Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Tình trạng kháng insulin thúc đẩy nhanh suy giảm nhận thức

Nhiều nghiên cứu cho thấy mối liên quan giữa bệnh Alzheimer và tình trạng kháng insulin. Thậm chí mức đường trong máu thấp cũng có thể làm tăng nguy cơ bị chứng sa sút trí tuệ. Tại sao điều này lại xẩy ra?

Tình trạng kháng insulin thúc đẩy nhanh suy giảm nhận thức

Một nghiên cứu theo dõi những người cao tuổi bị bệnh tim trong hơn 20 năm cho thấy, những người có tình trạng kháng insulin ở mức cao sẽ có khả năng suy giảm nhận thức nhiều nhất được đánh giá qua những bài test về trí nhớ và chức năng vận hành. Kháng insulin dường như thúc đẩy sự suy giảm nhận thức một cách nhanh hơn do ảnh hưởng đến các mạch máu trong não, thúc đẩy sự hình thành các mảng xơ vữa và khiến não "giấu" đi những thông tin cần ghi nhớ.

Chúng ta đang đối mặt với cơn bão bệnh alzheimer. Nguyên nhân gây ra alzheimer vẫn còn là một ẩn số nhưng có một vài giả thuyết lý giải tại sao căn bệnh này xuất hiện. Ví dụ, một số nghiên cứu cho thấy một số chất sản sinh trong quá trình nhiễm trùng là nguyên nhân không thể không đề cập đến trong bệnh Alzheimer.

Thêm vào đó là một số virus, vi khuẩn và nấm hay một protein của nhiễm trùng có tên là TPD-43 ( hoạt động như một protein viêm là prion) có thể là nguyên nhân gây ra những phá hủy cấu trúc não dẫn đến tình tạng suy giảm nhận thức. Một nghiên cứu năm 2014 cho thấy sự có mặt của TDP-43 ở những bệnh nhân bị alzheimer bị suy giảm nhận thức  cao gấp 10 lần so với những trường hợp khác.

Một số nghiên cứu tập trung vào  mối liên quan giữa bệnh alzheimer và tình trạng kháng insulin, thậm chí là lượng đường máu chỉ tăng nhẹ cũng có liên quan đến nguy cơ sa sút trí tuệ. Tiểu đường và bệnh tim mạch cũng được biết đến là nguyên nhân gốc rễ gây ra tình trạng kháng insulin.

Kháng insulin mức độ nhẹ cũng đẩy nhanh tốc độ sa sút trí tuệ

Theo bác sỹ thần kinh David Perlmutter, tác giả cuốn “grain brain and brain maker”, bệnh alzheimer có thể là do cách lựa chọn lối sống không lành mạnh trước đó hoặc bất cứ điều gì thúc đẩy sự đề kháng insulin diễn ra nhanh hơn như chế độ ăn có nhiều thực phẩm chế biến sẵn.

 

Luôn có những bằng chứng sẵn sàng ủng hộ cho luận điểm trên. Rất nhiều nghiên cứu gần đây đã  nhấn mạnh mối liên quan  giữa  tình trạng kháng insulin hiện tại và nguy cơ mắc chứng sa sút trí tuệ trong tương lai, đặc biệt là ở những người có sẵn bệnh tim mạch. Giảm thiểu sự nhạy cảm với insulin có thể dẫn đến sự suy giảm nhận thức và những kỹ năng ở người cao tuổi một cách nhanh chóng, ngay cả với những người  không bị tiểu đường. 

Và cũng có rất nhiều nghiên cứu cho thấy insulin có chức năng bảo vệ não bộ  do đó việc điều hòa insulin không tốt có thể làm việc suy giảm nhận thức diễn ra nhanh hơn. Do đó với những người tiểu đường typ 2 thậm chí chỉ là ở tình trạng kháng insulin nhẹ cũng có thể gia tăng nguy cơ sa sút trí tuệ lên gấp nhiều lần.

Tập luyện thể thao duy trì chế  độ ăn lành mạnh và hợp lý, kiểm soát tốt cân nặng sẽ giúp bạn tránh được tình trạng kháng insulin và đồng thời cũng bảo vệ được bộ não của bạn.

Alzheimer- tiểu đường typ 3

Trong khi cơ chế chính xác vẫn chưa tìm ra, thì tình trạng kháng insulin có thể thúc đẩy việc sa sút trí tuệ tăng  lên nhanh hơn bằng cách phá hủy mạch máu trong não, tăng hình thành những mảng xơ vữa tự do và ngăn cản việc ghi nhớ thông tin, do insulin có liên quan đến sự hình thành các kết nối synap. 

Sự hiểu biết về mối liên quan giữa kháng insulin và alzheimer đã có từ hơn 10 năm nay. Năm 2005, bệnh alzheimer được dự đoán sẽ là "Tiểu đường typ 3" khi các nhà nghiên cứu nhận ra rằng cùng với tuyến tụy thì não bộ của con người cũng sản xuất ra insulin và insulin cần thiết cho sự sống của tế bào não. Điều thú vị ở đây là, mặc dù  mức insulin thấp  sẽ cải thiện được tình trạng sức khỏe nhưng lại không đúng với não bộ. Giảm sản xuất insulin của não bộ sẽ làm thoái hóa tế  bào não và các nghiên cứu đã phát hiện ra rằng những người có lượng insulin và thụ thể insulin thấp thường bị alzheimer.

Vận động giúp  ngăn ngừa tiểu đường

Điều quan trọng là việc nhận ra lối sống tĩnh tại sẽ làm gia tăng nguy cơ tình trạng kháng insulin và lâu dài sẽ dẫn đến tiểu đường typ 2.

Lý do là việc ngồi lỳ ở một chỗ hoặc giảm hoạt động của hệ thống cơ bắp dẫn đến ngăn chặn các tế bào đảm nhiệm việc ổn định lượng đường huyết và hệ thống điều hòa insulin qua trung gian, cũng như làm gia tăng triglycerid và cholesterol. Tất cả những việc này đều diễn ra ở cấp độ phân tử.

Một số nghiên cứu đã chỉ ra đi bộ 10 phút sau mỗi bữa ăn sẽ giúp kiểm soát được lượng đường máu ở bệnh nhân tiểu đường tốt hơn 30 phút tập thể dục một ngày, giảm 22% lượng đường trong máu sau bữa ăn. Vì vậy việc tăng cường di chuyển  sẽ có ích hơn là việc cố tập trung vận động trong một khoảng thời gian cố định. 
Một trong những lý do  của việc  thường xuyên vận động đó là khiến cho bạn sử dụng đường hiệu quả hơn. Không chỉ thế, nếu bạn tập thể dục ở cường độ cao sẽ làm tăng lượng NO2- giúp giãn mạch, hạ huyết áp, làm máu loãng hơn  nên  ngăn chặn được việc hình thành cục máu đông, củng cố hệ thống miễn dịch.
Tập thể dục cũng là cách tập luyện cho não, khiến não bộ phải hoạt động nhiều hơn nên tránh được tình trạng sa sút trí tuệ.
Bên cạnh đó một chế độ ăn lành mạnh và nhiều rau của quả và đồ ăn tươi sẽ giúp bạn đẩy lùi được tình trạng kháng insulin cũng như dự phòng được các bệnh mạn tính khác.

Thông tin thêm tham khảo tại bài viết: Hormon insulin và glucagon hoạt động như thế nào?

Ts.BS. Trương Hồng Sơn - Viện Y học ứng dụng Việt Nam
Bình luận
Tin mới
  • 11/10/2026

    Cảnh giác bệnh đường hô hấp mùa giao mùa

    Giao mùa là thời điểm chuyển giao giữa hai mùa trong năm, khi nhiệt độ, độ ẩm, và hướng gió thay đổi thất thường. Đây cũng chính là giai đoạn mà cơ thể con người dễ bị “sốc nhiệt” – khi chưa kịp thích nghi với điều kiện thời tiết mới. Chính vì vậy, thời điểm này luôn là “cao điểm” của các bệnh lý về đường hô hấp, đặc biệt là ở trẻ em, người cao tuổi và người có hệ miễn dịch yếu. Nếu không chuẩn bị kỹ, các bệnh này không chỉ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe mà còn có thể bùng phát thành dịch, lây lan nhanh trong cộng đồng.

  • 10/10/2026

    5 thói quen giúp giảm nguy cơ ung thư hiệu quả

    Ung thư luôn là nỗi lo lớn của nhiều gia đình, nhưng căn bệnh này hoàn toàn không phải do "may rủi" quyết định. Chúng ta hoàn toàn có thể chủ động phòng ngừa từ 30-50% nguy cơ mắc bệnh chỉ nhờ việc điều chỉnh thói quen hằng ngày. Việc duy trì một lối sống lành mạnh chính là "lá chắn" tự nhiên giúp củng cố hệ miễn dịch và bảo vệ tế bào hiệu quả. Trong bài viết dưới đây, Viện Y học ứng dụng Việt Nam sẽ chia sẻ 5 cách ngăn ngừa ung thư đơn giản nhưng mang lại lợi ích lâu dài cho sức khỏe của bạn và gia đình.

  • 10/10/2026

    Mướp đắng tốt cho sức khỏe thế nào?

    Mướp đắng là thực phẩm phổ biến nhưng được nhiều người ưa chuộng vì những công dụng tốt cho sức khỏe.

  • 10/10/2026

    Bệnh ho gà - Mối nguy hiểm cho trẻ nhỏ trong mùa đông

    Ho gà là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi khuẩn Bordetella pertussis gây ra, lây lan chủ yếu qua đường hô hấp. Bệnh đặc trưng bởi những cơn ho kéo dài, dữ dội và dai dẳng, thường kết thúc bằng tiếng “rít” đặc trưng khi hít vào. Ho gà có thể gây biến chứng nghiêm trọng, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người già và những người có hệ miễn dịch yếu. Việc tiêm vắc xin đầy đủ và phát hiện sớm đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa và kiểm soát căn bệnh này.

  • 09/10/2026

    Teo cơ bắp chứ không phải loãng xương khiến người cao tuổi dễ vấp ngã

    Chúng ta thường khuyên người lớn tuổi uống sữa Canxi để phòng gãy xương, nhưng chính lớp cơ bắp yếu mới là nguyên nhân khiến họ dễ vấp ngã. Hội chứng teo cơ tuổi già đang tàn phá sức khỏe người có tuổi. Ngay cả khi ăn rất nhiều thịt cá, cơ bắp của họ vẫn cứ teo dần vì một sai lầm phân bổ dinh dưỡng vô cùng phổ biến.

  • 09/10/2026

    5 yếu tố giúp sống thọ khỏe mạnh

    Sống thọ không chỉ là kéo những năm sống mà còn cần duy trì sức khỏe, khả năng vận động, sự độc lập và chất lượng cuộc sống

  • 09/10/2026

    Hội chứng kiệt sức ở học sinh cuối cấp 3 và cách phòng tránh

    Học sinh cuối cấp 3 đang bước vào giai đoạn chuyển tiếp quan trọng nhất trong hành trình học tập, nơi áp lực thi tốt nghiệp THPT và xét tuyển đại học dồn nén mạnh mẽ. Nhiều em rơi vào trạng thái kiệt sức tinh thần và thể chất, hay còn gọi là hội chứng burnout. Đây không chỉ là cảm giác mệt mỏi tạm thời mà là một phản ứng sinh lý và tâm lý nghiêm trọng, ảnh hưởng đến hiệu suất học tập, sức khỏe và chất lượng cuộc sống. Việc nhận biết sớm hội chứng này cùng với các biện pháp phòng tránh khoa học sẽ giúp học sinh duy trì động lực và đạt kết quả tốt nhất trong kỳ thi quan trọng.

  • 08/10/2026

    Hướng dẫn bổ sung vitamin và khoáng chất trong mùa đông

    Để thực sự khỏe mạnh và duy trì năng lượng tích cực, việc bổ sung các loại vitamin và khoáng chất thiết yếu đóng vai trò cực kỳ quan trọng.

Xem thêm