Hướng dẫn sơ cứu đúng cách khi gặp người bị sốc nhiệt mùa hè

Dấu hiệu nhận biết một người đang bị sốc nhiệt

Sốc nhiệt là tình trạng cơ thể mất khả năng tự điều hòa và kiểm soát thân nhiệt do tiếp xúc với nhiệt độ cao hoặc vận động quá sức trong thời gian dài, khiến nhiệt độ bên trong cơ thể tăng vọt lên từ 40°C trở lên do rối loạn hệ thần kinh trung ương. Hiện tượng này có thể diễn ra đột ngột hoặc tiến triển từ từ qua hai giai đoạn với các mức độ nghiêm trọng tăng dần.

Ở giai đoạn đầu, nạn nhân thường gặp các triệu chứng nhẹ như khát nước dữ dội, mệt mỏi, đau đầu, hoa mắt, buồn nôn và vã mồ hôi liên tục để tỏa nhiệt. Nếu không được nghỉ ngơi và can thiệp kịp thời, bệnh sẽ nhanh chóng chuyển nặng gây ra các rối loạn thần kinh trung ương nghiêm trọng như lú lẫn, nói lắp, mê sảng, hoặc mất phương hướng. Lúc này, da của người bệnh sẽ trở nên nóng, đỏ và khô rát, đi kèm với nhịp tim và nhịp thở tăng nhanh. 

Các bước sơ cứu sốc nhiệt và cấp cứu say nắng chuẩn y khoa

Quy trình sơ cứu người bị sốc nhiệt bao gồm 5 bước khẩn cấp nhằm hạ thân nhiệt nạn nhân xuống mức an toàn trong vòng 30 phút đầu tiên.

• Bước 1: Di chuyển nạn nhân đến nơi an toàn: Ngay lập tức đưa người bệnh ra khỏi khu vực nắng nóng vào nơi bóng râm, thoáng gió hoặc phòng điều hòa để nằm nghỉ ngơi thoải mái.
• Bước 2: Nới lỏng và cởi bỏ bớt trang phục: Tiến hành cởi bỏ bớt quần áo dày và nới lỏng trang phục nhằm giúp cơ thể giải phóng nhiệt lượng tự nhiên.
• Bước 3: Tích cực làm mát toàn thân: tiến hành làm mát tích cực bằng cách phun nước mát, lau khăn ướt lên người tại các vùng có mạch máu lớn như cổ, nách, bẹn, kết hợp quạt mát để tăng tốc độ tản nhiệt.
• Bước 4: Bù nước và điện giải đúng cách: Nếu người bệnh vẫn hoàn toàn tỉnh táo, hãy cho họ uống từng ngụm nước mát, nước pha oresol hoặc nước trái cây để bù lại lượng chất lỏng và muối đã mất. Trường hợp lơ mơ hoặc bất tỉnh thì tuyệt đối không cho uống và phải đặt nằm nghiêng an toàn để bảo vệ đường thở
• Bước 5: Gọi cấp cứu 115 và chuyển viện: Trong lúc làm mát cần khẩn trương gọi cấp cứu 115 hoặc chuyển ngay người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất, lưu ý vẫn phải duy trì các biện pháp hạ nhiệt liên tục trong suốt quá trình di chuyển.

Đọc thêm tại: Sốc nhiệt do nắng nóng - Coi chừng đột tử 

Những sai lầm nguy hiểm cần tránh khi xử trí khi bị sốc nhiệt

Khi sơ cứu người bị sốc nhiệt, việc áp dụng sai phương pháp do nóng vội có thể khiến nạn nhân rơi vào tình trạng nguy kịch. Sai lầm lớn nhất là chủ quan chờ đợi xe cấp cứu mà không lập tức hạ nhiệt tại chỗ, khiến các cơ quan nội tạng dễ bị tổn thương vĩnh viễn do quá nhiệt. Bên cạnh đó, việc dội trực tiếp nước đá lạnh hay chườm đá viên lên người bệnh cũng rất nguy hiểm. Nhiệt độ quá lạnh sẽ gây co mạch và phản xạ run rẩy, làm cản trở quá trình tản nhiệt.

Nhiều người lầm tưởng và cho nạn nhân uống thuốc hạ sốt, nhưng các thuốc này hoàn toàn vô tác dụng, thậm chí còn gây hại cho gan, thận hoặc gây xuất huyết. Ngoài ra, việc cố ép người đang lơ mơ, hôn mê uống nước rất dễ gây sặc, ngạt thở. Cuối cùng, hành động xoa dầu gió hay ủ chăn ấm cho người bệnh cần tuyệt đối tránh vì dầu gió sẽ làm bít tắc lỗ chân lông, ngăn cản thoát mồ hôi và giữ nhiệt bên trong cơ thể.

Biện pháp phòng ngừa sốc nhiệt hiệu quả trong những ngày nắng nóng

Để không phải rơi vào tình huống nguy hiểm, việc chủ động phòng ngừa sốc nhiệt trong mùa hè là giải pháp tối ưu nhất cho mọi đối tượng, đặc biệt là người già, trẻ nhỏ và những người có bệnh lý nền.

• Hạn chế tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng: hạn chế tối đa việc ra đường hoặc vận động mạnh vào khung giờ nắng nóng cao điểm từ 11 giờ đến 15 giờ. Nếu bắt buộc phải làm việc ngoài trời, cứ sau 45 phút đến 1 tiếng, bạn cần chủ động nghỉ ngơi từ 10 đến 15 phút tại nơi bóng râm để cơ thể kịp thời hạ nhiệt. 
• Trang phục và che chắn bảo vệ phù hợp: Khi ra ngoài, hãy chọn các loại quần áo rộng rãi, sáng màu, thấm hút mồ hôi và che chắn kỹ lưỡng bằng mũ rộng vành, kính râm, khẩu trang và bôi kem chống nắng đầy đủ
• Chủ động bổ sung nước và chất điện giải: Hãy duy trì thói quen uống từ 2,5 đến 3 lít nước mỗi ngày ngay cả khi chưa khát. Riêng người lao động nặng nên bổ sung thêm nước trái cây hoặc nước muối loãng để bù điện giải, đồng thời tránh xa rượu, bia và thức uống chứa cafein nhằm hạn chế mất nước
• Luyện tập để cơ thể thích nghi dần: Những người tập luyện thể thao cần có lộ trình thích nghi từ từ với thời tiết, giảm cường độ bài tập và luôn lắng nghe cơ thể để dừng lại kịp thời, tránh tình trạng gắng sức quá mức gây nguy hiểm cho sức khỏe.

Đọc thêm tại: Cách chăm sóc người già ngày nắng nóng như thế nào để tránh sốc nhiệt, đột quỵ?

Lời khuyên của chuyên gia

Sốc nhiệt là một tai nạn thời tiết nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể phòng tránh nếu chúng ta có sự chuẩn bị và hiểu biết đúng đắn. Khi đối mặt với một ca cấp cứu say nắng, sự bình tĩnh, nhanh nhẹn trong việc thực hiện các bước sơ cứu sốc nhiệt tại chỗ như di chuyển nạn nhân vào nơi mát, tích cực lau mát toàn thân và gọi ngay cấp cứu 115 chính là chìa khóa vàng để giành giật lại sự sống cho người bệnh. Hãy luôn chú ý bảo vệ cơ thể, bổ sung đủ nước và tránh xa những sai lầm sơ cứu sai cách để có một mùa hè an toàn và khỏe mạnh.