Tại sao bạn muốn đi đại tiện ngay sau khi ăn?

Phản xạ dạ dày-đại tràng là gì?

Phản xạ dạ dày-đại tràng là phản ứng sinh lý bình thường xảy ra ngay sau khi ăn thức ăn, trong đó ruột già (đại tràng) đột nhiên co thắt theo nhịp điệu kích thích nhu cầu đi tiêu.

Phản xạ này là một quá trình tự nhiên để di chuyển các chất trong ruột ra khỏi cơ thể để tạo chỗ cho thức ăn mới trong dạ dày. Phản xạ dạ dày-đại tràng xảy ra khá nhanh sau khi ăn, thường là trong vòng 15 phút.

Phản xạ này xảy ra sau khi ăn bao lâu và mức độ mạnh mẽ của nó khác nhau và bị ảnh hưởng bởi các yếu tố cá nhân như thói quen đi tiêu, một số loại thuốc và tình trạng bệnh lý tiềm ẩn. Một người có thể bỏ qua cơn buồn đi tiêu hoặc không có lựa chọn nào khác, tùy thuộc vào mức độ cấp bách mà họ trải qua.

Đọc thêm tại bài viết dưới đây: Tại sao phân có màu vàng?

Trong những trường hợp bình thường, phản xạ dạ dày-đại tràng sẽ kích thích nhu cầu đi tiêu một cách nhẹ nhàng. Tuy nhiên, ở một số người, phản ứng sẽ bị cường điệu hóa và gây ra nhu cầu đi tiêu khẩn cấp.

Các tình trạng có thể ảnh hưởng đến phản xạ dạ dày-đại tràng bao gồm:

• Hội chứng ruột kích thích (IBS): Một rối loạn chức năng đường tiêu hóa đặc trưng bởi táo bón, tiêu chảy hoặc cả hai
• Bệnh viêm ruột (IBD): Một rối loạn liên quan đến miễn dịch gây ra tình trạng viêm mãn tính ở đường tiêu hóa dưới
• Hội chứng dumping: Một tình trạng trong đó thức ăn di chuyển quá nhanh từ dạ dày đến ruột non, thường xảy ra ở những người đã phẫu cắt nối dạ dày ruột
• Dị ứng thực phẩm hoặc không dung nạp thực phẩm: Hai tình trạng riêng biệt dẫn đến phản ứng bất lợi với một số loại thực phẩm nhất định
• Lo lắng: Cảm giác sợ hãi, kinh hãi hoặc bồn chồn

Làm thế nào để làm dịu phản xạ dạ dày-đại tràng của bạn?

Phản xạ dạ dày-đại tràng được kích hoạt khi ăn, nhưng các yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến mức độ mạnh của các cơn co thắt xảy ra. Những yếu tố có thể khiến các cơn co thắt này trở nên dữ dội hơn bao gồm:

• Ăn một bữa ăn lớn
• Ăn một bữa ăn có chứa chất béo bão hòa hoặc chất béo chuyển hóa không lành mạnh
• Uống một lượng lớn chất lỏng lạnh cùng một lúc

Những người nhạy cảm với lactose hoặc thực phẩm có hàm lượng FODMAP cao có thể gặp các triệu chứng sau khi ăn các loại thực phẩm trong nhóm này. Các loại thực phẩm có thể kích hoạt phản xạ dạ dày ruột bao gồm:

• Rượu
• Thực phẩm chiên hoặc nhiều chất béo
• Thực phẩm chứa caffein, bao gồm cà phê, trà đen, đồ uống tăng lực và sôcôla
• Thức ăn cay, bao gồm ớt và cà ri
• Thịt ướp muối và chế biến
• Sữa nguyên chất và các sản phẩm từ sữa nguyên chất khác
• Atiso, măng tây, củ cải đường, cải Brussels, bông cải xanh, bắp cải, súp lơ, thì là, tỏi, tỏi tây, nấm, đậu bắp, hành tây và đậu Hà Lan
• Táo, lê, đào, hồng, mận, dưa hấu, quả xuân đào và xoài
• Đậu gà, đậu lăng, đậu thận đỏ và đậu nướng
• Các loại bánh nướng, đồ uống, nước ép và trái cây đóng hộp làm từ xi-rô ngô có hàm lượng fructose cao
• Chất tạo ngọt nhân tạo

Đặc biệt, hội chứng ruột kích thích có liên quan đến những nhóm thực phẩm này và các nhóm thực phẩm khác.

Quản lý các triệu chứng tại nhà

Thay đổi lối sống và các biện pháp khắc phục tại nhà có thể giúp kiểm soát hội chứng ruột kích thích (IBS) hoặc tình trạng khác gây ra phản xạ dạ dày ruột hoạt động quá mức.

Ngoài việc tránh các thực phẩm gây dị ứng, các triệu chứng có thể được tránh hoặc giảm nhẹ bằng cách thực hiện các điều sau:

• Ăn nhiều bữa nhỏ trong ngày thay vì ăn ba bữa lớn.
• Hãy nhấp từng ngụm đồ uống lạnh thay vì uống ừng ực. Tránh các loại đồ uống như đá xay hoặc kem sữa đông lạnh.
• Uống thực phẩm bổ sung men vi sinh hoặc ăn thực phẩm giàu men vi sinh như dưa chua, kim chi, dưa cải bắp, kombucha hoặc sữa chua ít béo để giúp bình thường hóa hệ vi sinh đường ruột của bạn.
• Sử dụng tinh dầu bạc hà (có dạng viên nang) trước bữa ăn hoặc nhâm nhi trà bạc hà sau bữa ăn.
• Kiểm soát căng thẳng bằng yoga, bài tập thở và thiền định.
• Hãy thử châm cứu, một số người tin rằng phương pháp này có thể giúp bình thường hóa chức năng tiêu hóa.

Tham khảo thêm bài viết: 10 biện pháp khắc phục tại nhà cho bệnh đau dạ dày

Khi nào nên gặp bác sĩ?

Nhu cầu đi đại tiện sau khi ăn là phản xạ bình thường và thường không cần phải đến gặp bác sĩ.

Tuy nhiên, nếu bạn nhận thấy các triệu chứng khác liên quan đến phản xạ dạ dày ruột quá mức, bạn nên cho bác sĩ của bạn biết. Các triệu chứng của bạn có thể do tình trạng sức khỏe tiềm ẩn gây ra, như hội chứng ruột kích thích.

Các triệu chứng cần chú ý bao gồm:

• Đột nhiên muốn đi đại tiện (đặc biệt là sau khi ăn)
• Tiêu chảy mãn tính
• Đau bụng 
• Đầy bụng
• Đầy hơi

Sau khi xem xét bệnh sử và khám sức khỏe, bác sĩ có thể đề nghị bạn làm thêm các xét nghiệm khác để xác nhận hoặc loại trừ chẩn đoán.

Kết luận

Phản xạ dạ dày-đại tràng là phản ứng bình thường khiến bạn cảm thấy muốn đi đại tiện ngay sau khi ăn.

Phản xạ này có thể bị cường điệu và nghiêm trọng ở một số người, thường là do hội chứng ruột kích thích (IBS). Bệnh viêm ruột (IBD) và hội chứng dumping cũng được đặc trưng bởi phản xạ dạ dày-đại tràng hoạt động quá mức.

Có thể tránh phản ứng dạ dày ruột quá mức bằng cách hạn chế tiêu thụ chất béo không lành mạnh, ăn nhiều bữa nhỏ và dùng thuốc chống co thắt và các loại thuốc khác nếu các triệu chứng nghiêm trọng.