Dấu hiệu rụng trứng và cách xác định ngày dễ thụ thai

Khả năng thụ thai không phân bố đều trong suốt chu kỳ kinh nguyệt mà tập trung vào một số ngày quanh thời điểm rụng trứng. Theo chuyên gia, noãn sau khi phóng ra chỉ tồn tại khoảng 12 đến 24 giờ, trong khi tinh trùng có thể sống trong đường sinh dục nữ từ 3 đến 5 ngày. Vì vậy, việc hiểu cơ chế rụng trứng, theo dõi những thay đổi của cơ thể và sử dụng đúng các phương pháp xác định ngày rụng trứng có ý nghĩa quan trọng đối với những người đang mong con.

Rụng trứng và khoảng thời gian dễ thụ thai

Chu kỳ kinh nguyệt được điều hòa bởi các hormone của vùng dưới đồi, tuyến yên và buồng trứng. Ở nửa đầu chu kỳ, hormone kích thích nang noãn (FSH) thúc đẩy các nang noãn phát triển, nồng độ estrogen tăng dần và làm niêm mạc tử cung dày lên. Khi estrogen đạt ngưỡng cao, tuyến yên tăng tiết hormone hoàng thể hóa (LH). Hiện tượng rụng trứng thường xảy ra sau khoảng 24 đến 48 giờ kể từ khi nồng độ LH bắt đầu tăng. Sau rụng trứng, hoàng thể tiết progesterone để chuẩn bị cho quá trình làm tổ của phôi.

Giai đoạn sau rụng trứng tương đối ổn định, kéo dài khoảng 14 ngày. Do đó, ngày rụng trứng thường rơi vào khoảng 14 ngày trước kỳ kinh kế tiếp: người có chu kỳ 28 ngày thường rụng trứng quanh ngày thứ 14, người có chu kỳ 32 ngày thường rụng trứng quanh ngày thứ 18. Chuyên gia cho biết, khoảng thời gian dễ thụ thai gồm vài ngày trước khi rụng trứng và ngày rụng trứng, trong đó xác suất thụ thai cao nhất khi giao hợp vào ngày trước rụng trứng và đúng ngày rụng trứng.

Các dấu hiệu nhận biết rụng trứng

Sự thay đổi nồng độ hormone quanh thời điểm rụng trứng tạo ra một số biểu hiện mà phụ nữ có thể tự quan sát. Mức độ biểu hiện khác nhau giữa các cá thể và không phải ai cũng có đầy đủ các dấu hiệu sau:

• Thay đổi chất nhầy cổ tử cung: Gần ngày rụng trứng, dưới tác động của estrogen, chất nhầy cổ tử cung tăng về lượng, trở nên trong, loãng, trơn và có thể kéo thành sợi, tương tự lòng trắng trứng sống. Loại chất nhầy này tạo điều kiện cho tinh trùng di chuyển. Sau rụng trứng, chất nhầy giảm dần, trở nên đặc và đục.
• Tăng thân nhiệt cơ bản: Thân nhiệt cơ bản là nhiệt độ cơ thể đo ngay sau khi thức dậy, trước mọi hoạt động. Sau rụng trứng, progesterone làm thân nhiệt cơ bản tăng nhẹ, thường dưới 0,5 độ C, và duy trì ở mức cao đến kỳ kinh tiếp theo.
• Đau nhẹ vùng bụng dưới: Một số phụ nữ có cảm giác đau tức nhẹ ở một bên bụng dưới vào giữa chu kỳ, liên quan đến hiện tượng nang noãn vỡ và giải phóng dịch.
• Các biểu hiện khác: Căng tức ngực, đầy bụng nhẹ có thể xuất hiện quanh thời điểm rụng trứng. Tuy nhiên, các biểu hiện này không đặc hiệu và không nên dùng làm căn cứ duy nhất.

Các phương pháp xác định ngày dễ thụ thai

Mỗi phương pháp có ưu điểm và hạn chế riêng. Theo chuyên gia, việc phối hợp từ hai phương pháp trở lên giúp tăng độ chính xác so với chỉ dựa vào một dấu hiệu đơn lẻ.

• Theo dõi lịch chu kỳ kinh nguyệt: Ghi lại ngày bắt đầu hành kinh trong ít nhất 6 chu kỳ liên tiếp để ước tính độ dài chu kỳ và ngày rụng trứng dự kiến. Phương pháp này đơn giản nhưng kém chính xác ở người có chu kỳ không đều.
• Đo thân nhiệt cơ bản: Đo nhiệt độ vào cùng một thời điểm mỗi sáng bằng nhiệt kế có độ chia nhỏ và ghi thành biểu đồ. Do thân nhiệt chỉ tăng sau khi rụng trứng đã xảy ra, phương pháp này chủ yếu giúp xác nhận hiện tượng rụng trứng và dự đoán cho các chu kỳ sau.
• Que thử rụng trứng: Que thử phát hiện sự gia tăng LH trong nước tiểu. Kết quả dương tính cho thấy rụng trứng có khả năng xảy ra trong 1 đến 2 ngày tiếp theo, vì vậy đây là phương pháp có giá trị dự báo trước.
• Siêu âm theo dõi nang noãn: Được thực hiện tại cơ sở y tế, cho phép đánh giá trực tiếp kích thước nang noãn và thời điểm phóng noãn. Phương pháp này thường được chỉ định cho người có chu kỳ không đều hoặc đang điều trị hiếm muộn.

Ở phụ nữ có chu kỳ kinh không đều do hội chứng buồng trứng đa nang, rối loạn chức năng tuyến giáp, thay đổi cân nặng nhiều hoặc căng thẳng kéo dài, hiện tượng rụng trứng có thể xảy ra thất thường hoặc không xảy ra. Trong những trường hợp này, việc tự theo dõi tại nhà thường không đủ tin cậy.

Lời khuyên của chuyên gia

Các cặp vợ chồng mong con nên giao hợp đều đặn, khoảng 2 đến 3 lần mỗi tuần, và tăng tần suất trong những ngày quanh thời điểm rụng trứng thay vì chỉ tập trung vào một ngày duy nhất. Phụ nữ nên duy trì cân nặng hợp lý, ăn uống cân đối, ngủ đủ giấc, không hút thuốc, hạn chế rượu bia và bổ sung acid folic trước khi mang thai theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Nếu chu kỳ kinh thường xuyên không đều, hoặc sau 12 tháng giao hợp đều đặn không dùng biện pháp tránh thai mà chưa có thai (sau 6 tháng đối với phụ nữ từ 35 tuổi trở lên), cả hai vợ chồng nên đến cơ sở chuyên khoa để được thăm khám và tư vấn.

Nguồn tham khảo:

https://www.healthline.com/health/womens-health/ovulation-symptoms

https://www.hopkinsmedicine.org/health/wellness-and-prevention/why-cant-i-get-pregnant