Lò vi sóng có thể gây ung thư?

Lò vi sóng có thể làm tăng nguy cơ ung thư, nhưng cho đến nay vẫn chưa có bằng chứng chắc chắn nào chứng minh điều này. Hầu hết những gì chúng ta biết về rủi ro khi nấu bằng lò vi sóng đều là giả thuyết và phụ thuộc vào các yếu tố khác, chẳng hạn như thực phẩm được nấu bằng lò vi sóng có liên quan đến nhựa.

Lò vi sóng và ung thư

Vi sóng là một loại bức xạ tần số thấp được phân loại là không ion hóa. Bức xạ không ion hóa không liên quan đến ung thư. Các dạng khác của bức xạ không ion hóa bao gồm: Sóng radio và sóng ánh sáng hồng ngoại.

Loại bức xạ liên quan đến ung thư được gọi là bức xạ ion hóa. Các loại sóng này bao gồm bức xạ tần số cao hơn như: Tia cực tím (UV), tia X, bức xạ gamma. Bức xạ ion hóa làm bật electron ra khỏi nguyên tử trong phân tử. Đây là yếu tố làm tổn thương DNA trong tế bào, khiến một số tế bào trở thành ung thư. Bức xạ không ion hóa từ lò vi sóng để lại các nguyên tử nguyên vẹn. Do đó, lò lò vi sóng không thể làm cho thực phẩm trở nên phóng xạ hoặc thay đổi DNA.

Đọc thêm bài viết: Trà sữa có thể gây ung thư?

Cách lò vi sóng hoạt động và khả năng phơi nhiễm

Lò vi sóng được cung cấp năng lượng bởi một thiết bị được gọi là nam châm. Nam châm chuyển đổi điện năng thành năng lượng vi sóng. Khi thức ăn được đặt trong lò vi sóng, năng lượng sẽ làm cho các phân tử nước trong thức ăn rung động. Những rung động này tạo ra nhiệt mà không làm thay đổi cấu trúc của thực phẩm.

Khi lò vi sóng hoạt động bình thường (và gioăng cửa còn nguyên vẹn), rất ít năng lượng vi sóng rò rỉ ra ngoài. Theo Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA), năng lượng thải ra thấp hơn nhiều so với mức có hại cho con người.

Lò vi sóng ảnh hưởng đến nguy cơ ung thư như thế nào?

Có một số bằng chứng cho thấy nấu ăn bằng lò vi sóng có thể vừa làm tăng vừa giảm nguy cơ ung thư. Dưới đây là một số nghiên cứu cho thấy tác động của lò vi sóng:

Yếu tố làm tăng nguy cơ ung thư

Mặc dù bức xạ từ lò vi sóng không gây ung thư, nhưng nấu ăn bằng lò vi sóng có thể gây rủi ro gián tiếp do ảnh hưởng lên thực phẩm hoặc vật đựng thực phẩm được nấu. Có khả năng dù nhỏ là lò vi sóng có thể tạo ra chất gây ung thư ở mức công suất cao hơn. Các chất gây ung thư bao gồm:

• Acrylamit: Những chất gây ung thư này được hình thành khi đường và tinh bột được đun nóng ở nhiệt độ cao. Chế độ lò vi sóng ở mức cao cũng có thể gây tác động tương tự.
• Bisphenol A (BPA): Đây là chất có khả năng gây ung thư được sử dụng để làm cho nhựa cứng và trong. Về mặt lý thuyết, BPA có thể ngấm vào thực phẩm khi quá nóng.
• Phthalates: Đây là những hợp chất có khả năng gây ung thư được thêm vào nhựa để làm cho chúng mềm và dẻo hơn. Chất này cũng có thể ngấm vào thức ăn khi quá nóng.

Nguy cơ gây bệnh của lò vi sóng cho đến nay vẫn là là giả thuyết, không có bằng chứng chắc chắn về tác hại đó. Mặc dù vậy, vì lý do an toàn, bạn chỉ nên sử dụng đồ đựng được đánh dấu "an toàn với lò vi sóng" để nấu hoặc hâm nóng thức ăn trong lò vi sóng.

Bất kỳ phương pháp làm nóng nào cũng có thể thay đổi thành phần dinh dưỡng của thực phẩm. Khi nói đến việc chống ung thư, mối quan tâm chủ yếu liên quan đến cách thức nấu ảnh hưởng đến các chất trong thực phẩm được gọi là chất chống oxy hóa. Chất chống oxy hóa vô hiệu hóa các phân tử được gọi là gốc tự do gây tổn hại DNA trong tế bào, khiến chúng đột biến và có thể biến thành ung thư.

Phytonutrients: Những hợp chất có nguồn gốc thực vật này là những chất chống oxy hóa mạnh, bao gồm flavonoid và beta-carotene. Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng nấu thực phẩm có nguồn gốc thực vật bằng lò vi sóng làm giảm 97% flavonoid so với đun sôi (66%) và hấp (11,1%).

Tỏi: Tỏi chứa một trong những chất chống oxy hóa mạnh nhất được gọi là allicin. Làm nóng tỏi trong lò vi sóng chỉ trong 60 giây sẽ phá hủy tất cả các hoạt động chống oxy hóa của loại củ này.

Yếu tố làm giảm nguy cơ

Các chất gây ung thư được gọi là hydrocacbon thơm đa vòng (PAH) và các amin dị vòng được tạo ra khi protein động vật được nướng trên lửa hoặc nguồn nhiệt độ cao. Bạn có thể giảm nguy cơ này bằng cách cho thịt bò, thịt lợn, thịt cừu, thịt thú săn, cá hoặc gia cầm vào lò vi sóng chỉ trong 60 giây trước khi nướng. Nghiên cứu cho thấy điều này dường như làm giảm mức hydrocacbon thơm đa vòng  và các amin dị vòng trong protein động vật.

Lợi ích của việc nấu ăn bằng lò vi sóng

Vì lò vi sóng nấu thức ăn nhanh hơn các phương pháp khác và bạn không cần thêm nước nên thực phẩm nấu bằng lò vi sóng có thể chứa nhiều vitamin và khoáng chất hơn so với thực phẩm được nấu theo các cách khác.

Ví dụ, vitamin C là một chất chống oxy hóa mạnh có trong cam quýt, cà chua, khoai tây, ớt, bông cải xanh, dâu tây, mầm cải Brussels và dưa vàng. Bởi vì vitamin C hòa tan trong nước, đun sôi và hấp sẽ làm giảm hàm lượng của chất dinh dưỡng này trong khi lò vi sóng thì không.

Rủi ro khác khi nấu bằng lò vi sóng

Dưới đây là một số rủi ro khác liên quan đến nấu ăn bằng lò vi sóng khác với các phương pháp nấu ăn khác.

Tổn thương do bức xạ

Mặc dù hiếm gặp nhưng một số trường hợp bỏng do phóng xạ đã được ghi nhận do sửa chữa lò vi sóng không đúng cách. Trong những trường hợp như vậy, lượng bức xạ vi sóng quá mức bị rò rỉ qua các đệm lò được đặt không đúng cách hoặc bị thiếu. Do đó, không bao giờ được sử dụng lò vi sóng nếu miếng đệm cửa bị hỏng hoặc nếu đèn hoặc đĩa xoay vẫn sáng sau khi cửa đã mở.

Làm nóng không đều

Một trong những vấn đề phổ biến nhất khi nấu bằng lò vi sóng là làm nóng không đều. Sóng vi ba thâm nhập vào thực phẩm ở độ sâu khoảng 3cm hoặc hơn. Vì lý do này, thực phẩm có thể nóng ở bên ngoài và lạnh hoặc đông lạnh ở bên trong.

Bỏng có thể xảy ra nếu một người cho thức ăn vào miệng mà họ nghĩ là nhiệt độ này nhưng hóa ra lại là nhiệt độ khác. Đây là lý do tại sao không bao giờ nên hâm nóng bình sữa trong lò vi sóng. Một mối quan tâm khác là ngộ độc thực phẩm. Một số loại thực phẩm, đặc biệt là thịt sống hoặc thịt gia cầm có thể không được nấu đủ chín để tiêu diệt các vi sinh vật có hại trong đó. Khi nấu thịt sống trong lò vi sóng, điều quan trọng là phải kiểm tra nhiệt độ bằng nhiệt kế thực phẩm. Ngoài ra, bạn nên khuấy các món hầm và súp một hoặc nhiều lần trong quá trình nấu để đảm bảo món ăn được làm nóng đều.

Sự thay đổi của chất lỏng

Thông thường, bạn có thể xác định xem một chất lỏng có nóng hay không dựa trên việc nó có sôi hay không. Trong lò vi sóng, nước có thể trở nên quá nóng mà không bao giờ sôi. Loại bỏ chất lỏng quá nhiệt ra khỏi lò vi sóng là một mối nguy hiểm vì đôi khi chất này có thể phát nổ, gây bỏng nặng. Điều tương tự cũng có thể xảy ra với khoai tây hoặc trứng nướng trong lò vi sóng. Để tránh điều này, hãy làm theo thời gian nấu khuyến nghị trên nhãn sản phẩm thực phẩm hoặc sử dụng thời gian nấu đặt sẵn trên lò vi sóng của bạn.

Kim loại trong lò vi sóng

Đặt đồ kim loại vào lò vi sóng có thể làm hỏng lò vi sóng nhanh hơn và còn có thể gây cháy nổ. Điều này không chỉ bao gồm chảo, đồ dùng bằng kim loại và giấy nhôm mà còn cả hình in kim loại trên cốc hoặc bát và lá vàng ăn được.

Sử dụng lò vi sóng an toàn

Một vài gợi ý đơn giản có thể đảm bảo lò vi sóng của bạn an toàn và hiệu quả trong việc chuẩn bị thức ăn cho bạn. Dưới đây là một số lời khuyên khi sử dụng lò vi sóng:

• Chỉ sử dụng hộp đựng an toàn với lò vi sóng.
• Đậy hộp bằng đĩa giấy hoặc khăn ăn để tránh thực phẩm bắn trong khi nấu.
• Hãy đảm bảo rằng cửa được đóng hoàn toàn trước khi nấu ăn.
• Khuấy thức ăn thường xuyên trong khi nấu để đảm bảo thực phẩm được làm nóng đều.
• Sử dụng nhiệt kế để kiểm tra nhiệt độ bên trong của thịt để đảm bảo thịt được làm đúng cách.
• Không nấu vượt quá thời gian khuyến nghị.
• Để thức ăn nóng nghỉ trong vài phút trước khi lấy ra khỏi lò.
• Sử dụng các miếng lót nồi để lấy đồ ra khỏi lò.

Lò vi sóng sử dụng bức xạ không ion hóa gây ung thư và không làm cho thực phẩm có chất phóng xạ. Cách chế biến bằng lò vi sóng có thể thay đổi nồng độ chất dinh dưỡng trong thực phẩm, chẳng hạn như chất chống oxy hóa giúp chống ung thư, nhưng nhìn chung không gây hại cho thực phẩm.

Một số nghiên cứu cho thấy rằng lò vi sóng có thể tạo ra chất gây ung thư trực tiếp hoặc thông qua các hộp đựng thực phẩm được nấu trong đó, nhưng rủi ro chủ yếu là về mặt lý thuyết.

Phòng khám chuyên khoa Dinh dưỡng VIAM (VIAM Clinic) trực thuộc Viện Y học ứng dụng Việt Nam tư vấn, cung cấp chế độ dinh dưỡng cá thể dành cho những người đang điều trị các bệnh mạn tính, trong đó có ung thư. Hãy liên hệ với VIAM Clinic nếu bạn muốn có chế độ dinh dưỡng hỗ trợ điều trị ung thư TẠI ĐÂY hoặc Hotline: 0935.18.3939 hoặc 024.3633.5678