Tất cả những gì bạn cần biết về bệnh lao

Trong quá khứ, bệnh lao là nguyên nhân chính gây tử vong trên toàn thế giới. Sau những cải thiện về điều kiện sống và sự phát triển của thuốc kháng sinh, tỷ lệ mắc bệnh lao đã giảm đáng kể ở các nước công nghiệp phát triển.

Hiện nay, tình trạng kháng thuốc kháng sinh đang gây ra những lo ngại mới về bệnh lao trong giới chuyên gia. Một số chủng bệnh không đáp ứng với các lựa chọn điều trị hiệu quả nhất. Trong trường hợp này, bệnh lao rất khó điều trị.

Bệnh lao là gì?

Người bệnh có thể phát triển bệnh lao sau khi hít phải vi khuẩn M.tuberculosis, chủ yếu là lây nhiễm từ người sang người. Khi bệnh lao ảnh hưởng đến phổi, đó cũng là giai đoạn bệnh dễ lây nhiễm nhất, nhưng người bệnh thường chỉ nhiễm bệnh sau khi có tiếp xúc gần với người bệnh khác mắc một số chủng lao nhất định

Bệnh lao tiềm ẩn

Bạn có thể có vi khuẩn lao trong cơ thể và không bao giờ phát triển các triệu chứng. Ở hầu hết mọi người, hệ thống miễn dịch có thể chứa vi khuẩn do đó vi khuẩn không thể tái tạo và gây bệnh. Trong trường hợp này, bạn sẽ bị nhiễm lao nhưng bệnh không biểu hiện nên các bác sĩ gọi đây là bệnh lao tiềm ẩn. Bạn có thể không bao giờ gặp các triệu chứng và không biết rằng mình bị nhiễm bệnh, cũng như không có nguy cơ truyền nhiễm cho người khác. Tuy nhiên, mắc bệnh lao tiềm ẩn vẫn cần được điều trị.

Bênh lao hoạt động

Cơ thể không thể chứa vi khuẩn lao. Bệnh chỉ trở nên phổ biến hơn khi hệ thống miễn dịch bị suy yếu do bệnh tật hoặc sử dụng một số loại thuốc. Khi điều này xảy ra, vi khuẩn có thể tái tạo và gây ra các triệu chứng, dẫn đến bệnh lao hoạt động và có thể lây nhiễm bệnh. Nếu không có sự can thiệp của y tế, bệnh lao sẽ hoạt động ở 5–10% của những người bị nhiễm trùng. Quá trình phát triển bệnh lao xảy ra trong vòng 2-5 năm ở khoảng 50% số người bệnh.

Nguy cơ phát triển bệnh lao đang hoạt động cao hơn

• bất kỳ ai có hệ thống miễn dịch suy yếu
• bất kỳ ai lần đầu tiên phát triển bệnh nhiễm trùng trong vòng 2–5 năm qua
• người lớn tuổi và trẻ nhỏ
• những người tiêm thuốc kích thích
• những người trước đây chưa được điều trị bệnh lao thích hợp

Triệu chứng

Lao tiềm ẩn: Khi bị lao tiềm ẩn sẽ không có triệu chứng và không có tổn thương nào trên phim chụp X-quang phổi. Tuy nhiên, xét nghiệm máu hoặc test da sẽ cho biết bạn bị nhiễm lao.

Lao đang hoạt động: Người bị bệnh lao có thể bị ho có đờm, mệt mỏi, sốt, ớn lạnh, chán ăn và sụt cân. Các triệu chứng thường xấu đi theo thời gian, nhưng chúng cũng có thể tự khỏi và tái phát.

Dấu hiệu cảnh báo sớm

Bạn nên đến gặp bác sĩ nếu thấy mình gặp phải:

• ho dai dẳng, kéo dài ít nhất 3 tuần
• đờm, có thể có máu khi ho
• chán ăn và giảm cân
• cảm giác mệt mỏi và không khỏe
• sưng ở cổ
• sốt
• đổ mồ hôi đêm
• đau ngực

Bệnh lao thường ảnh hưởng đến phổi, mặc dù các triệu chứng có thể phát triển ở các bộ phận khác của cơ thể, đặc biệt là ở những người có hệ thống miễn dịch suy yếu.

Bệnh lao có thể gây ra:

• sưng các hạch bạch huyết
• đau bụng
• đau khớp hoặc xương
• lú lẫn
• đau đầu dai dẳng
• co giật

Chẩn đoán

Bệnh lao tiềm ẩn sẽ không có triệu chứng, nhưng nhiễm trùng có thể xuất hiện trong các xét nghiệm. Bạn nên yêu cầu xét nghiệm lao nếu :

• đã tiếp xúc với một người bị hoặc có nguy cơ mắc bệnh lao
• đã đến ở một quốc gia có tỷ lệ mắc bệnh lao cao
• làm việc trong môi trường có thể có bệnh lao

Bác sĩ sẽ hỏi về bất kỳ triệu chứng nào và tiền sử bệnh của bạn và sẽ thực hiện một cuộc kiểm tra thể chất, bao gồm việc nghe phổi và kiểm tra xem có sưng ở các hạch bạch huyết hay không.

Hai xét nghiệm có thể cho biết liệu có vi khuẩn lao hay không:

• xét nghiệm lao qua da
• xét nghiệm lao trong máu

Tuy nhiên, những điều này không thể cho biết bệnh lao đang hoạt động hay tiềm ẩn. Để kiểm tra bệnh lao đang hoạt động, bác sĩ có thể đề nghị xét nghiệm đờm và chụp X-quang phổi. Tất cả mọi người mắc bệnh lao đều cần được điều trị, bất kể nhiễm trùng đang hoạt động hay tiềm ẩn.

Điều trị

Với việc phát hiện sớm và dùng kháng sinh thích hợp, bệnh lao có thể điều trị được.

Loại kháng sinh phù hợp và thời gian điều trị sẽ phụ thuộc vào:

• tuổi và sức khỏe tổng thể
• bạn nhiễm bệnh lao tiềm ẩn hay đang hoạt động
• vị trí của nhiễm trùng
• liệu chủng lao có kháng thuốc không

Việc điều trị bệnh lao tiềm ẩn có thể khác nhau, có thể bao gồm việc sử dụng kháng sinh một lần/tuần trong 12 tuần hoặc sử dụng hàng ngày trong vòng 9 tháng.

Điều trị bệnh lao hoạt động có thể liên quan đến việc dùng một số loại thuốc trong 6–9 tháng. Khi bạn mắc phải chủng lao kháng thuốc, việc điều trị sẽ phức tạp hơn.

Điều cần thiết là mọi người phải hoàn thành quá trình điều trị đầy đủ, ngay cả khi các triệu chứng biến mất. Nếu bạn ngừng dùng thuốc sớm, một số vi khuẩn có thể tồn tại và trở nên kháng thuốc kháng sinh. Trong trường hợp này, cơ thể bạn có thể tiếp tục phát triển bệnh lao kháng thuốc. Tùy thuộc vào các bộ phận của cơ thể mà bệnh lao ảnh hưởng, bác sĩ cũng có thể kê đơn thuốc corticosteroid.

Nguyên nhân

Vi khuẩn M. tuberculosis gây bệnh lao. Chúng có thể lây lan trong không khí dưới dạng giọt khi người bị lao phổi ho, hắt hơi, khạc nhổ, cười hoặc nói chuyện. Chỉ những người mắc bệnh lao đang hoạt động mới có thể truyền bệnh. Tuy nhiên, hầu hết những người mắc bệnh không còn có thể truyền vi khuẩn sau khi được điều trị thích hợp trong ít nhất 2 tuần.

Phòng ngừa

Các cách ngăn ngừa bệnh lao lây nhiễm cho người khác bao gồm:

• được chẩn đoán và điều trị sớm
• tránh xa những người khác cho đến khi không còn nguy cơ lây nhiễm
• đeo khẩu trang, che miệng, phòng thông gió.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Tìm hiểu về bệnh Lao thể hoạt động