Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Tiêu chảy do rotavirus

Rotavirus là nguyên nhân chủ yếu gây tình trạng tiêu chảy nghiêm trọng ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Đây là một bệnh lây nhưng có thể phòng tránh được bằng vaccin. Hãy đọc để hiểu rõ hơn về bệnh tiêu chảy do rotavirus gây nên.

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ
Bệnh tiêu chảy do một loại virus có tên là rotavirus gây nên. Rotavirus được chia làm nhiều chủng, do vậy việc bị mắc bệnh do các chủng virus khác nhau có thể xảy ra ở cả những trẻ em được tiêm chủng lẫn chưa được tiêm chủng. Virus này được bài xuất số lượng lớn qua phân của cá thể bị nhiễm bệnh. Bệnh do rotavirus có tính chất lây lan rất cao và có thể truyền từ người này sang người khác thông qua tiếp xúc bên ngoài qua tay hay qua các đồ vật. Virus này xâm nhập vào cơ thể con người qua đường miệng và gây bệnh ở hệ tiêu hóa.
 
Triệu chứng
Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ là những đối tượng bị nhiễm bệnh phổ biến nhất. Thống kê cho thấy trẻ mắc bệnh tiêu chảy do rotavirus ít nhất 1 lần trong 5 năm đầu đời. Tại Việt Nam, đa số các ca tiêu chảy do rotavirus rơi vào lứa tuổi từ 3 – 17 tháng. Các triệu chứng xuất hiện trong vòng từ một tới ba ngày sau khi bắt đầu bị nhiễm virus, bao gồm:
  • Nôn mửa
  • Sốt
  • Tiêu chảy
  • Đau bụng
  • Ăn kém, bỏ ăn
Các triệu chứng có thể nhẹ hay không biểu hiện rõ ràng khi bị tái nhiễm bệnh. Đôi khi người lớn cũng bị mắc bệnh, nhưng thường là nhẹ. Thường thì lượng virus sẽ giảm dần và mất đi sau khi khởi phát các triệu chứng từ 3 đến 9 ngày.
Biến chứng
Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, nhiễm rotavirus có thể dẫn tới các biến chứng như mất nước và mất cân bằng điện giải do cơ thể liên tục bị mất nước trong quá trình bị tiêu chảy, nôn mửa và sốt. Cha mẹ nên lưu ý đến những dấu hiệu của việc mất nước bao gồm:
  • Da lạnh
  • Hôn mê
  • Mắt trũng sâu
  • Khô miệng, cảm giác khát nước
  • Hoa mắt khi đứng
Trong một số trường hợp mất nước nghiêm trong có thể dẫn đến tử vong, do đó điều quan trọng là phải nhận biết được các triệu chứng và điều trị kịp thời.
Chẩn đoán
Chẩn đoán được thực hiện bằng cách xét nghiệm mẫu phân để nhận biết sự có mặt của rotavirus là nguyên nhân gây tiêu chảy.
Điều trị
Chưa có thuốc điều trị đặc hiệu khi bị nhiễm rotavirus. Triệu chứng nhiễm trùng sẽ tự hết trong khoảng một vài ngày đối với các cá thể có hệ miễn dịch tốt. Điều trị thường bao gồm việc bù nước qua đường uống để ngăn ngừa mất nước.
Trường hợp bị mất nước nghiêm trọng trẻ cần được đưa tới bệnh viện để truyền dịch.
Phòng ngừa tiêu chảy do rotavirus
 
Uống vaccin phòng Rotavirus là cách phòng ngừa tốt nhất đối với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ
Việc giữ gìn vệ sinh sạch sẽ như rửa tay hoặc vệ sinh các bề mặt rắn, đồ chơi...bằng dung dịch sát khuẩn là rất quan trọng trong việc kiểm soát sự lây lan của bệnh. Rotavirus lây nhiễm qua đường tiêu hoá và khả năng lây nhiễm rất cao. Loại virút này được thải ra theo đường tiêu hoá ở trẻ nhiễm bệnh, tồn tại trong môi trường và lưu lại trên tay vài giờ và trên bề mặt rắn khoảng vài ngày. Vi rút truyền dễ dàng qua tay bị nhiễm bẩn, tồn tại trên bề mặt chất rắn như đồ chơi, chăn, màn,... Khi trẻ nhiễm Rotavirus sẽ đào thải ra ngoài một lượng vi rút rất lớn đến 10 ngàn tỷ nhưng chỉ cần một lượng rất nhỏ là có thể lây nhiễm và gây bệnh cho người. Nếu như trẻ cho tay vào miệng sau khi tiếp xúc với các vật dụng mang vi- rút thì khả năng nhiễm tiêu chảy cấp là rất cao. 

Với khả năng phát tán của một lượng lớn Rotavirus và khả năng tồn tại trong môi trường lên đến 21 ngày thì việc giữ vệ sinh, ăn sạch, uống sạch cũng khó hạn chế khả năng lây nhiễm của vi rút Rota. Để chủ động phòng bệnh an tòan, hiệu quả nên sử dụng vắc- xin phòng ngừa. Tổ chức Y tế thế giới WHO khuyến cáo nên cho trẻ nhỏ uống Vắc-xin phòng tiêu chảy do Rotavirus: cho trẻ uống từ 6 tuần tuổi trở đi, uống 2  lần cách nhau ít nhất là 1 tháng và nên uống trước 6 tháng tuổi để bảo vệ trẻ càng sớm càng tốt trước khi trẻ bước vào thời kỳ nhiễm Rotavirus nguy hiểm từ 6 tháng đến 2 tuổi. Tại Việt Nam hiện nay Vắc-xin phòng tiêu chảy do Rotavirus đã được sử dụng tại các cơ sở tiêm chủng.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Tiêu chảy do kháng sinh ở trẻ em

Ts.Bs. Trương Hồng Sơn - Viện Y học ứng dụng Việt Nam
Bình luận
Tin mới
  • 22/11/2026

    Thoái hóa điểm vàng dạng teo địa lý: Bệnh tiến triển như thế nào và có thể kiểm soát ra sao?

    Thoái hóa hoàng điểm dạng teo địa lý là giai đoạn tiến triển của thoái hóa điểm vàng thể khô, có thể gây mất thị lực trung tâm vĩnh viễn. Vậy bệnh tiến triển theo thời gian như thế nào và người bệnh có thể làm gì để bảo tồn thị lực còn lại?

  • 21/11/2026

    Ngừng đột ngột thuốc giảm cân GLP-1 có thể làm tăng nguy cơ đau tim và đột quỵ

    Một nghiên cứu dịch tễ học quy mô lớn theo dõi người bệnh sau khi ngưng sử dụng các loại thuốc giảm cân nhóm GLP-1 (như Ozempic, Wegovy, Mounjaro) vừa đưa ra lời cảnh báo: các lợi ích bảo vệ tim mạch có thể biến mất nhanh chóng sau khi dừng thuốc, đi kèm với nguy cơ biến cố nhồi máu cơ tim và đột quỵ tăng tới 22%.

  • 21/11/2026

    Rối loạn cương dương ở nam giới trẻ: Nguyên nhân và cách khắc phục

    Rối loạn cương dương không còn là vấn đề riêng của nam giới lớn tuổi. Ngày càng nhiều nam giới trẻ gặp phải tình trạng này do lối sống và áp lực tâm lý. Vậy nguyên nhân do đâu và làm thế nào để cải thiện?

  • 20/11/2026

    Nhịn ăn gián đoạn: Cơ chế, lợi ích và những người không nên áp dụng

    Nhịn ăn gián đoạn là chế độ ăn tập trung vào thời điểm ăn thay vì loại thực phẩm được ăn. Một số nghiên cứu ghi nhận lợi ích đối với cân nặng và chuyển hóa, tuy nhiên phương pháp này không phù hợp với tất cả mọi người.

  • 20/11/2026

    Xem tivi quá nhiều ở tuổi 40-50 có thể ảnh hưởng đến sức khỏe não bộ

    Nhiều người coi việc xem tivi là cách thư giãn sau một ngày làm việc mệt mỏi. Tuy nhiên, các nghiên cứu gần đây cho thấy thói quen này ở độ tuổi trung niên có thể để lại hậu quả không nhỏ cho não bộ khi về già.

  • 19/11/2026

    Liệt mặt hai bên: Những điều cần biết

    Liệt mặt hai bên là tình trạng yếu cơ ở cả hai bên mặt cùng lúc, đây là tình trạng bệnh lý hiếm gặp và thường là dấu hiệu cảnh báo một bệnh lý tiềm ẩn về toàn thân, thần kinh hoặc nhiễm trùng cần được thăm khám kỹ lưỡng. Cùng tìm hiểu về bệnh lý này qua bài viết sau!

  • 19/11/2026

    Bệnh khàn tiếng kéo dài ở giáo viên và cách phòng ngừa hiệu quả

    Khàn tiếng là vấn đề sức khỏe phổ biến ở giáo viên do đặc thù giảng dạy trong các lớp đông học sinh, phải nói liên tục nhiều tiết mỗi ngày với âm lượng lớn khiến dây thanh quản chịu nhiều áp lực. Theo thời gian, các tổn thương này tích tụ dần, dẫn đến tình trạng khàn tiếng cũng như viêm thanh quản. Nhằm hỗ trợ giáo viên bảo vệ giọng nói và duy trì chức năng phát âm bền vững, Viện Y học ứng dụng Việt Nam sẽ chia sẻ cơ chế bệnh, dấu hiệu nhận biết cùng những biện pháp phòng ngừa khàn tiếng.

  • 18/11/2026

    Đồ ăn công nghiệp: Bạn đang ăn nhiều đến mức nào?

    Đồ ăn công nghiệp (thực phẩm siêu chế biến) chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong khẩu phần của người trưởng thành do tiện lợi, bảo quản được lâu và có vị hấp dẫn. Nhiều nghiên cứu ghi nhận mối liên quan giữa việc tiêu thụ nhiều nhóm thực phẩm này với béo phì, đái tháo đường và bệnh tim mạch.

Xem thêm