Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Tiêu chảy do kháng sinh ở trẻ em

Có nhiều nguyên nhân gây ra tiêu chảy, có thể do vi khuẩn, do virut, do nhiễm ký sinh trùng nhưng cũng có thể do dùng kháng sinh. Đây là một tác dụng phụ không mong muốn khi dùng kháng sinh cho trẻ.

Tiêu chảy do kháng sinh ở trẻ em

Cứ 5 trẻ sử dụng kháng sinh thì có 1 trẻ bị tiêu chảy. Tiêu chảy là căn bệnh khá phổ biến ở trẻ em dưới hai tuổi và có thể xảy ra đối với bất cứ loại kháng sinh nào được sủ dụng cho bé. May mắn thay, với hầu hết trẻ em, tiêu chảy do kháng sinh thường nhẹ và không để lại hậu quả quá nghiêm trọng nếu được điều trị kịp thời.

Nguyên nhân gây tiêu chảy do kháng sinh

Bình thường trong lòng ruột non tồn tại hàng triệu các vi khuẩn có lợi. Các vi khuẩn này luôn duy trì ở thế cân bằng nhằm tăng cường quá trình tiêu hóa, hấp thụ chất dinh dưỡng, thải trừ các chất độc hại, kìm hãm và làm mất tác dụng của các vi khuẩn gây bệnh ở đường ruột.

Khi sử dụng kháng sinh để tiêu diệt vi khuẩn gây nhiễm trùng, kháng sinh cũng vô tình tiêu diệt luôn những lợi khuẩn tại ruột, phá vỡ thế cân bằng của hệ vi khuẩn đường ruột, gây ra hiện tượng loạn khuẩn. Loạn khuẩn sẽ thúc đẩy sự phát triển của các chủng vi khuẩn gây bệnh có sẵn tại đường ruột hoặc mới xâm nhập, dẫn tới chứng tiêu chảy hoặc viêm ruột do kháng sinh.

Dấu hiệu và triệu chứng của tiêu chảy do kháng sinh

Khi một trẻ bị tiêu chảy do kháng sinh, phân của trẻ có dạng lỏng, sệt hoặc nhiều nước. Hầu hết, tiêu chảy thường kéo dài từ 1 đến 7 ngày.

Tiêu chảy thường khởi phát giữa ngày thứ 2 và kéo dài đến ngày thứ 8 từ khi bắt đầu sử dụng kháng sinh. Tuy nhiên, đôi khi tiêu chảy có thể xuất hiện ngay từ ngày đầu tiên trẻ sử dụng kháng sinh và kéo dài cho tới một vài tuần sau khi đã ngừng thuốc.

Biến chứng của tiêu chảy do kháng sinh

Một trong những biến chứng nguy hiểm nhất của tiêu chảy do kháng sinh là mất nước và điện giải. Tình trạng này khá phổ biến ở trẻ em dưới 12 tháng. Nếu trẻ bị mất nước và điện giải nặng, phải tìm cách bổ sung bù lại lượng mà cơ thể trẻ đã bị mất ngay lập tức mà không nên để trì hoãn kéo dài.

Một biến chứng hiếm gặp khác của sử dụng kháng sinh là viêm ruột kết. Dấu hiệu viêm ruột kết bao gồm:

  • Tiêu chảy mức độ vừa đến trầm trọng, trong phân có máu hoặc chất nhầy
  • Sốt
  • Đau bụng
  • Mệt lả, kiệt sức

Chăm sóc trẻ bị tiêu chảy do kháng sinh

Cân nhắc về tiếp tục sử dụng kháng sinh

Nếu tình trạng tiêu chảy của trẻ là nhẹ và không có dấu hiệu đáng lo ngại, nên cho trẻ sử dụng đủ liều kháng sinh bác sỹ đã kê đơn để trị khỏi nhiễm khuẩn và phòng kháng thuốc kháng sinh.

Việc chăm sóc trẻ tại nhà rất cần thiết. Những chăm sóc dưới đây có thể khắc phục tình trạng tiêu chảy của trẻ:

Luôn bù đủ nước cho trẻ

Hãy chú ý bù đủ nước cho cơ thể trẻ bằng mọi cách, ví dụ như cho uống dung dịch bù nước và điện giải oresol.

Tuyệt đối không cho trẻ uống các loại nước trái cây hay đồ uống có ga vì những loại nước này có thể làm tình trạng tiêu chảy trầm trọng hơn.

Tránh cho trẻ ăn một số loại thực phẩm

Bạn có thể tiếp tục cho trẻ ăn những món ăn thường ngày mà trẻ yêu thích nhưng tránh các món ăn từ đậu hay đồ ăn cay, đồ ăn sẵn.

Xử trí chứng phát ban do tã lót

Tiêu chảy nhiều ở trẻ đang đóng tã có thể gây nổi ban đỏ xung quanh vùng hậu môn và vùng tã có tiếp xúc với da trẻ. Khi đó, bạn nên:

  • Rửa sạch các vùng da trẻ bị nổi ban bằng nước sạch, thấm khô bằng khăn mềm.
  • Bôi một lớp mỏng sáp dưỡng ẩm, kem dưỡng có chứa kẽm hoặc các loại kem chống hăm tã khác lên vùng mông trẻ.
  • Để vùng da trẻ khô thoáng không dùng tã khoảng 15 phút trước khi lại đóng bỉm trở lại.

Chỉ cho trẻ sử dụng men vi sinh (probiotic) hay các thuốc điều trị tiêu chảy khác khi có chỉ định của bác sỹ

Men vi sinh (probiotic)

Men vi sinh là các sản phẩm bổ sung các vi khuẩn có lợi cho cơ thể. Các nghiên cứu đang tập trung vào vấn đề liệu men vi sinh có thể phòng hay điều trị tiêu chảy do kháng sinh hay không. Cho đến nay, những nghiên cứu về hiệu quả của probiotic đối với tiêu chảy vẫn còn gây tranh cãi.

Bạn có thể cho trẻ ăn các loại thực phẩm có chứa probiotic như sữa chua nhưng nên hỏi ý kiến bác sỹ nếu muốn cho trẻ sử dụng thực phẩm chức năng bổ sung probiotic.

Các loại thuốc cầm tiêu chảy

Không cho trẻ uống thuốc cầm tiêu chảy như loperamid trừ khi có chỉ định của bác sỹ. Những loại thuốc này có thể khiến tình trạng viêm ruột trở nên nặng hơn.

Khi nào nên cho trẻ đi khám

Hãy đưa trẻ tới bệnh viện ngay lập tức nếu con bạn có các biểu hiện dưới đây:

  • Bị tiêu chảy rất nặng, nhiều lần và liên tục
  • Bị sốt cao
  • Đau bụng dữ dội
  • Đi ngoài ra máu
  • Cảm giác mệt mỏi hoặc mệt lả và không muốn uống nước hoặc không uống nước được, không bú được
  • Có dấu hiệu mất nước như: tiểu ít, cáu kỉnh, mệt mỏi hoặc mệt lả, khô miệng, mắt trũng sâu...

Tại bệnh viện, bác sỹ sẽ khám, chẩn đoán tình trạng tiêu chảy của trẻ, để có những điều trị thích hợp. Nếu tình trạng tiêu chảy trở nên trầm trọng, các bác sỹ có thể đổi loại kháng sinh sử dụng cho trẻ và truyền nước khi cần thiết. 

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Giải pháp chữa tiêu chảy đến từ thiên nhiên

Ths.Bs. Trần Thu Nguyệt - Viện Y học ứng dụng Việt Nam
Bình luận
Tin mới
  • 20/10/2020

    Lồng ấp cho trẻ sơ sinh

    Bạn đã phải chờ đợi suốt 9 tháng 10 ngày để được gặp thiên thần bé nhỏ của mình, do vậy, bạn sẽ không muốn bất cứ điều gì chia rẽ bạn và em bé trong những ngày đầu sau sinh cả. Tuy nhiên, nếu bạn sinh non hoặc nếu em bé cần chăm sóc đặc biệt, thì em bé sẽ cần ở lại trong đơn vị chăm sóc sơ sinh đặc biệt (NICU) trong một vài ngày, và thậm chí sẽ phải nằm trong lồng ấp/lồng kính. Bài viết dưới đây sẽ giải đáp các thắc mắc của bạn về lồng ấp cho trẻ sơ sinh.

  • 20/10/2020

    Đái tháo đường: Ăn sáng thế nào để kiểm soát đường huyết?

    Có bữa sáng cân bằng, lành mạnh là rất quan trọng, đặc biệt nếu bạn mắc bệnh đái tháo đường. Tuy nhiên, nhiều người bệnh không biết mình có thể ăn gì trong bữa sáng để kiểm soát đường huyết hiệu quả.

  • 19/10/2020

    Trị da khô, nứt nẻ với 5 loại kem dưỡng ẩm tự chế

    Vào mùa Thu – Đông, độ ẩm không khí giảm, thời tiết hanh khô khiến làn da luôn khô ráp, thậm chí là nứt nẻ, bong tróc gây đau rát. Thực tế, không chỉ có làn da khô mà cả da thường, da hỗn hợp, da dầu cũng cần một loại kem dưỡng ẩm để nuôi dưỡng và hồi sinh làn da.

  • 19/10/2020

    10 lợi ích của acid béo omega-3 bạn sẽ không muốn bỏ qua

    Có thể bạn đã nghe tới các lợi ích của acid béo omega-3 như giúp hạ huyết áp, tốt cho tim mạch. Tuy nhiên, bổ sung acid béo omega-3 còn có thể mang tới nhiều lợi ích hơn thế, giúp bạn chăm sóc sức khỏe một cách tối ưu.

  • 19/10/2020

    Làn da của bạn thay đổi thế nào theo tuổi tác?

    Bạn có biết làn da có thể bắt đầu quá trình lão hóa ngay trong độ tuổi 20? Biết được điều gì sẽ xảy ra với làn da của mình trong từng độ tuổi sẽ giúp bạn chủ động hơn trong việc chăm sóc da, chống lão hóa.

  • 19/10/2020

    "Điểm mặt" những phụ gia thực phẩm tiềm ẩn nguy hiểm

    Ngày nay các loại phụ gia thực phẩm không còn xa lạ với bà nội trợ, nó được bổ sung vào thực phẩm để bảo quản hay cải thiện hương vị. Tuy nhiên, dưới đây là một số chất phụ gia gây hại cho sức khỏe mà chúng ta cần phải tránh hoặc hạn chế sử dụng.

  • 19/10/2020

    Bóng bàn: Môn thể thao tốt cho sức khỏe não bộ

    Không phải ngẫu nhiên mà các chuyên gia thường khuyên những người bệnh Alzheimer, người bệnh sa sút trí tuệ… nên thường xuyên chơi bóng bàn. Trên thực tế, đây là môn thể thao có thể tác động đồng thời tới nhiều vùng não, giúp mang lại nhiều lợi ích về mặt tinh thần cho người chơi.

  • 19/10/2020

    Ăn gì để tăng khả năng sinh sản ở phụ nữ?

    Chế độ dinh dưỡng khoa học giúp điều hòa nội tiết tố và nâng cao sức khỏe của chị em, tăng khả năng mang thai. Dưới đây là những loại thực phẩm nên ăn để tăng cường sức khỏe sinh sản.

Xem thêm