7 yếu tố nguy cơ đột quỵ và cách phòng ngừa hiệu quả

1. Tăng huyết áp

Tăng huyết áp là nguyên nhân nguy hiểm hàng đầu dẫn đến đột quỵ não. Khi áp lực máu duy trì ở mức cao, thành mạch sẽ bị tổn thương, xơ cứng và giảm đàn hồi, tạo điều kiện cho các mảng xơ vữa tích tụ gây tắc nghẽn hoặc làm vỡ mạch máu não. Bệnh lý này thường diễn biến âm thầm không có triệu chứng rõ ràng nên người bệnh rất dễ chủ quan. Khi thời tiết chuyển lạnh, cơ thể sẽ có phản ứng co mạch để giữ nhiệt và giảm tiết mồ hôi, khiến thể tích tuần hoàn tăng lên làm huyết áp dễ tăng vọt đột ngột, từ đó bùng phát các ca tai biến nguy hiểm.

2. Đái tháo đường

Đái tháo đường gây ra những tác động tiêu cực toàn diện lên hệ thống mạch máu, đặc biệt là mạch máu não. Nồng độ đường trong máu cao kéo dài sẽ làm suy giảm chức năng thành mạch, tạo điều kiện cho mỡ xấu xâm nhập sâu và đẩy nhanh quá trình xơ vữa động mạch.

Thêm vào đó, tổn thương này còn kích thích các tiểu cầu kết dính bất thường gây co thắt mạch và hình thành cục máu đông cấp tính, dẫn đến tắc nghẽn dòng máu lên não gây đột quỵ thiếu máu cục bộ. Chính vì vậy, bệnh nhân tiểu đường khi bị tai biến thường có tỷ lệ di chứng nặng nề và tiến trình phục hồi phức tạp hơn người bình thường.

Đọc thêm tại: Các biện pháp giảm nguy cơ đột quỵ ở người cao tuổi 

3. Rối loạn mỡ máu

Rối loạn mỡ máu là sự dư thừa Cholesterol xấu (LDL-C) và Triglyceride, đóng vai trò trực tiếp hình thành các mảng xơ vữa làm hẹp lòng mạch và cản trở máu lưu thông lên não. Khi mảng xơ vữa này nứt vỡ, cơ thể sẽ lập tức hình thành cục máu đông gây bít kín lòng mạch.

Không những vậy, tình trạng này còn làm tăng độ nhớt của máu và thúc đẩy huyết áp cao. Sự kết hợp này tạo thành một vòng xoáy bệnh lý nguy hiểm: thành mạch vừa bị xơ cứng, vừa phải chịu áp lực co bóp lớn từ tim, dẫn đến hàng loạt ca nhồi máu não hoặc xuất huyết não do vỡ mạch cấp tính.

4. Các bệnh lý tim mạch

Tim mạch và mạch máu não có mối liên hệ khép kín, do đó các bất thường tại tim như rung nhĩ, bệnh cơ tim hay xơ vữa động mạch vành đều là nguyên nhân phát sinh đột quỵ. Tình trạng rung nhĩ khiến tim co bóp không đều, làm máu bị ứ đọng tại buồng tim và dễ cô đặc lại thành các cục máu đông.

Khi tim co bóp, những cục máu đông này sẽ bị đẩy theo dòng tuần hoàn lên các động mạch não nhỏ hơn và gây tắc nghẽn đột ngột. Đây là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến các cơn đột quỵ do thuyên tắc mạch từ tim, gây ra tổn thương não diện rộng với tỷ lệ tử vong rất cao.

5. Hút thuốc lá và lạm dụng rượu bia

Thói quen hút thuốc lá và lạm dụng rượu bia là những tác nhân nguy hiểm làm gia tăng tỷ lệ đột quỵ ở người trẻ tuổi từ 18-45. Các chất độc trong khói thuốc trực tiếp làm tổn thương nội mạc mạch máu, gây viêm mạn tính và đẩy nhanh quá trình xơ vữa, khiến nguy cơ tai biến tăng gấp đôi. Bên cạnh đó, việc uống nhiều rượu bia làm huyết áp tăng vọt đột ngột, gây rối loạn nhịp tim và suy giảm chức năng gan. Sự kết hợp của hai thói quen xấu này vừa làm xơ cứng thành mạch vừa tạo áp lực máu lớn, trực tiếp đe dọa cơ hội sống và làm việc của người trẻ.

Đọc thêm tại: 5 cách giúp bảo vệ bản thân khỏi nguy cơ đột quỵ 

6. Thừa cân béo phì và lười vận động

Tình trạng thừa cân, béo phì tạo ra gánh nặng chuyển hóa lớn cho cơ thể khi mỡ nội tạng liên tục tiết chất gây viêm, làm tổn thương mạch máu, tăng kháng insulin và dẫn đến bệnh đái tháo đường type 2 cũng như rối loạn mỡ máu. Đồng thời, khối lượng cơ thể lớn ép tim phải hoạt động với tần suất cao hơn, làm tăng huyết áp. Hệ quả này càng trở nên nghiêm trọng khi đi kèm với lối sống thụ động, lười luyện tập làm chậm quá trình trao đổi chất. Lối sống ít di chuyển kết hợp chế độ ăn nhiều mỡ động vật và thức ăn nhanh chính là yếu tố cốt lõi gây nên các bệnh lý tim mạch và tai biến.

7. Căng thẳng thần kinh và mất ngủ kéo dài

Căng thẳng và mất ngủ kéo dài (dưới 5 tiếng mỗi đêm) là những tác nhân thầm lặng tàn phá hệ thần kinh trung ương. Khi cơ thể bị stress hoặc thiếu ngủ, hệ thần kinh giao cảm bị kích thích liên tục và sản sinh nhiều gốc tự do tấn công trực tiếp vào thành mạch máu não, đẩy nhanh quá trình xơ vữa và hình thành cục máu đông. Ngoài ra, mất ngủ còn gây rối loạn nội tiết, làm tăng hormone cortisol dẫn đến cao huyết áp. Việc thức khuya làm đảo lộn nhịp sinh học và suy yếu hệ thống mạch máu, khiến nguy cơ đột quỵ tăng cao đáng kể so với người ngủ đủ giấc.

Chiến lược phòng ngừa đột quỵ

Để chăm sóc sức khỏe tim mạch và phòng ngừa các bệnh mạn tính, việc duy trì những thói quen lành mạnh mỗi ngày là vô cùng quan trọng. Trước hết, mỗi người cần đi khám sức khỏe định kỳ từ 1 - 2 lần/ năm nhằm tầm soát sớm các bệnh lý như tăng huyết áp, mỡ máu và tiểu đường. Người bệnh cần giữ huyết áp ở mức an toàn dưới 120/80 mmHg và tuân thủ nghiêm ngặt đơn thuốc của bác sĩ.

Bên cạnh đó, chế độ ăn uống cần cân đối bằng cách giảm muối dưới 5g/ngày, hạn chế đồ chế biến sẵn, mỡ động vật, đường tinh luyện và nước ngọt, đồng thời tăng cường thực phẩm giàu kali, chất xơ và chất béo có lợi.

Việc tập luyện thể thao điều độ với cường độ trung bình khoảng 30–40 phút mỗi ngày cũng giúp cải thiện lưu thông máu và nâng cao độ dẻo dai cho hệ tim mạch. Hãy kiên trì từ bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia, giữ ấm cơ thể khi thời tiết chuyển lạnh để tránh co mạch đột ngột, đồng thời đảm bảo ngủ đủ giấc và giải tỏa căng thẳng để tinh thần luôn thư thái.

Lời khuyên của chuyên gia

Đột quỵ là một biến cố y khoa nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể chủ động phòng ngừa và kiểm soát. Việc thấu hiểu các nguyên nhân gây đột quỵ từ tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu đến thói quen sinh hoạt chưa hợp lý giúp chúng ta có cái nhìn đúng đắn để thay đổi hành vi sức khỏe.

Áp dụng thành công các cách phòng ngừa đột quỵ thông qua lối sống lành mạnh, dinh dưỡng khoa học và tuân thủ điều trị y tế chính là giải pháp bền vững nhất. Hãy chủ động bảo vệ sức khỏe của bản thân và gia đình ngay hôm nay để tận hưởng một cuộc sống khỏe mạnh, dài lâu và trọn vẹn.

Nguồn tham khảo: 

https://suckhoedoisong.vn/mua-lanh-phong-ngua-dot-quy-do-tang-huyet-ap-169241214202523209.htm

dotquy.kcb.vn/hieu-dung-ve-dot-quy/dot-quy-la-gi-/tim-hieu-ngay-nhung-thong-tin-co-ban-ve-dot-quy2.html

https://mst.gov.vn/nguy-co-dot-quy-do-lam-dung-ruou-bia-thuoc-la-197157138.htm