Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Phòng ngừa các rối loạn tâm thần kinh trước và sau sinh

Trong thai kỳ, cơ thể người phụ nữ có sự thay đổi nội tiết tố liên quan đến thai nhi như các hormon estrogen, progesteron, HCG và có sự gia tăng bài tiết một số hormon tuyến yên, cận giáp, tuyến giáp và hormon buồng trứng.

Việc tiết nội tiết tố nhiều hay ít quá có thể gây ra những rối loạn cảm xúc và tinh thần có hại cho sức khỏe phụ nữ.

Nội tiết tố thay đổi làm cảm xúc của thai phụ thai đổi theo chiều hướng mạnh hơn với các yếu tố tác động, hay nói cách khác thai phụ nhạy cảm hơn với những vấn đề xảy ra. Cùng với các thay đổi về nội tiết, các yếu tố tâm lý xã hội không thuận lợi như: mang thai ngoài ý muốn, làm mẹ đơn thân, khó khăn kinh tế, tình cảm vợ chồng trục trặc... là những yếu tố thúc đẩy phát sinh các rối loạn tâm thần kinh cho phụ nữ trước và sau sinh.

Chứng trầm cảm gây hậu quả không tốt với phụ nữ mang thai và nuôi con bú.

Các rối loạn thường gặp

Stress: Rối loạn stress xảy ra ở bất kỳ thời điểm nào trong thai kỳ và sau sinh, với nhiều biểu hiện khác nhau như buồn phiền, mất ngủ, chán ăn, không muốn giao tiếp... Có rất nhiều phản ứng  tiêu cực của stress trong thai kỳ. Thai phụ bị stress có thể gây tác hại lập tức và dài hạn cho thai, làm thời gian thai kỳ ngắn hơn, dễ sinh non, thai chết lưu - hay gặp ở 3 tháng đầu thai kỳ. Nếu stress xảy  ra ở 3 tháng cuối thì nguy cơ cao nhất là thai sinh nhẹ ký. Các bà mẹ trẻ bị stress trong thai kỳ ảnh hưởng lớn đến nồng độ nội tiết của người mẹ dẫn đến giảm dưỡng chất được cung cấp cho thai qua nhau, từ đó ảnh hưởng đáng kể đến các cơ quan trọng yếu của thai nhi như: gan, tim, thận, não và ảnh hưởng đến sự phát triển tinh thần của trẻ về sau, đứa trẻ sau này mắc bệnh hen suyễndị ứng.

Rối loạn trầm cảm: Tỷ lệ phụ nữ mang thai và sau sinh bị rối loạn trầm cảm chiếm khoảng 13-20%. Thai phụ có thể bị trầm cảm trước sinh và sau sinh nếu họ có một số triệu chứng như: Quá lo lắng về tương lai làm mẹ của mình, cảm thấy khó chịu với mọi thứ xung quanh, gặp vấn đề về giấc ngủ,  mộng du, ác mộng. Nỗi buồn dai dẳng, suy nghĩ về cái chết hoặc tự tử...

Chứng trầm cảm gây hậu quả không tốt với thai phụ và thai nhi. Đó có thể là nguyên nhân dẫn đến sẩy thai, đẻ non, thai phát triển không tốt, đứa trẻ sinh ra có thể mắc chứng tự kỷ, chậm phát triển. Trầm cảm thai kỳ không có nghĩa là người đó sẽ trầm cảm sau sinh. Tuy nhiên, khoảng 50% phụ nữ bị trầm cảm nặng trong thai kỳ tiếp tục bị trầm cảm sau sinh. Điều trị trong thời gian mang thai có thể làm giảm đáng kể nguy cơ trầm cảm sau sinh.

Biểu hiện của trầm cảm sau sinh có thể ở các mức độ khác nhau. Trầm cảm nhẹ: sau khi sinh con khoảng 3-4 ngày, người mẹ thường khóc lóc không rõ nguyên nhân, mệt mỏi. Trầm cảm nặng: lúc đầu người mẹ cảm thấy lo lắng, sau trở nên buồn rầu, cáu gắt vô cớ, có những hành vi kỳ quặc đối với con mới đẻ.

Rối loạn hành vi: Thường sau 2 tuần sau sinh, sản phụ thường buồn rầu, khóc lóc vô cớ, mất định hướng về không gian và thời gian, lo lắng quá mức vì sợ mắc bệnh hiểm nghèo, ít chú ý đến vệ sinh cá nhân, ăn mặc lôi thôi, hành vi thô bạo, xúc phạm người xung quanh. Nặng hơn, người mẹ có thể bỏ mặc con, hành hạ con thậm chí giết hại hoặc tự sát.

Lú lẫn, hoang tưởng cấp: Thường xảy ra trong khoảng 20 ngày đầu sau đẻ. Tiến triển nhanh từ ngày thứ 3, đột ngột xuất hiện tình trạng lú lẫn, hoang tưởng, tăng về chiều tối. Hoang tưởng bị hại tập trung vào đứa con (cho là đứa con sinh ra không phải của mình) đôi khi kèm theo trầm cảm - lo âu.

Ngoài ra có thể gặp các rối loạn mang tính chất tâm căn như nôn, buồn nôn, nhất là mẹ mang thai trong 3 tháng đầu, một số khác thì tăng tiết nước miếng. Các rối loạn khác là lo âu nhẹ, chóng mặt, tức ngực, sợ chết khi đẻ, sợ sinh con bệnh tật... có thể gặp ở giai đoạn sát ngày sinh.

Thai phụ hoặc người nhà cần theo dõi sát tâm lý bà bầu. Nếu thấy có dấu hiệu khác thường thì cần đi khám để can thiệp kịp thời, tránh hậu quả đáng tiếc cho cả mẹ và con.

Tham khảo thêm thông tin bài viết: Những trạng thái trầm cảm sau sinh và cách xử trí

BS. Đặng Lan - Theo suckhoedoisong.vn
Bình luận
Tin mới
  • 20/06/2021

    Ăn gì sau khi cắt hồi tràng

    Bị cắt hồi tràng có nghĩa là phân không đi theo con đường điển hình của ruột. Điều này ảnh hưởng đến cách phân ra ngoài cũng như cách cơ thể hấp thụ các vitamin và khoáng chất quan trọng. Do đó, các bác sĩ và chuyên gia dinh dưỡng thường khuyên bạn nên ăn một chế độ ăn uống đặc biệt sau khi phẫu thuật cắt hồi tràng.

  • 20/06/2021

    Tăng nguy cơ ung thư nếu sử dụng quá nhiều thịt xông khói, kem hay thậm chí là ngũ cốc có đường

    Rất nhiều người thích các thực phẩm ăn nhanh – hay các thực phẩm được xếp trong nhóm “thực phẩm siêu chế biến” như khoai tây chiên, đồ ngọt hay kem, thịt xông khói… Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng các thực phẩm này có thể mang nhiều tác động tiêu cực đến sức khỏe nếu sử dụng quá nhiều, và hơn thế nữa, một số nghiên cứu đã chỉ ra chúng còn có thể làm tăng nguy cơ ung thư.

  • 20/06/2021

    Kháng thuốc kháng sinh là gì? Làm sao ngăn chặn tình trạng kháng thuốc?

    Việc lạm dụng và sử dụng kháng sinh không hợp lý đang làm gia tăng nhanh chóng vấn đề kháng thuốc kháng sinh. Các chuyên gia cảnh báo: nếu không bảo tồn thuốc kháng sinh, chúng ta sẽ không còn thuốc điều trị bệnh nhiễm trùng.

  • 20/06/2021

    Những điều cần biết về vùng da đỏ hoặc ửng đỏ quanh mũi

    Da xung quanh mũi bị đỏ hoặc ửng đỏ có thể ảnh hưởng đến diện mạo của bạn và làm dấy lên lo ngại về bệnh nhiễm trùng hoặc bệnh nghiêm trọng. Tuy nhiên, nhiều người gặp phải trường hợp này, và trong hầu hết các trường hợp, kích ứng nhẹ và da khô là nguyên nhân gây ra vấn đề.

  • 20/06/2021

    Khám phá đầu tiên trên thế giới về nguyên nhân gây ra bệnh mất trí nhớ

    Lần đầu tiên trên thế giới các nhà khoa học Anh đã phát hiện ra rằng, việc tăng lưu lượng máu ở não có thể thực sự hiệu quả trong việc ngăn ngừa tổn thương và mất trí nhớ.

  • 20/06/2021

    Hen phế quản ảnh hưởng lâu dài đến hệ hô hấp như thế nào ?

    Hệ hô hấp bao gồm từ mũi xuống đến ngã ba hầu họng, qua thanh quản đến khí quản, phế quản và tận cùng là các phế nang. Phế nang là nơi tham gia chính trong quá trình trao đổi oxy với máu mao mạch, các bộ phận còn lại đảm nhiệm dẫn khí giúp cho quá trình hô hấp đạt hiệu quả tốt nhất

  • 20/06/2021

    Chơi thể thao giúp sống lâu hơn – nghiên cứu chứng minh trên các vận động viên chuyên nghiệp

    Theo một báo cáo chuyên sâu mới đây cho thấy, các vận động viên thể thao chuyên nghiệp có thể sống lâu hơn 13% so với dân số nói chung, và điều này cho thấy thể thao mang lại sức khỏe tốt trên tất cả các khía cạnh của sức khỏe.

  • 20/06/2021

    Đột quỵ “trẻ hóa” - Thảm họa của cuộc sống hiện đại

    Nói đến đột quỵ não, người ta thường nghĩ ngay đến bệnh của những người cao tuổi hoặc của lứa tuổi trung niên trở lên nhưng những thống kê gần đây cho thấy: đột quỵ não chiếm một tỷ lệ không nhỏ ở người trẻ!

Xem thêm