Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Tiểu đường, cao huyết áp, tăng cholesterol - 3 mối nguy đưa đến đột quỵ

Đột quỵ xảy đến thình lình nhưng thật ra, các yếu tố nguy cơ đã hiện hữu từ trước. Mọi người có thể điểm mặt gọi tên, cân đo đong đếm các mối nguy này khi đi khám sức khỏe, đó là tiểu đường, cao huyết áp, tăng cholesterol.

1. Mối liên hệ giữa tiểu đường, cao huyết áp, tăng cholesterol và đột quỵ

Thuở trước, đột quỵ được xem là bệnh “trời kêu ai nấy dạ”, nhưng với các phương tiện thăm khám, xét nghiệm mà mọi người dễ dàng tiếp cận ngày nay, chúng ta có thể biết được mình có nguy cơ bị đột quỵ cao hay thấp. Trong đó, 3 yếu tố nguy cơ hàng đầu đưa đến đột quỵ chính là: tiểu đường, cao huyết áp, tăng cholesterol.

Tăng đường huyết làm tăng nguy cơ đột quỵ, nguy cơ này càng cao hơn ở những người bệnh tiểu đường không được kiểm soát tốt. Bệnh tiểu đường góp phần làm xơ vữa mạch máu, dẫn đến các biến chứng, một trong số đó là đột quỵ. Những người mắc bệnh tiểu đường dễ lãnh hậu quả của các bệnh lý mạch máu não, chẳng hạn đột quỵ do thiếu máu cục bộ hoặc xuất huyết não.

Huyết áp cao làm tổn thương các động mạch trên toàn cơ thể, khiến cho mạch máu có thể bị vỡ hoặc tắc nghẽn dễ dàng hơn. Khi các động mạch não bị suy yếu do huyết áp cao, kéo theo nguy cơ đột quỵ cũng cao hơn nhiều. Trong một số trường hợp xuất huyết não, tăng huyết áp không chỉ là yếu tố nguy cơ mà còn là nguyên nhân trực tiếp khiến bệnh nhân đột quỵ. Đó là lý do tại sao kiểm soát huyết áp luôn là việc quan trọng để giảm nguy cơ bị đột quỵ.

Hiện nay, y học đã xác định rõ mối liên hệ giữa cholesterol cao và các biến cố do huyết khối xơ vữa, bao gồm đột quỵ thiếu máu não và cơn thoáng thiếu máu não (TIA). (Ảnh minh họa)

Tăng cholesterol trong máu có thể khiến cho chất béo tích tụ trong động mạch. Điều này làm cho các động mạch bị thu hẹp và cứng lại, khiến máu khó lưu thông hơn. Tăng cholesterol cũng làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông - “thủ phạm” gây ra đột quỵ nhồi máu não.

Nếu hình dung mạch máu não như hệ thống ống nước thì tiểu đường khiến thành ống giòn, dễ vỡ. Tăng cholesterol làm cho lòng ống bám nhiều rong rêu, rác rến, lỡ may một đống rác to đùng trôi tới (cục máu đông) mắc kẹt ở đoạn ống nước hẹp, ống nước lập tức bị nghẹt (nhồi máu não), hoặc đột nhiên dòng nước chảy qua quá mạnh (tăng huyết áp), ống nước sẽ vỡ tan tành (xuất huyết não).

2. Đột quỵ - khi con người đặt giữa “lằn ranh” sinh tử

Nhiều người được hồi sinh sau đột quỵ kể lại thời khắc sinh tử của mình, họ đều kể là lúc đó chân tay nhấc không lên, muốn kêu cứu mà miệng chỉ ú ớ, hoặc lăn ra bất tỉnh… Lúc này, sinh mệnh của họ giao phó hoàn toàn cho người xung quanh.

Nếu được người nhà phát hiện sớm, đưa đi cấp cứu kịp thời trong “thời gian vàng” tại bệnh viện có đầy đủ nhân lực và phương tiện điều trị đột quỵ thì đây là may mắn không gì bằng.

Thời gian vàng là thời điểm tốt nhất để cứu bệnh nhân đột quỵ đạt được hiệu quả cao nhất. Giờ vàng được quy định là 4,5 giờ đối với đột quỵ do tắc nghẽn mạch máu nhỏ, 6 giờ đối với đột quỵ nhồi máu não do tắc nghẽn mạch máu lớn. Với xuất huyết não thì cứu càng sớm càng tốt chứ không tính mốc giờ vàng.                                                 

Trong đột quỵ, thời gian là não, mỗi phút trôi qua sẽ có gần 2 triệu tế bào thần kinh chết đi. (Ảnh minh họa)

Nhưng chuyện tìm ra đột quỵ kiểu gì, tắc mạch máu nào là công việc của bác sĩ, còn chúng ta, hễ thấy người đột quỵ thì đưa đi bệnh viện ngay chứ đừng chần chừ, bởi thời gian cấp cứu đột quỵ quyết định di chứng, sự sống - chết của người bệnh. Nếu đến trễ giờ vàng, dù có vàng cũng không mua được sinh mệnh. Hoặc may hơn một chút, là “còn nước còn tát”, dựa theo tính toán của các phần mềm hiện đại, bác sĩ sẽ lên phương án cứu vãn được chút nào hay chút ấy.

Chơi vơi ở lằn ranh sinh tử ấy là điều không ai muốn, vì thế, ngay từ lúc này, chúng ta phải xem mình có yếu tố nguy cơ gì hay không để mà phòng bị, đừng để “trời kêu” bất thình lình.

3. Đột quỵ - cần ngăn chặn đốm lửa từ khi bắt đầu nhen nhóm

Ngay từ khi biết mình “sở hữu” các yếu tố nguy cơ của đột quỵ như tăng huyết áp, tiểu đường, mỡ máu cao, chúng ta cần nghiêm túc thực hiện các biện pháp phòng ngừa.

Điều đầu tiên, kiểm soát đường huyết - huyết áp - mỡ máu là câu “thần chú” mà mọi người phải thuộc nằm lòng. Kiểm soát thế nào? Đó là uống thuốc đều đặn, tái khám định kỳ, sắm cuốn sổ ghi chép chỉ số huyết áp, đường huyết đo tại nhà.

Kế tiếp, ăn uống phải cân bằng các dưỡng chất, ăn đủ nhiều món chứ không ăn nhiều một món. Bữa ăn nhiều màu sắc với những thực phẩm sạch là lý tưởng nhất. Và nhớ là phải giảm muối, giảm mỡ, giảm đường.                                                                                

Điều thứ ba là thông điệp được các bà vợ rỉ rả bên tai các ông chồng: bớt nhậu, bỏ thuốc lá đi anh/ đi ông! Điều thứ tư, nhà nào có trẻ nhỏ thì khó mà quên được khi các bé nghêu ngao hát: “Muốn khỏe đẹp thì phải tập thể thao, ai muốn khỏe đẹp thì phải tập thể thao”…

Và điều cuối cùng, tùy theo mỗi thể trạng có thể bổ sung thực phẩm chức năng chứa enzym nattokinase - nguyên liệu Nhật Bản được chứng minh tốt cho sức khỏe tim mạch, huyết áp, mỡ máu cao, nuôi dưỡng mạch máu giúp ngăn ngừa sự hình thành cục máu đông, việc lưu thông máu lên não tốt hơn.

Hoặc bên cạnh enzym nattokinase có thể kết hợp thêm men gạo đỏ, đây là “lời giải” cho bài toán thừa cholesterol của người Việt hiện nay, được người Nhật ưa chuộng và tin dùng hàng nghìn năm qua và xếp vào hàng “mỹ thực”.

Đại học Y Harvard đã chứng minh, men gạo đỏ chứa các hợp chất monacolin, có tác dụng hỗ trợ kìm hãm hoạt động của loại men gan HMG-CoA reductase chuyên kích thích tạo ra cholesterol xấu và triglycerid có hại cho tim mạch. Từ đó gia tăng công dụng phòng đột quỵ lên gấp bội, cải thiện tình trạng xây xẩm, chóng mặt, tê yếu chân tay do thiếu máu não, đồng thời giúp tăng tuần hoàn máu.

Vậy nên, nếu đã có trong mình 3 yếu tố nguy cơ dẫn đến đột quỵ, việc cần làm của mỗi người là phải ngăn chặn, đẩy lùi chúng, để trời có kêu thì cũng lâu lắm mới tới lượt mình!

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Làm gì khi thấy người thân bị đột quỵ?

Theo alobacsi
Bình luận
Tin mới
  • 19/11/2026

    Bệnh khàn tiếng kéo dài ở giáo viên và cách phòng ngừa hiệu quả

    Khàn tiếng là vấn đề sức khỏe phổ biến ở giáo viên do đặc thù giảng dạy trong các lớp đông học sinh, phải nói liên tục nhiều tiết mỗi ngày với âm lượng lớn khiến dây thanh quản chịu nhiều áp lực. Theo thời gian, các tổn thương này tích tụ dần, dẫn đến tình trạng khàn tiếng cũng như viêm thanh quản. Nhằm hỗ trợ giáo viên bảo vệ giọng nói và duy trì chức năng phát âm bền vững, Viện Y học ứng dụng Việt Nam sẽ chia sẻ cơ chế bệnh, dấu hiệu nhận biết cùng những biện pháp phòng ngừa khàn tiếng.

  • 18/11/2026

    Đồ ăn công nghiệp: Bạn đang ăn nhiều đến mức nào?

    Đồ ăn công nghiệp (thực phẩm siêu chế biến) chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong khẩu phần của người trưởng thành do tiện lợi, bảo quản được lâu và có vị hấp dẫn. Nhiều nghiên cứu ghi nhận mối liên quan giữa việc tiêu thụ nhiều nhóm thực phẩm này với béo phì, đái tháo đường và bệnh tim mạch.

  • 18/11/2026

    Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Vũ Quốc Huy, Hiệu trưởng Trường Đại học Y - Dược, Đại học Huế, Phó Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam giữ chức vụ Giám đốc Đại học Huế

    Quyết định số 3366/QĐ-BGDĐT ngày 17/11/2026: Bổ nhiệm Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Vũ Quốc Huy, Quyền Giám đốc Đại học Huế, Hiệu trưởng Trường Đại học Y - Dược, Đại học Huế giữ chức vụ Giám đốc Đại học Huế. Thời hạn giữ chức vụ là 05 năm.

  • 18/11/2026

    Bữa sáng ảnh hưởng thế nào đến trí nhớ và khả năng tập trung của trẻ?

    Sau một đêm ngủ, cơ thể trẻ đã trải qua nhiều giờ không được cung cấp năng lượng. Các nghiên cứu cho thấy việc ăn sáng có liên quan đến kết quả tốt hơn ở các bài kiểm tra trí nhớ và sự chú ý, đặc biệt ở những trẻ có tình trạng dinh dưỡng kém.

  • 17/11/2026

    Stress ảnh hưởng đến ham muốn tình dục như thế nào?

    Căng thẳng tâm lý (stress) kéo dài là một trong những nguyên nhân thường gặp gây giảm ham muốn tình dục ở cả nam và nữ. Tác động này diễn ra đồng thời qua cơ chế nội tiết, thần kinh và hành vi, và có thể cải thiện nếu được nhận biết sớm và kiểm soát đúng cách.

  • 17/11/2026

    Những dấu hiệu cảnh báo phụ nữ cần đi khám phụ khoa sớm

    Nhiều phụ nữ có tâm lý e ngại nên thường trì hoãn việc khám phụ khoa cho đến khi triệu chứng trở nên nghiêm trọng. Vậy những dấu hiệu nào cho thấy bạn nên đi khám sớm thay vì chờ đợi?

  • 16/11/2026

    Làm sao để giảm ho sau cảm cúm: Nguyên nhân và cách xử lý hiệu quả

    Ho kéo dài sau khi đã khỏi các triệu chứng cấp tính của cảm cúm là tình trạng phổ biến, có thể kéo dài từ vài ngày đến vài tuần sau khi hết sốt và nghẹt mũi.

  • 16/11/2026

    Dầu cá với bệnh viêm khớp

    Dầu cá từ lâu đã được sử dụng như một biện pháp hỗ trợ trong điều trị viêm khớp, và ngày càng có nhiều bằng chứng khoa học cho thấy những lợi ích tiềm năng của nó. Tác dụng này chủ yếu liên quan đến hàm lượng axit béo omega-3, vốn có khả năng điều hòa phản ứng viêm thông qua việc ức chế một số chất trung gian gây viêm trong cơ thể.

Xem thêm