Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Sự nguy hiểm của khói bụi trong mùa hè

Mùa hè mang đến cho chúng ta ánh nắng mặt trời ấm áp và cơ hội được vùng vẫy dưới bể bơi. Tuy nhiên, mùa hè còn mang đến nhiều thứ khác nữa. Ở rất nhiều khu vực thành thị, mùa hè sẽ đi kèm với khói bụi – một dạng ô nhiễm không khí sẽ trở nên đặc biệt có hại vào những ngày nóng bức.

Sự nguy hiểm của khói bụi trong mùa hè

Tại sao lại phải lo lắng vào những ngày có nhiều khói bụi? Theo Cơ quan bảo vệ môi trường Hoa Kỳ (EPA), việc hít vào quá nhiều khói bụi có thể sẽ gây nguy hiểm. Khói bụi có chứa các chất gây hại cho sức khỏe, gọi là ozone. Lượng ozone tăng cao được chứng minh là sẽ gây ra rất nhiều tác động tiêu cực lên phổi.

Khói bụi là tình trạng rất phổ biến ở các thành phố lớn, kể cả những người sống ở vùng ngoại ô thành phố cũng nên ý thức được mức độ nguy hiểm của khói bụi. Nếu bạn bắt buộc phải đi qua một khu vực đô thị lớn trong kỳ nghỉ của gia đình, thì bạn nên ý thức được về vấn đề khói bụi. Và cho dù bạn sống ở đâu đi chăng nữa, nông thôn hay thành thị, bạn cũng nên biết được những lưu ý về khói bụi để có thể bảo vệ gia đình khỏi những ngày nắng nóng đỉnh điểm, đặc biệt là khi mức khói bụi tăng lên quá cao.

Khói bụi là gì?

Khói bụi là một hỗn hợp khí thải, bao gồm khí thải từ các nhà máy, từ phương tiện giao thông, các lò đốt, trong một điều kiện thời tiết cụ thể.

Khói bụi trong mùa hè còn được biết đến với tên gọi là khói bụi quang hóa. Loại khói bụi này có nguyên nhân là do ánh nắng mặt trời kết hợp với các chất hóa học trong không khí (hydrocarbon và nito oxit). Khói bụi mùa hè bao gồm các chất gây ô nhiễm không màu, không mùi được gọi là khí ozone.

Mặc dù khí ozone là một loại khí tốt nếu ở tầng trên ở khí quyển nhưng khí ozone có thể sẽ gây hại nếu ở gần mặt đất. Việc hình thành ozone ở tầng các tầng dưới của khí quyển có thể dẫn đến khói bụi và có thể ảnh hưởng đến sức khỏe nếu bạn hít vào.

Khói bụi ảnh hưởng đến sức khỏe như thế nào?

Vì các ảnh hưởng của ozone lên phổi, nên phơi nhiễm với khói bụi có thể dẫn đến nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng (nhưng ngắn hạn) khác nhau:

Ho và kích thích họng, ngực: Lượng ozone cao có thể gây kích thích hệ hô hấp. Thông thường, những triệu chứng nhẹ chỉ kéo dài vài giờ sau khi bạn tiếp xúc với khói bụi. Tuy nhiên, ozone có thể sẽ tiếp tục làm hại phổi của bạn, thậm chí cả sau khi các triệu chứng đã biến mất.

Làm nặng hơn các triệu chứng hen suyễn: Nếu bạn bị hen suyễn, tiếp xúc với nồng độ ozone cao từ khói bụi có thể làm bạn lên cơn hen.

Khó thở và tổn thương phổi: Vì ozone có ảnh hưởng lên chức năng phổi, khói bụi có thể sẽ khiến bạn khó thở sâu, đặc biệt là khi luyện tập thể thao. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, tiếp xúc với ozone có thể làm tổn thương lớp niêm mạc phổi.

Một điều nữa bạn nên nhớ là, khói bụi sẽ ảnh hưởng khác nhau lên mỗi người, và với một số nhóm người sẽ là nhóm có nguy cơ cao hơn. Trẻ em, người già và người bị hen suyễn cần đặc biệt cẩn trọng trong những ngày nhiều khói bụi.

Làm thế nào để bảo vệ bản thân khỏi khói bụi?

Các tổ chức như EPA có các công cụ để giúp bạn tìm được thông tin về lượng ozone ở từng khu vực. Bạn có thể tiếp cận những công cụ này để hiểu rõ hơn về các ảnh hưởng có thể về sức khoẻ do khói bụi gây ra. Ví dụ, EPA đã phát triển một chỉ số gọi là chỉ số chất lượng không khí (AQI), chỉ số này sẽ bao gồm lượng ozone và các chất ô nhiễm khác. Chỉ số này sẽ được mã hóa bằng màu sắc để mọi người có thể dễ nhận biết hơn về chất lượng không khí.

Chỉ số AQI xếp hạng chất lượng không khí từ 0 đến 300. Chỉ số này trên 150 được coi là không tốt cho sức khỏe của bất kỳ ai, và nếu cao trên 200 thì được coi là rất có hại. Những chỉ số này tương ứng với thang màu đỏ và màu tím.

Hai chú ý quan trong để có thể bảo vệ bản thân bạn khi lượng khi ozone tăng cao:

  • Hạn chế các hoạt động ngoài trời khi lượng khi ozone tăng đến ngưỡng có hại.
  • Giữ các hoạt động ở mức độ vừa phải vào những ngày có khói bụi. Cường độ hoạt động càng cao, nguy cơ gặp các vấn đề về hô hấp càng lớn trong những ngày này.
Kết luận

Hãy thận trọng vào những ngày có nhiều khói bụi và chất lượng không khí thấp. Cách tốt nhất là hạn chế thời gian ra ngoài và thay thế các hoạt động cường độ cao, như chạy hoặc đạp xe bằng các hoạt động nhẹ nhàng, như đi bộ. Bạn có thể sắp xếp các hoạt động ngoài trời vào buổi sáng sớm hoặc chiều muộn, vì đó là những thời điểm lượng khí ozone hạ xuống thấp hơn.

Những việc tưởng như đơn giản như vậy nhưng có thể sẽ giúp bảo vệ bản thân và gia đình bạn trong những ngày nhiều khói bụi, cho dù bạn sống ở một thành phố lớn hay chỉ tình cờ ghé lại thành phố.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Giữ bầu không khí trong nhà trong lành cho người bệnh phổi

Th.Bs. Trần Thu Nguyệt - Viện Y học ứng dụng Việt Nam - Tổng hợp từ Healthline
Bình luận
Tin mới
  • 09/08/2026

    Chụp cộng hưởng từ (MRI): Chìa khóa "Nhìn thấu" cơ thể không cần bức xạ

    Trong y học hiện đại, việc chẩn đoán chính xác bệnh lý ngay từ giai đoạn đầu là yếu tố sống còn. Để làm được điều này, các bác sĩ thường nhờ đến sự trợ giúp của một công cụ chẩn đoán hình ảnh tiên tiến bậc nhất hiện nay: Chụp cộng hưởng từ, hay còn gọi là MRI. Dù thuật ngữ này khá quen thuộc, nhưng không phải ai cũng hiểu rõ nguyên lý hoạt động cũng như những gì cơ thể sẽ trải qua trong phòng chụp.

  • 08/08/2026

    Muốn làm chậm quá trình lão hóa sinh học? bạn hãy bắt đầu từ giấc ngủ của mình

    Giấc ngủ là một yếu tố quan trọng đối với sức khỏe thể chất và tinh thần của chúng ta. Không chỉ giúp cơ thể phục hồi năng lượng, chất lượng và thời lượng giấc ngủ còn ảnh hưởng đến nhiều cơ quan trong cơ thể.

  • 07/08/2026

    Hướng dẫn sơ cứu đuối nước kịp thời và đúng cách

    Tai nạn đuối nước thường có xu hướng gia tăng vào mùa hè, khi mọi người tìm đến các ao, hồ, sông, suối hay bãi biển để giải nhiệt, nguy hiểm hay gặp nhất là trẻ em. Khi không may xảy ra sự cố, việc sơ cứu kịp thời và đúng cách ngay trong "khoảng thời gian vàng" từ 1-4 phút đầu tiên là yếu tố cốt lõi giúp nạn nhân có cơ hội bình phục tốt hơn, đồng thời hạn chế tối đa biến chứng. Viện Y học ứng dụng Việt Nam sẽ hướng dẫn chi tiết dựa trên các nguyên tắc y khoa chuẩn, vai trò của hô hấp nhân tạo và các biện pháp hỗ trợ.

  • 06/08/2026

    7 loại thức uống tăng cường sức khỏe

    Các loại thức uống tăng cường sức khỏe, như loại làm từ gừng và nghệ, là những thức uống nhỏ đậm đặc giúp tăng cường năng lượng, cải thiện hệ miễn dịch và hỗ trợ tiêu hóa. Chúng chứa nhiều vitamin và khoáng chất và có thể được pha chế tại nhà, nhưng cần nhiều nghiên cứu hơn nữa về lợi ích của chúng.

  • 05/08/2026

    Thời điểm tốt nhất để uống nước nóng

    Lợi ích của việc giữ đủ nước cho cơ thể đối với sức khỏe và tinh thần được biết đến rộng rãi. Nhiệt độ nước cũng có tác động lớn, đặc biệt là uống nước nóng có thêm lợi ích là tăng cường tuần hoàn máu và hỗ trợ tiêu hóa. Để tối đa hóa những lợi ích này, có những thời điểm nhất định trong ngày nên uống nước nóng (50-70 độ C) để bổ sung nước.

  • 04/08/2026

    Lợi ích của việc tắm nước đá

    Tắm nước đá có thể giúp giảm đau cơ, cải thiện quá trình phục hồi sau khi tập luyện bằng cách giảm viêm và sưng, cải thiện sức khỏe chung. Tắm nước đá có nhiều cách, hiệu quả cũng khác nhau tùy mục tiêu mong muốn, khuyến cáo chung nên ngâm mình trong nước đá khoảng 10 đến 15 phút để đạt được những lợi ích tiềm năng.

  • 03/08/2026

    Phòng ngừa đuối nước hiệu quả cho người lớn và trẻ em

    Cứ mỗi dịp hè đến với cái nắng oi ả, cũng là thời điểm số vụ tai nạn sông nước gia tăng đáng báo động, trở thành mối hiểm họa khôn lường cho cả người lớn và trẻ em. Để bảo vệ sự an toàn cho cộng đồng và giảm thiểu những thương tâm không đáng có, Viện Y học ứng dụng Việt Nam sẽ chia sẻ những thông tin cần thiết và khoa học dưới đây, giúp bạn chủ động trang bị các giải pháp bảo vệ toàn diện và bảo vệ bản thân cùng gia đình một cách hiệu quả nhất.

  • 02/08/2026

    Tác động của việc bổ sung Vitamin D trong thai kỳ đối với sự phát triển nhận thức của trẻ em

    Một nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí y khoa quốc tế cho thấy, việc bổ sung vitamin D3 liều cao trong thời kỳ mang thai có thể mang lại lợi ích vượt trội cho sự phát triển hệ thần kinh của trẻ.

Xem thêm