Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Thuốc chống trầm cảm và nguy cơ tự tử

Các loại thuốc được sử dụng để điều trị trầm cảm được gọi là các thuốc chống trầm cảm. Tất cả các thuốc chống trầm cảm đều có cảnh báo hộp đen (black box warning) từ Cục Quản lý Dược phẩm và Thực phẩm Hoa Kỳ (FDA). FDA là cơ quan sẽ xem xét và chấp nhận việc sử dụng thuốc, và cảnh báo hộp đen là loại cảnh báo nguy hiểm nhất của một loại thuốc nào đó.

Cảnh báo hộp đen cho thuốc chống trầm cảm chỉ ra rằng, loại thuốc này có nguy cơ gây ra các suy nghĩ và hành động liên quan đến tự tử ở trẻ em, thanh thiếu niên và người trẻ trong khoảng 18-24 tuổi. Nguy cơ này cao nhất trong vòng 2 tháng đầu điều trị bằng thuốc chống trầm cảm. Đây là giai đoạn mà những ý nghĩ về việc tự tử thường xảy ra nhất.

Nếu bạn hoặc người thân có ý nghĩ tự tử khi đang dùng thuốc chống trầm cảm, thì nguyên nhân của suy nghĩ này có thể là do dùng thuốc, cũng có thể không phải do thuốc. Bản thân bệnh trầm cảm hoặc các tình trạng sức khỏe tâm thần khác cũng đã làm tăng nguy cơ có ý nghĩ tự tử. Và cho dù bạn có dùng thuốc hay không, một khi đã mắc phải những tình trạng bệnh này, thì ý nghĩ tự tử cũng đã xuất hiện sẵn. Tuy nhiên, có một điều bạn luôn phải ghi nhớ, đó là nhiều nghiên cứu đã chứng minh rằng, việc sử dụng thuốc chống trầm cảm sẽ đem lại nhiều lợi ích hơn là nguy cơ, trong khi điều trị trầm cảm hoặc lo âu. Và điều này vẫn đúng cả với trẻ nhỏ, thanh thiếu niên và người trưởng thành trẻ tuổi.

Do vậy, kể cả khi thuốc chống trầm cảm có cảnh báo hộp đen, nhưng bạn và bác sỹ vẫn nên cân nhắc về lợi ích và nguy cơ cụ thể của việc dùng thuốc trong trường hợp của bạn. Cảnh báo về nguy cơ tự tử có thể nên được cân nhắc, nhưng bạn cũng không nên tự ý dừng thuốc nếu chưa được sự cho phép của bác sỹ.

Tại sao các thuốc chống trầm cảm lại làm tăng nguy cơ tự tử?

Nguyên nhân chính xác của tình trạng này hiện vẫn chưa được biết rõ, nhưng có 2 giả thuyết được đưa ra.

  • Một số nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng, những trẻ sử dụng thuốc chống trầm cảm sớm sẽ dễ bị kích thích và có xu hướng bạo lực hơn. Những triệu chứng mới này có thể dẫn đến suy nghĩ hoặc hành vi tự tử.
  • Một giả thuyết khác cho rằng, do trẻ em và người trẻ có não bộ chưa phát triển toàn diện khi chưa đủ 24 tuổi. Do vậy, những người trên 24 tuổi dùng thuốc thì sẽ có khả năng hạn chế được các hành vi nguy cơ và có những suy nghĩ chín chắn, trưởng thành hơn. Nên, việc các loại thuốc thay đổi các chất hóa học trong não sẽ ảnh hưởng đến những người dưới 24 tuổi nhiều hơn.

Tuy nhiên, trong 2 giả thuyết này, giả thuyết nào chính xác hơn thì vẫn chưa được làm rõ.

Những nguy cơ cho các nhóm tuổi khác

Nguy cơ có ý nghĩ tự tử ở những người trên 24 tuổi khi sử dụng thuốc chống trầm cảm không tăng lên nhiều. Ngoài ra, với nhóm tuổi trên 65, theo FDA, thuốc chống trầm cảm thậm chí còn làm giảm nguy cơ tự tử ở nhóm tuổi này. Tuy nhiên, bạn nên nhớ rằng, bản thân bệnh trầm cảm đã làm tăng nguy cơ tự tử rồi, cho dù bạn không dùng thuốc.

Các dấu hiệu và triệu chứng nên chú ý

Nếu bạn đang sử dụng thuốc chống trầm cảm, hãy chú ý đến bất cứ điều thay đổi bất thường nào trong hành vi, tâm trạng, cảm xúc hoặc suy nghĩ của bạn. Nếu bạn là cha mẹ hoặc người chăm sóc, hãy chú ý đến những ảnh hưởng của thuốc đến trẻ hoặc người thân, đặc biệt là trong những tháng đầu mới điều trị hoặc khi bác sỹ mới thay đổi liều thuốc. Đây là khoảng thời gian mà nguy cơ tự tử sẽ tăng lên cao nhất.

Những triệu chứng sau có thể là những dấu hiệu cảnh báo suy nghĩ tự tử hoặc có ý muốn tự tử:

  • Lo âu, lo lắng, bồn chồn không yên
  • Các vấn đề về giấc ngủ
  • Dễ bị kích động, tức giận, có hành vi bạo lực
  • Các hành vi cưỡng chế
  • Cảm thấy hưng phấn, tăng động hơn bình thường
  • Bệnh trầm cảm nặng hơn
  • Thường xuyên có cơn hoảng loạn

Hãy nói với bác sỹ ngay nếu bạn hoặc người thân có bất cứ triệu chứng nào ở trên.

Làm thế nào để giảm nguy cơ?

Bác sỹ sẽ trao đổi về nguy cơ xuất hiện ý nghĩ và hành vi tự tử với bạn trước khi bạn bắt đầu điều trị bằng thuốc. Hãy đảm bảo rằng, bạn đã hiểu rõ nguy cơ này trước khi bạn hoặc trẻ bắt đầu dùng thuốc. Nếu được, bạn có thể hỏi ý kiến bác sỹ về các cách điều trị trầm cảm khác, không dùng thuốc. Các cách khác như trị liệu tâm lý, luyện tập thể thao sẽ không có nguy cơ tự tử.

Nếu bạn dùng thuốc chống trầm cảm, bạn có thể làm rất nhiều việc để làm giảm nguy cơ tự tử của mình. Nhưng điều quan trọng nhất là sử dụng thuốc cẩn thận và thường xuyên trao đổi với bác sỹ.

Cách tốt nhất để phòng chống tự tử là đặc biệt chú ý đến các triệu chứng.ếu bạn có bất cứ suy nghĩ nào về việc làm hại bản thân mình hoặc có bất cứ thay đổi bất ngờ nào về hành vi hoặc cảm xúc, hãy nói với bác sỹ.

Bạn cũng nên đảm bảo rằng bạn đi khám lại đúng hẹn. Bác sỹ sẽ có thể theo dõi bạn chặt chẽ và phát hiện ra những dấu hiệu bất thường ở bạn, nếu có.

Một số loại tương tác thuốc cũng có thể sẽ làm tăng nguy cơ tự tử của bạn. Để làm giảm nguy cơ tự tử, hãy nói với bác sỹ về tất cả các loại thuốc bạn đang dùng trước khi bắt đầu dùng thuốc chống trầm cảm. Bằng cách này, bác sỹ có thể sẽ biết được loại tương tác thuốc nào nên chú ý.

Bình luận
Tin mới
  • 28/10/2021

    Phòng và điều trị cảm cúm khi thời tiết giao mùa

    Thời tiết giao mùa, nắng mưa thất thường làm cơ thể mệt mỏi, sức đề kháng suy giảm là nguyên nhân khiến nhiều người dễ mắc bệnh cảm cúm. Tuy là bệnh thông thường nhưng cảm cúm có thể gây nhiều biến chứng nguy hiểm. Biến chứng dễ xảy ra ở người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ có thai và những người có hệ miễn dịch kém.

  • 28/10/2021

    Trì hoãn chu kỳ kinh nguyệt

    Biện pháp nào có hiệu quả? Hãy cùng Viện Y học ứng dụng Việt Nam tìm hiểu nhé !

  • 28/10/2021

    8 lưu ý khi chăm sóc cho trẻ em bị viêm họng cấp trong thời tiết giao mùa

    Trẻ em có sức đề kháng yếu nên khi mắc viêm họng sẽ dễ gặp các biến chứng như viêm tai, viêm mũi, phế quản và trở thành viêm họng mạn tính. Để tránh những biến chứng nguy hiểm cho trẻ, ta cần nắm được cách chăm sóc viêm họng phù hợp.

  • 28/10/2021

    Ăn uống thế nào cho mau khỏi COVID khi điều trị tại nhà?

    Khi đang là F0 phải điều trị tại nhà, nhiều người lo lắng về việc bổ sung dinh dưỡng sao cho hợp lý. PGS.TS.BS. Nguyễn Xuân Ninh - Phụ trách phòng khám dinh dưỡng Viam sẽ có những giải đáp cụ thể.

  • 28/10/2021

    Đồ uống bổ sung caffeine có tốt cho sức khỏe không?

    Nước rất quan trọng đối với tất cả các khía cạnh của cuộc sống, chiếm tới 60% trọng lượng cơ thể. Nó giúp vận chuyển chất dinh dưỡng, bôi trơn khớp, điều chỉnh nhiệt độ cơ thể và cung cấp cấu trúc cho các tế bào và mô. Điều thú vị là uống nước có chứa caffeine đã ngày càng phổ biến và có nhiều công dụng cho sức khoẻ. Hãy cùng VIAM tìm hiểu nhé !

  • 28/10/2021

    11 điều nên biết về tiết canh, lòng lợn, nội tạng động vật

    Xưa nay vẫn tồn tại quan niệm: "ăn gì bổ nấy", người bị bệnh gì thì nên ăn loại nội tạng đó để tốt cho bộ phận ấy. Hơn nữa, ngày đầu tháng, ăn bát tiết canh ngan, vịt để lấy may kèm theo đĩa lòng "nhà tự làm" cũng không ảnh hưởng gì tới sức khỏe...

  • 28/10/2021

    Bảo quản thế nào để giữ chuối tươi lâu?

    Dù là loại trái cây phổ biến nhưng chuối chín rất nhanh và khó bảo quản. Dưới đây là một số mẹo để giữ được độ tươi ngon của chuối mà không bị mất dưỡng chất bên trong.

  • 28/10/2021

    8 lời khuyên giúp nam giới phòng ngừa ung thư tuyến tiền liệt

    Có rất nhiều điều bạn có thể làm để giữ cho tuyến tiền liệt của bạn khỏe mạnh và ngăn chặn ung thư tuyến tiền liệt.

Xem thêm