Tất cả những gì cần biết về huyết áp thấp

Huyết áp thấp là gì?

Hạ huyết áp là thuật ngữ y học chỉ huyết áp thấp (dưới 90/60). Chỉ số huyết áp xuất hiện dưới dạng hai con số. Chỉ số cao hơn là đo huyết áp tâm thu, hoặc áp suất trong động mạch khi tim đập và đổ đầy máu vào động mạch. Chỉ số thấp hơn là đo huyết áp tâm trương, hoặc áp suất trong động mạch khi tim nghỉ giữa các nhịp đập.

Huyết áp tối ưu là dưới 120/80 (tâm thu/tâm trương). Ở những người khỏe mạnh, huyết áp thấp không có bất kỳ triệu chứng nào thường không đáng lo ngại và không cần điều trị. Nhưng huyết áp thấp có thể là dấu hiệu của một vấn đề tiềm ẩn đặc biệt là ở người cao tuổi khi nó có thể gây ra tình trạng thiếu máu đến tim, não và các cơ quan quan trọng khác.

Huyết áp thấp mãn tính không có triệu chứng hầu như không bao giờ nghiêm trọng. Nhưng các vấn đề về sức khỏe có thể xảy ra khi huyết áp giảm đột ngột và não không được cung cấp đủ máu có thể dẫn đến chóng mặt hoặc choáng váng. Huyết áp giảm đột ngột thường xảy ra nhất ở người đang từ tư thế nằm hoặc ngồi chuyển sang tư thế đứng. Loại huyết áp thấp này được gọi là hạ huyết áp tư thế hoặc hạ huyết áp thế đứng. Một loại huyết áp thấp khác có thể xảy ra khi ai đó đứng trong một thời gian dài, được gọi là hạ huyết áp qua trung gian thần kinh.

Hạ huyết áp tư thế được coi là sự thất bại của hệ thống tim mạch hoặc hệ thống thần kinh để phản ứng thích hợp với những thay đổi đột ngột. Thông thường, khi bạn đứng lên, một lượng máu sẽ dồn xuống các chi dưới của bạn. Nếu không được điều chỉnh, sẽ khiến huyết áp của bạn giảm xuống. Nhưng cơ thể bạn thường bù đắp bằng cách gửi tín hiệu đến tim đập nhanh hơn và các mạch máu co lại. Nếu các phản ứng này không xảy ra, hoặc xảy ra quá chậm, sẽ dẫn đến hạ huyết áp tư thế và có thể dẫn đến ngất xỉu.

Nguy cơ mắc cả huyết áp thấp và huyết áp cao thường tăng theo độ tuổi một phần do những thay đổi bình thường trong quá trình lão hóa. Ngoài ra, lưu lượng máu đến cơ tim và não suy giảm theo tuổi tác, thường là kết quả của sự tích tụ mảng bám trong mạch máu. Ước tính có khoảng 10% đến 20% người trên 65 tuổi bị hạ huyết áp tư thế.

Đọc thêm bài viết: Chế độ ăn dành cho người tăng huyết áp

Điều gì gây ra huyết áp thấp?

Nguyên nhân của huyết áp thấp không phải lúc nào cũng rõ ràng. Huyết áp thấp có thể do những nguyên nhân sau đây: 

• Mang thai
• Các vấn đề về nội tiết tố như tuyến giáp hoạt động kém (suy giáp), tiểu đường hoặc lượng đường trong máu thấp (hạ đường huyết)
• Một số loại thuốc mua tự do
• Một số loại thuốc theo toa như tăng huyết áp, trầm cảm hoặc bệnh Parkinson
• Suy tim
• Rối loạn nhịp tim (nhịp tim bất thường)
• Mở rộng, hoặc giãn nở, của các mạch máu
• Kiệt sức do nhiệt hoặc say nắng
• Bệnh gan

Điều gì gây ra huyết áp giảm đột ngột?

Huyết áp giảm đột ngột có thể đe dọa tính mạng. Nguyên nhân của loại hạ huyết áp này bao gồm:

• Mất máu do chảy máu
• Nhiệt độ cơ thể thấp
• Nhiệt độ cơ thể cao
• Bệnh cơ tim gây suy tim
• Nhiễm trùng huyết, nhiễm trùng máu nặng
• Mất nước nghiêm trọng do nôn mửa, tiêu chảy hoặc sốt
• Phản ứng với thuốc hoặc rượu
• Một phản ứng dị ứng nghiêm trọng được gọi là sốc phản vệ gây ra nhịp tim không đều

Ai dễ bị hạ huyết áp tư thế?

Hạ huyết áp tư thế, là huyết áp thấp khi đứng lên đột ngột, có thể xảy ra với bất kỳ ai vì nhiều lý do, chẳng hạn như mất nước, thiếu ăn hoặc quá mệt mỏi. Nó cũng có thể bị ảnh hưởng bởi cấu trúc di truyền, lão hóa, thuốc men, chế độ ăn uống và các yếu tố tâm lý, và các tác nhân cấp tính, chẳng hạn như nhiễm trùng và dị ứng.

Hạ huyết áp tư thế xảy ra thường xuyên nhất ở những người đang dùng thuốc để kiểm soát huyết áp cao (tăng huyết áp). Nó cũng có thể liên quan đến việc mang thai, cảm xúc mạnh mẽ, xơ cứng động mạch (xơ vữa động mạch) hoặc bệnh tiểu đường. Người cao tuổi đặc biệt bị ảnh hưởng, đặc biệt là những người bị huyết áp cao hoặc rối loạn chức năng hệ thống thần kinh tự trị.

Hạ huyết áp sau bữa ăn là nguyên nhân phổ biến gây chóng mặt và ngã sau khi ăn. Điều này phổ biến nhất sau bữa ăn lớn chứa nhiều carbohydrate. Nguyên nhân được cho là do máu dồn vào các mạch của dạ dày và ruột.

Một số loại thuốc thường liên quan đến hạ huyết áp tư thế. Những loại thuốc này có thể được chia thành hai loại chính:

• Thuốc dùng để điều trị huyết áp cao, chẳng hạn như thuốc lợi tiểu, thuốc chẹn beta, thuốc chẹn kênh canxi và thuốc ức chế men chuyển angiotensin (ACE)
• Các loại thuốc có tác dụng phụ hạ huyết áp, bao gồm nitrat, thuốc điều trị rối loạn cương dương, thuốc điều trị bệnh Parkinson, thuốc chống loạn thần, thuốc an thần kinh, thuốc chống lo âu, thuốc ngủ an thần và thuốc chống trầm cảm ba vòng

Các nguyên nhân phổ biến của hạ huyết áp tư thế xảy ra tự nhiên bao gồm:

• Mất nước và mất chất điện giải, có thể do tiêu chảy, nôn mửa, mất máu quá nhiều trong kỳ kinh nguyệt hoặc các tình trạng khác
• Sự suy giảm điều hòa huyết áp liên quan đến tuổi tác, có thể trở nên tồi tệ hơn do một số tình trạng sức khỏe hoặc thuốc men
• Một số bệnh cũng có thể gây hạ huyết áp tư thế. Bao gồm:
  • Rối loạn hệ thần kinh trung ương, chẳng hạn như hội chứng Shy-Drager hoặc teo nhiều hệ thống
  • Các vấn đề về thần kinh, chẳng hạn như bệnh thần kinh ngoại vi hoặc bệnh thần kinh tự trị
  • Rối loạn tim mạch
  • Nghiện rượu
  • Bệnh dinh dưỡng

Chế độ dinh dưỡng khoa học, hợp lý cùng một lối sống lành mạnh, tích cực luyện tập phù hợp với thể trạng là chìa khóa giúp bạn cải thiện bệnh huyết áp thấp. Trung tâm Điều trị Béo phì và Hội chứng chuyển hóa VIAM trực thuộc Viện Y học ứng dụng Việt Nam là cơ sở tư vấn dinh dưỡng điều trị bệnh mạn tính hàng đầu nước ta. Liên hệ đặt lịch TẠI ĐÂY hoặc Hotline: 0935 18 3939 hoặc 024 3633 5678 để được khám, tư vấn dinh dưỡng cùng các chuyên gia đầu ngành.