Đo chức năng hô hấp (Spirometry): phương pháp đơn giản giúp phát hiện sớm tổn thương phổi

Sự âm thầm của tổn thương phổi

Phổi là một cơ quan vô cùng quan trọng của cơ thể. Phổi có dung tích rất lớn, do đó nhiều bệnh lý tại phổi thường tiến triển vô cùng âm thầm, dần trở thành mạn tính trong khi cảm nhận thực tế của người bệnh chưa nhiều. Ví dụ: nhiều người hút thuốc lá hoặc làm việc trong môi trường khói bụi thường chủ quan cho rằng mình hoàn toàn khỏe mạnh chỉ vì chưa thấy khó thở. Tuy nhiên, chức năng phổi của những người này có thể đã bị bào mòn và suy giảm tới 30-40% trước khi xuất hiện những triệu chứng đầu tiên như những cơn hụt hơi... Trong thực tế, khảo sát tại các cơ sở y tế chỉ ra rằng đa phần người bệnh khi cảm nhận rõ sự khó thở trong các hoạt động sinh hoạt hàng ngày như đi bộ hay leo cầu thang thì mới đến cơ sở y tế khám bệnh, và lúc này phần lớn cấu trúc phế nang và đường dẫn khí đã bị phá hủy vĩnh viễn, rất khó để phục hồi, kéo theo kết quả điều trị kém và suy giảm nghiêm trọng chất lượng cuộc sống.

Phương pháp đo chức năng hô hấp

Phương pháp đo chức năng hô hấp – còn được gọi là đo chức năng thông khí phổi (bằng máy phế dung ký - Spirometry) là một phương pháp tiêu chuẩn, được coi như thước đo để giải quyết tình trạng phát hiện muộn các vấn đề về hô hấp. Đây là một xét nghiệm hoàn toàn không gây đau đớn, không sử dụng tia xạ và không xâm lấn vào cơ thể. Về nguyên tắc, người bệnh chỉ cần ngậm chặt miệng vào một ống ngậm vô trùng kết nối với máy đo, sau đó thực hiện các động tác hít vào hết sức và thổi ra hết sức thật nhanh và mạnh theo sự hướng dẫn chi tiết của kỹ thuật viên. Thiết bị cảm biến hiện đại sẽ ghi lại chính xác thể tích và lưu lượng dòng khí di chuyển qua từng giây.

Hai chỉ số quan trọng nhất của xét nghiệm đo chức năng hô hấp là FVC (dung tích sống gắng sức - lượng khí tối đa thở ra sau khi hít sâu) và FEV1 (thể tích thở ra gắng sức trong giây đầu tiên). Tỷ lệ FEV1/FVC là căn cứ y khoa mang tính quyết định giúp phân biệt rõ ràng giữa hội chứng tắc nghẽn (đặc trưng của bệnh hen suyễn và COPD) với hội chứng hạn chế thông khí (thường gặp trong xơ phổi, béo phì hoặc dị dạng lồng ngực). Đặc biệt, test phục hồi phế quản (đo lại sau khi xịt thuốc giãn phế quản 15 phút) sẽ giúp chẩn đoán phân biệt chính xác xem người bệnh đang mắc hen hay COPD để đưa ra phác đồ điều trị trúng đích.

Kết luận

Đo chức năng hô hấp là một thủ thuật đơn giản, an toàn và giá thành rẻ nhưng mang lại giá trị rất lớn cho việc chẩn đoán sớm các vấn đề liên quan đến tắc nghẽn đường thở. Các chuyên gia y tế khuyên rằng đừng chờ đến khi xuất hiện các dấu hiệu như hụt hơi, khó thở mới đi khám, mà hãy chủ động kiểm tra định kỳ để biết chính xác sức khỏe thực sự của đường hô hấp và can thiệp trước khi quá muộn.