ở ung thư giai đoạn 3, khối u vẫn còn khu trú, nhưng nó thường lớn hơn giai đoạn 1 hoặc 2 và đã xâm lấn mô lân cận. Nó cũng có thể ảnh hưởng đến các hạch bạch huyết lân cận. Các tiêu chí chẩn đoán khác nhau tùy thuộc vào loại ung thư mắc phải.

Điều trị: Điều trị cần tích cực hơn so với giai đoạn 1 hoặc 2. Các phương pháp điều trị cũng sẽ khác nhau tùy theo vị trí của ung thư.

Quan điểm: Giai đoạn này thường có tỷ lệ sống sót thấp hơn giai đoạn 1 hoặc 2. Sức khỏe tổng thể, tuổi tác và các yếu tố khác của một người có thể góp phần vào cơ hội sống sót chung của họ.

Giai đoạn 4

Giai đoạn 4 là giai đoạn nặng nhất của bệnh ung thư. Khi bác sĩ chẩn đoán ung thư giai đoạn 4, khối u thường rất lớn và đã lan sang các vùng khác của cơ thể.

Điều trị: Bác sĩ thường sẽ đề xuất một kế hoạch điều trị tích cực hơn ở giai đoạn này nhằm làm chậm hoặc ngăn chặn sự lây lan của ung thư, giúp bệnh nhân cảm thấy thoải mái nhất có thể. Kế hoạch điều trị và các khuyến nghị sẽ khác nhau tùy thuộc vào từng loại ung thư mắc phải. Các lựa chọn có thể bao gồm: xạ trị, hóa trị, liệu pháp nhắm mục tiêu và phẫu thuật.

Quan điểm: Ung thư giai đoạn 4 thường tiên lượng ít thuận lợi. Tuổi tác, loại ung thư và sức khỏe tổng thể của một người đều ảnh hưởng đến khả năng sống sót của họ.

Đọc thêm bài viết: TS. BS Trương Hồng Sơn gợi ý bữa ăn lành mạnh giúp phòng ung thư

Giai đoạn TNM

Các giai đoạn TNM là hệ thống phân giai đoạn ung thư phổ biến nhất trên toàn thế giới. Ủy ban Hỗn hợp về ung thư của Mỹ và Liên minh chống ung thư quốc tế đã phát triển hệ thống để mô tả chi tiết hầu hết các loại ung thư. Các giai đoạn TNM như sau:

Chữ T đo lường và mô tả khối u nguyên phát. Điểm số bao gồm những điều sau đây:

  - TX​: Bác sĩ không thể đánh giá khối u nguyên phát.​

  - T0: Không có bằng chứng về khối u nguyên phát.

   - T1–T4​: Chúng mô tả kích thước, phạm vi hoặc cả hai khối u nguyên phát, với số lượng lớn hơn cho thấy khối u lớn hơn.

Chữ N mô tả liệu ung thư đã đến các hạch bạch huyết lân cận hay chưa. N có thể là một trong những điều sau đây:

  - NX: Bác sĩ không đánh giá được hạch vùng.

  - N0: Ung thư chưa lan đến bất kỳ hạch bạch huyết nào.

  - N1–N3:​Ung thư đã lan đến các hạch bạch huyết khu vực, mỗi con số mô tả số lượng hạch bạch huyết bị ảnh hưởng và mức độ lan rộng.

Chữ M mô tả ung thư đã lan đến các vùng khác của cơ thể hay chưa? Các điểm có thể là M0: ung thư chưa lan đến các bộ phận xa của cơ thể; M1: ung thư đã lan đến các bộ phận xa của cơ thể. Cùng với nhau, điểm số TNM giúp xác định giai đoạn chung của bệnh ung thư. Nói chung, con số sau mỗi chữ cái càng cao thì triển vọng càng tồi tệ và việc điều trị càng phức tạp.

Các giai đoạn có thể thay đổi?

Thông thường các bác sĩ sẽ đề cập đến giai đoạn bệnh ung thư được chẩn đoán ban đầu, ngay cả khi bản thân bệnh ung thư thay đổi theo thời gian. Nếu ung thư không thay đổi, bác sĩ sẽ bổ sung thêm thông tin về giai đoạn ban đầu. Với ung thư tái phát, bác sĩ có thể cập nhật giai đoạn mới vào ban đầu, người bệnh sẽ được chỉ định lại các xét nghiệm giống như lần đầu tiên. Sau đó, họ sẽ thêm giai đoạn mới vào chẩn đoán, nhưng giai đoạn mới này không thay thế giai đoạn trước.

Phòng khám chuyên khoa Dinh dưỡng VIAM (VIAM Clinic) trực thuộc Viện Y học ứng dụng Việt Nam tư vấn, cung cấp chế độ dinh dưỡng cá thể dành cho những người đang điều trị các bệnh mạn tính, trong đó có ung thư. Hãy liên hệ với VIAM Clinic nếu bạn muốn có chế độ dinh dưỡng hỗ trợ điều trị ung thư TẠI ĐÂY hoặc Hotline: 0935.18.3939 hoặc 024.3633.5678