Những điều bạn nên biết về bệnh táo bón

Triệu chứng

Thói quen đi tiêu của mỗi người là khác nhau. Một số người đi ba lần một ngày, trong khi những người khác đi ba lần một tuần. Tuy nhiên, bạn có thể bị táo bón nếu gặp các triệu chứng sau:

• ít hơn ba lần đi tiêu một tuần
• đi ngoài phân vón cục, cứng hoặc khô
• căng thẳng hoặc đau khi đi tiêu
• cảm giác no, ngay cả sau khi đi tiêu

Viện Quốc gia về bệnh tiểu đường và bệnh tiêu hóa và thận (NIDDK) Hoa Kỳ khuyến cáo bạn nên tìm kiếm lời khuyên y tế nếu các triệu chứng không biến mất hoặc nếu bạn nhận thấy những dấu hiệu sau:

• chảy máu từ trực tràng
• máu trong phân của bạn
• đau bụng dai dẳng
• đau ở lưng dưới
• cảm giác rằng khí bị mắc kẹt
• nôn mửa
• sốt
• giảm cân không giải thích được
• thay đổi đột ngột nhu động ruột

Bác sỹ có thể thực hiện các xét nghiệm để loại trừ tình trạng nghiêm trọng hơn, chẳng hạn như ung thư đại trực tràng hoặc hội chứng ruột kích thích (IBS).

Nguyên nhân

Chức năng chính của đại tràng là hấp thụ nước từ thức ăn còn sót lại khi nó đi qua hệ tiêu hóa của bạn. Sau đó nó tạo ra phân (chất thải).

Các cơ của đại tràng cuối cùng đẩy chất thải ra ngoài qua trực tràng để loại bỏ. Nếu phân tồn tại quá lâu trong đại tràng, phân có thể trở nên cứng và khó đi ngoài.

Chế độ ăn uống kém thường xuyên gây táo bón. Bổ sung đầy đủ chất xơ và nước là cần thiết để giúp phân mềm.

Thực phẩm giàu chất xơ thường có nguồn gốc từ thực vật. Chất xơ có hai dạng hòa tan và không hòa tan. Chất xơ hòa tan có thể hòa tan trong nước và tạo ra một vật liệu mềm, giống như gel khi đi qua hệ tiêu hóa.

Chất xơ không hòa tan giữ lại hầu hết cấu trúc của nó khi đi qua hệ tiêu hóa. Cả hai dạng chất xơ đều cùng với phân, làm tăng trọng lượng và kích thước của nó đồng thời làm mềm phân. Điều này làm cho phân dễ dàng hơn để đi qua trực tràng.

Căng thẳng, thay đổi thói quen và các tình trạng làm chậm sự co thắt cơ của ruột kết hoặc trì hoãn việc đi ngoài của bạn cũng có thể dẫn đến táo bón.

Nguyên nhân phổ biến của táo bón bao gồm:

• chế độ ăn ít chất xơ, đặc biệt là chế độ ăn nhiều thịt, sữa hoặc pho mát
• mất nước
• mức độ tập thể dục thấp
• trì hoãn việc đi tiêu
• du lịch hoặc những thay đổi khác trong thói quen
• thuốc, bao gồm một số loại thuốc kháng axit, thuốc giảm đau, thuốc lợi tiểu và một số phương pháp điều trị bệnh Parkinson
• thai kỳ
• tuổi già (táo bón ảnh hưởng đến khoảng một phần ba những người từ 60 tuổi trở lên)

Các vấn đề sức khỏe tiềm ẩn

Các tình trạng sức khỏe cơ bản sau đây có thể dẫn đến táo bón:

• một số tình trạng nhất định, chẳng hạn như đột quỵ, bệnh Parkinson và bệnh tiểu đường
• các vấn đề với đại tràng hoặc trực tràng, bao gồm tắc ruột, hội chứng ruột kích thích hoặc bệnh túi thừa
• lạm dụng thuốc nhuận tràng
• các vấn đề về nội tiết tố, bao gồm tuyến giáp hoạt động kém

Điều trị

Thay đổi chế độ ăn uống và tăng mức độ hoạt động thể chất là những cách dễ nhất và nhanh nhất để điều trị và ngăn ngừa táo bón. Bạn cũng có thể thử các kỹ thuật sau:

• Mỗi ngày, uống 1,5 đến 2 lít nước không đường, để cung cấp nước cho cơ thể.
• Hạn chế uống rượu bia và đồ uống có chứa cafein khiến cơ thể bị mất nước.
• Thêm thực phẩm giàu chất xơ vào chế độ ăn uống của bạn, chẳng hạn như trái cây và rau sống, ngũ cốc nguyên hạt, đậu, mận khô hoặc ngũ cốc nguyên cám. Lượng chất xơ hàng ngày của bạn nên từ 20 đến 35 gam.
• Cắt giảm thực phẩm ít chất xơ, chẳng hạn như thịt, sữa, pho mát và thực phẩm chế biến sẵn.
• Đặt mục tiêu khoảng 150 phút tập thể dục vừa phải mỗi tuần, với mục tiêu 30 phút mỗi ngày ít nhất năm lần mỗi tuần. Hãy thử đi bộ, bơi lội hoặc đi xe đạp.
• Nếu bạn cảm thấy muốn đi tiêu, đừng trì hoãn. Bạn càng đợi lâu, phân của bạn càng có thể trở nên cứng hơn.
• Hãy hỏi bác sĩ về việc tập luyện để cơ thể quen với việc đi ngoài từ 15 đến 45 phút sau bữa sáng mỗi ngày.

Nâng cao đầu gối của bạn bằng cách đặt chân lên một chiếc ghế kê chân khi đi cầu.

• Khi sử dụng phòng tắm, hãy dành cho mình nhiều thời gian và cố gắng thư giãn các cơ.
• Sử dụng thuốc nhuận tràng một cách tiết kiệm. Bác sỹ có thể kê đơn thuốc nhuận tràng hoặc thuốc xổ trong một thời gian ngắn để giúp làm mềm phân của bạn. Không bao giờ sử dụng thuốc nhuận tràng trong hơn 2 tuần mà hỏi ý kiến bác sỹ. Cơ thể của bạn có thể phát triển sự phụ thuộc vào những loại thuốc này. Hỏi bác sỹ nếu bất kỳ loại thuốc nào của bạn có thể gây táo bón.

Thuốc không kê đơn

Nếu các biện pháp điều trị tại nhà không hiệu quả, bác sỹ có thể đề nghị dùng thuốc nhuận tràng không kê đơn, chẳng hạn như:

• bổ sung chất xơ
• các thuốc thẩm thấu
• chất làm mềm phân
• chất bôi trơn, chẳng hạn như dầu khoáng
• chất kích thích

Thuốc theo đơn

Nếu bạn vẫn gặp khó khăn với chứng táo bón, bác sỹ có thể kê đơn các loại thuốc để giúp đỡ, chẳng hạn như:

• lubiprostone, làm tăng lượng chất lỏng trong ruột
• linaclotide hoặc plecanatide, có thể giúp đi tiêu đều đặn hơn cho những người bị táo bón lâu năm hoặc hội chứng ruột kích thích
• prucalopride, có thể giúp hỗ trợ đại tràng trong việc đẩy phân đi

Bác sỹ cũng có thể khuyên bạn ngừng dùng một số loại thuốc có thể gây táo bón.

Làm thế nào để ngăn ngừa táo bón?

Các mẹo để ngăn ngừa táo bón cũng tương tự như các mẹo để làm giảm nó.

Hãy thử những cách sau:

• Ăn nhiều trái cây, rau và ngũ cốc.
• Ăn thực phẩm giàu chất xơ và hỏi bác sỹ chuyên khoa về việc sử dụng thực phẩm bổ sung chất xơ.
• Sử dụng mận khô hoặc ngũ cốc cám trong chế độ ăn uống của bạn.
• Uống nhiều nước.
• Tránh rượu và caffein, vì chúng có thể dẫn đến mất nước.
• Tập thể dục thường xuyên.
• Cân nhắc bổ sung men vi sinh vào chế độ ăn uống của bạn, như men vi sinh có trong sữa chua và kefir có chứa lợi khuẩn sống.
• Rèn luyện cơ của bạn để đi tiêu vào cùng một thời điểm mỗi ngày.

Tóm tắt

Táo bón là một vấn đề phổ biến ảnh hưởng đến mọi người khi họ già đi, khi họ sử dụng một số loại thuốc hoặc nếu họ không có nhiều chất xơ trong chế độ ăn uống của mình. Hầu hết các trường hợp táo bón đều nhẹ và dễ dàng điều trị bằng cách thay đổi chế độ ăn uống và luyện tập. Nếu bạn đang bị táo bón mãn tính hoặc táo bón cùng với những thay đổi khác của ruột, điều quan trọng là bạn hãy đến bệnh viện càng sớm càng tốt để kiểm tra và chuẩn đoán bệnh.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Hiểu đúng về chứng táo bón ở trẻ sơ sinh