Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Thuốc chống trầm cảm và các tác dụng không mong muốn

Việc điều trị các rối loạn trầm cảm phụ thuộc chủ yếu vào từng cá nhân và mức độ nặng của bệnh. Các bác sỹ thường sẽ cố gắng tìm ra biện pháp điều trị tốt nhất khi kết hợp giữa các loại thuốc kê đơn như thuốc chống trầm cảm và liệu pháp tâm lý. Dưới đây là các loại thuốc chống trầm cảm được sử dụng phổ biến nhất và các tác dụng phụ thường gặp của nó.

Hiện tại có hơn 24 loại thuốc chống trầm cảm đang có mặt trên thị trường. Hiện nay, chúng được coi là khá thành công trong điều trị trầm cảm, tuy nhiên không có một loại thuốc đơn lẻ nào đã được chứng minh là có hiệu quả tốt nhất cho tất cả bởi nó chủ yếu phụ thuộc vào từng bệnh nhân và tình trạng bệnh của họ. Bạn sẽ phải sử dụng thuốc hàng ngày trong vòng vài tuần mới thấy được kết quả và cả những tác dụng phụ của thuốc.

Dưới đây là danh sách các loại thuốc chống trầm cảm được kê đơn phổ biến nhất và các tác dụng không mong muốn của chúng.

Thuốc ức chế tái hấp thu chọn lọc serotonin (SSRIs)

Liệu pháp điều trị điển hình đối với bệnh trầm cảm thường bắt đầu với các thuốc ức chế tái hấp thu chọn lọc serotonin (SSRIs). Khi não bộ không thể sản xuất đủ serotonin nó sẽ không thể hoạt động đúng chức năng, khi đo mức cân bằng các chất hóa học tại não sẽ trở nên không đồng đều. SSRIs hoạt động theo cơ chế thay đổi mức nồng độ serotonin trong não. Đặc biệt, SSRIs ức chế quá trình tái hấp thu serotonin, do vậy các chất dẫn truyền thần kinh có thể gửi và nhận các tín hiệu hóa học một cách hiệu quả hơn. Do vậy, các thuốc này có khả năng phát huy tác dụng của serotonin và cải thiện các triệu chứng của trầm cảm. Các thuốc thuộc nhóm SSRIs bao gồm:

  • fluoxetine (Prozac)
  • citalopram (Celexa)
  • paroxetine (Paxil)
  • sertraline (Zoloft)
  • escitalopram (Lexapro)
  • fluvoxamine (Luvox)

Các tác dụng phụ của SSRIs

Các tác dụng phụ phổ biến nhất đã được báo cáo bởi những người sử dụng SSRIs bao gồm:

Thuốc ức chế tái hấp thu serotonin-norepinephrine (SNRIs)

Các thuốc ức chế tái hấp thu serotonin-norepinephrine (SNRIs) đôi khi được gọi là thuốc ức chế tái hấp thu tác dụng kép. Chúng hoạt động theo cơ chế ứng chế tái hấp thu cả serotonin và norepinephrine. Với sự hiện  diện của cả serotonin và norepinephrine ở não, mức cân bằng hóa học tại não sẽ được thiết lập lại, và các tín hiệu dẫn truyền thần kinh có thể hoạt động tương tác hiệu quả hơn. Do vậy, thuốc có tác dụng cải thiện tâm trạng và giảm các triệu chứng của bệnh trầm cảm.

Các thuốc nhóm SNRIs được kê phổ biến nhất gồm:

  • venlafaxine (Effexor và Effexor XR)
  • desvenlafaxine (Pristiq)
  • duloxetine (Cymbalta)

Các tác dụng không mong muốn của SNRIs

  • Tăng tiết mồ hôi
  • Tăng huyết áp
  • Tim đập nhanh
  • Khô miệng
  • Rối loạn tiêu hóa như táo bón
  • Thay đổi vị giác
  • Buồn nôn
  • Hoa mắt
  • Bồn chồn
  • Đau đầu
  • Mất ngủ hay buồn ngủ
  • Giảm ham muốn tình dục và khó đạt cực khoái
  • Kích động

Thuốc chống trầm cảm ba vòng

Thuốc chống trầm cảm ba (TCAs) vòng được phát minh vào những năm 1950, là một trong những nhóm thuốc được sử dụng sớm nhất trong điều trị trầm cảm. TCAs hoạt động theo cơ chế ức chế sự tái hấp thu của noradrenalin và serotonin. Điều này giúp kéo dài những tác động tích cực trên tâm trạng của noradrenalin và serotonin được giải phóng tự nhiên tại não. Do đó, giúp cải thiện tâm trạng và giảm trầm cảm. Nhiều bác sỹ vẫn tiếp tục kê TCAs vì họ cho rằng nhóm thuốc này cũng an toàn như các thuốc thế hệ mới.

Các thuốc nhóm TCAs phổ biến nhất bao gồm:

  • amitriptyline (Elavil)
  • imipramine (Tofranil)
  • doxepin (Sinequan)
  • trimipramine (Surmontil)
  • clomipramine (Anafranil)

Các tác dụng không mong muốn của thuốc chống trầm cảm ba vòng

Các tác dụng phụ của nhóm thuốc này khá nghiêm trọng. Nam giới thường gặp ít tác dụng phụ hơn nữ giới.

  • Tăng cân
  • Khô miệng
  • Nhìn mờ
  • Buồn ngủ
  • Tim đập nhanh hay loạn nhịp
  • Lú lẫn
  • Các vấn đề về tiết niệu như tiểu khó
  • Táo bón
  • Mất ham muốn tình dục

Thuốc ức chế tái hấp thu norepinephrine và dopamine (NDRIs)

Các tác dụng không mong muốn mà những người dùng NDRIs hay gặp phải bao gồm:

  • Co giật khi dùng liều cao
  • Lo lắng
  • Thở quá nhanh
  • Căng thẳng
  • Kích động
  • Hay cáu gắt
  • Run
  • Khó ngủ
  • Bồn chồn

Thuốc ức chế monoamine oxidase

Thuốc ức chế monoamine oxidase (MAOIs) thường là lựa chọn sau cùng khi các nhóm thuốc hay phương pháp điều trị khác không phát huy tác dụng. MAOIs ngăn cản sự giáng hóa của các chất hóa học norepinephrine, serotonin và dopamine. Điều này cho phép não bộ duy trì mức nồng độ ổn định của các chất này và có tác dụng cải thiện tâm trạng cũng như tăng cường các tín hiệu dẫn truyền thần kinh.

Các thuốc nhóm MAOIs bao gồm:

  • phenelzine (Nardil)
  • selegiline (Emsam, Eldepryl, and Deprenyl)
  • tranylcypromine (Parnate)
  • isocarboxazid (Marplan)

Các tác dụng không mong muốn của MAOIs

MAOIs có rất nhiều tác dụng phụ nghiêm trọng và nguy hiểm. MAOIs cũng thường gây ra những tương tác với thức ăn và các loại thuốc không kê đơn khác.

  • Buồn ngủ vào ban ngày
  • Mất ngủ
  • Hoa mắt
  • Hạ huyết áp
  • Khô miệng
  • Căng thẳng
  • Tăng cân
  • Giảm ham muốn tình dục hay khó đạt cực khoái
  • Rối loạn cương dương
  • Các vấn đề về tiết niệu như tiểu khó

Các nhóm thuốc với chỉ định điều trị trầm cảm không chính thức    

Để điều trị cho những bệnh nhân trầm cảm kháng với hầu hết các phương pháp điều trị, các bác sỹ có thể cần phải kê đến nhóm thuốc chỉ định không chính thức (add – on medication). Nhóm thuốc này cũng thường được sử dụng để điều trị các bệnh rối loạn tâm thần khác để giảm lo âu, cải thiện tâm trạng và chống loạn thần.

Các thuốc chống loạn thần đã được Cục quản lý dược phẩm và thực phẩm Hoa Kỳ chấp thuận là chỉ định không chính thức trong điều trị trầm cảm bao gồm:

  • aripiprazole (Abilify)
  • quetiapine (Seroquel)
  • olanzapine (Zyprexa)

Tác dụng không mong muốn của nhóm thuốc này cũng tương tự như các thuốc chống trầm cảm khác.

Các nhóm thuốc khác

Các thuốc điều trị trầm cảm không điển hình hoặc không thể xếp vào bất cứ nhóm thuốc nào nêu trên bao gồm mirtazapine (Remeron) và trazodone (Oletro).

Tác dụng không mong muốn chủ yếu của nhóm thuốc này là buồn ngủ. Cả hai thuốc này đều có tác dụng an thần và thường được sử dụng vào buổi tối để phòng xảy ra các vấn đề về sự tập trung và chú ý.

Ths.Ds. Nguyễn Hồng Khánh (Theo Healthline)
Bình luận
Tin mới
  • 15/02/2026

    Bí quyết diện đồ du xuân: Làm sao để vừa thời trang lại không lo bị lạnh?

    Tết là dịp để diện những bộ đồ lung linh đi du xuân, nhưng những đợt không khí lạnh tràn về thường khiến hội chị em rơi vào thế khó: mặc ấm thì sợ luộm thuộm, mỏng thì sợ lạnh. Đừng lo lắng, chỉ với những quy tắc phối đồ thông minh dưới đây, bạn hoàn toàn có thể tự tin sải bước du xuân với diện mạo chuẩn "fashionista" mà cơ thể vẫn luôn ấm áp.

  • 15/02/2026

    9 phút massage mỗi tối giúp xóa mờ nếp nhăn trên mặt

    Việc dành ra vài phút mỗi tối để thực hiện các động tác massage mặt không chỉ giúp dưỡng chất thẩm thấu tốt hơn mà còn là cách tự nhiên nhất để nâng cơ và xóa mờ nếp nhăn trên da mặt.

  • 15/02/2026

    Để hệ tiêu hóa khỏe mạnh trong những ngày tiệc tùng liên tục

    Những ngày cuối năm và dịp Tết Nguyên Đán là khoảng thời gian của các bữa tiệc tất niên dày đặc với nhiều món ăn giàu đạm, chất béo và đồ uống có cồn. Thói quen ăn uống xáo trộn này thường dẫn đến tình trạng "quá tải", gây ra chứng rối loạn tiêu hóa ngày Tết như đầy hơi khó tiêu, chướng bụng và mệt mỏi. Để giúp bạn tận hưởng trọn vẹn kỳ nghỉ, Viện Y học ứng dụng Việt Nam sẽ chia sẻ những thông tin bổ ích về cách bảo vệ hệ tiêu hóa thông qua chế độ ăn uống khoa học và sử dụng men vi sinh hiệu quả.

  • 14/02/2026

    Myricetin - Vai trò và ý nghĩa đối với sức khỏe

    Myricetin là một flavonol thuộc nhóm flavonoid – các hợp chất polyphenol phổ biến trong giới thực vật.

  • 14/02/2026

    6 lý do khiến phụ nữ bị đau bụng kinh dữ dội

    Co thắt nhẹ hay đầy hơi khi hành kinh là bình thường nhưng nếu đau bụng kinh dữ dội hoặc có thể kèm chảy máu ồ ạt, đó có thể là dấu hiệu bệnh lý phụ khoa nguy hiểm cần đi khám ngay.

  • 14/02/2026

    Điều gì xảy ra với cơ thể khi một người ăn riềng xay trộn chất cấm Vàng O?

    Thạc sĩ Lưu Liên Hương - Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu, Viện Y học Ứng dụng Việt Nam cảnh báo, Vàng O có khả năng gây biến đổi tế bào và làm tăng nguy cơ ung thư khi tích lũy lâu dài trong cơ thể.

  • 14/02/2026

    Chăm sóc sức khỏe tinh thần cho người độc thân trong ngày lễ Tình yêu

    Ngày Valentine đến, phố phường dường như nhộn nhịp hơn với hoa và quà, nhưng đôi khi điều đó lại khiến những người đang độc thân cảm thấy lòng chùng xuống. Nếu bạn đang cảm thấy một chút trống trải hay lạc lõng khi ngày lễ này cận kề, hãy nhớ rằng đó là những cảm xúc hoàn toàn tự nhiên.

  • 13/02/2026

    Thuốc nhuộm tóc có gây ung thư?

    Thuốc nhuộm tóc được sử dụng rộng rãi để che tóc bạc và thay đổi diện mạo. Tuy nhiên, nhiều người lo ngại các hóa chất trong thuốc nhuộm có thể làm tăng nguy cơ ung thư. Vậy sự thật thế nào?

Xem thêm