Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Để phổi khỏe mạnh mỗi ngày

Theo Patricia Finn có mối quan hệ rất lớn giữa phổi và sức khỏe toàn cơ thể. Nhưng nếu bạn không có thói quen bảo vệ sức khỏe, hoặc bạn có những thói quen không tốt ảnh hưởng đến phổi thì bạn có nguy cơ cao bị viêm nhiễm hay mắc các bệnh tại phổi.

Để phổi khỏe mạnh mỗi ngày

Dưới đây là những điều nên làm và không nên làm để phổi luôn khỏe mạnh:

Quản lý tốt các căn bệnh mãn tính

Theo Michael Niederman các viêm nhiễm tại phổi thường là biến chứng của các bệnh mãn tính khác. Ví dụ những người bị suy tim sung huyết, là một tình trạng  bệnh mãn tính mà trái tim bị suy yếu và không thể bơm đủ máu đi nuôi cơ thể, khi đó dịch có thể đọng lại tại phổi, làm tăng nguy cơ viêm phổi do vi khuẩn. Hoặc, nếu bệnh tiểu đường không được kiểm soát tốt, bệnh có thể làm suy giảm khả năng miễn dịch - từ đó làm tăng nguy cơ nhiễm trùng phổi. Vì vậy kiểm soát tốt các bệnh mãn tính sẽ làm giảm nguy cơ mắc các nhiễm trùng đường hô hấp.

Bỏ thuốc lá

Hãy bỏ thuốc lá bởi vì đây là nguyên nhân số 1 gây tử vong do ung thư phổi và là  yếu tố nguy cơ chính khiến bạn mắc các viêm nhiễm và bệnh tại phổi, trong đó có bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD). Theo Hiệp hội Phổi Hoa Kỳ, COPD bao gồm khí phế thũng và viêm phế quản mãn tính đứng hàng thứ 3 trong các nguyên nhân gây tử vong ở Hoa Kỳ.

Khi hút thuốc hoặc hút thuốc thụ động các hóa chất độc hại và phần tử nhỏ gây ung thư từ thuốc lá sẽ tồn tại trong các phế quản và phế nang ( là những cấu trúc trong phổi giúp thực hiện quá trình trao đổi Oxy và CO2 với máu). Thuốc lá sẽ phá hủy những cấu trúc này và ngăn chặn các cơ chế bảo vệ tự nhiên của cơ thể với phổi. Hút cần sa cũng có tác hại tương tự như hút thuốc lá bởi vì nó chứa rất nhiều hóa chất độc hại và các chất gây ung thư giống như thuốc lá.

Hạn chế tiếp xúc với mầm bệnh

Che miệng khi ho và hắt hơi là hành động thể hiện phép lịch sự chúng ta vẫn làm, và đó cũng là một thói quen vệ sinh tốt. Nó giúp ngăn ngừa sự lây lan của các loại virus như virus gây bệnh cúm, cảm lạnh và các bệnh đường hô hấp nguy hiểm khác. Viêm phổi thường là một biến chứng của các bệnh nhiễm trùng hô hấp, đặc biệt là cúm.

Các biện pháp khác để ngăn ngừa sự lây lan của mầm bệnh gây viêm nhiễm tại phổi bao gồm rửa tay sạch và cách ly bằng cách ở nhà khi bạn bị bệnh hoặc hạn chế tiếp xúc gần gũi với những người đang bị các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp.

Bất cứ ai cũng có thể bị viêm phổi, nhưng người già, trẻ em, và những người mắc các bệnh mạn tính như hen suyễn và COPD có nguy cơ mắc cao nhất.

Tiêm chủng

Theo Niederman, "Tiêm phòng cúm là một biện pháp đơn giản để ngăn ngừa bệnh cúm, từ đó nguy cơ bị viêm phổi do cúm cũng sẽ giảm đáng kể"

Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh  Hoa Kỳ (CDC) khuyến nghị người trưởng thành nên tiêm phòng vắc xin cúm hàng năm. CDC khuyến nghị sử dụng hai loại vắc xin PCV13 (Prevnar 13) và PPSV23 (Pneumovax) đối với những người trên 65 tuổi hoặc những người có hệ thống miễn dịch bị suy yếu.  PPSV23 cũng được khuyến nghị cho người trưởng thành từ 19 đến 64 tuổi có hút thuốc hoặc mắc bệnh hen suyễn.

Thêm vào chế độ ăn nhiều rau xanh và hoa quả

Một chế độ ăn nhiều rau xanh và trái cây rất tốt cho sức khỏe tim mạch cũng như mang lại nhiều lợi ích cho hệ tiêu hóa, ngoài ra nó còn giúp phòng chống mắc các bệnh phổi mãn tính.

Trong một nghiên cứu lớn tại Thụy Điển tiến hành trên đối tượng là những người hiện tại đang hút thuốc lá và những người đã từng hút thuốc lá trước đây, kết quả cho thấy những người ăn nhiều rau xanh và trái cây có nguy cơ mắc bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính thấp hơn so với những người ăn ít rau quả. Táo, lê, các loại rau ăn lá như bắp cải, xà lách…, và ớt được khuyên dùng để mang đến những lợi ích cho phổi.

Sử dụng các loại rau họ cải như súp lơ, cải bắp Brussels và cải xoăn còn mang lại hiệu quả chống ung thư nhất định. Gần đây, một nghiên cứu lớn tại  Nhật Bản chỉ ra rằng sử dụng các loại rau họ cải có thể làm giảm nguy cơ ung thư phổi ở những người không hút thuốc.

Hoạt động thể chất

Để duy trì một sức khỏe tốt, mỗi người trưởng thành nên có 150 phút hoạt động thể chất ở mức độ vừa phải hoặc 75 phút  hoạt động thể chất mạnh mỗi tuần. Bất kỳ bài tập nào làm tăng nhịp tim của bạn – ví dụ như bơi, đạp xe, làm vườn hoặc đi bộ nhanh.

Khi bạn hoạt động thể chất, phổi của bạn cũng tăng công suất hoạt động để đáp ứng đủ nhu cầu Oxy của cơ thể cũng như loại bỏ CO2. Trái tim cũng sẽ bơm nhiều máu giàu oxy đến cung cấp cho các cơ bắp hoạt động. Tập thể dục đều đặn làm cho các quá trình hô hấp và tuần hoàn hoạt động hiệu quả hơn.

Tiến sĩ Niederman cho biết: "Ngay cả đối với những người mắc các bệnh phổi, họ cũng sẽ cải thiện được sức khỏe và thể chất nếu họ luyện tập thường xuyên và có những thói quen tốt.”

Yoga

Một số nghiên cứu cho thấy chỉ cần những bài tập yoga đơn giản bao gồm việc kéo giãn và hít thở cũng có thể làm tăng cường chức năng của phổi.

Một nghiên cứu trên bệnh nhân COPD cho thấy sự cải thiện chức năng phổi sau hai tháng tập luyện yoga so với  những người không tập yoga. Các nhà nghiên cứu kết luận rằng yoga, đặc biệt là bài tập thở "pranayamic" sẽ là sự bổ sung rất tốt cho các biện pháp điều trị COPD thông thường.

Trong một nghiên cứu khác cho thấy yoga có thể cải thiện triệu chứng và chất lượng cuộc sống của bệnh nhân hen. Tuy nhiên, các tác động lên chức năng phổi còn chưa rõ ràng.

Các bài tập thở

Thực hiện các bài tập thở sâu có thể cải thiện hiệu quả hoạt động hô hấp của phổi, giúp phổi khỏe mạnh, và giúp những người mắc các bệnh hô hấp có một cách thở tốt hơn.

Kiểu thở pursed - lip: Hít vào bằng mũi và thở ra từ từ qua miệng, chú ý khi thở ra môi hơi chụm vào như thể đang thổi một ngọn nến. Thời gian thở ra phải dài hơn thời gian hít vào từ hai đến ba lần.

Thực hành bài tập thở bụng: Hít vào bằng mũi và thở ra bằng miệng, với môi hơi chụm vào giống như bài pursed - lip ở trên  Nằm xuống sàn, đặt một tay lên trước ngực và tay còn lại đặt ở bụng. Chú ý cảm nhận bụng của bạn khi bạn hít vào  bằng mũi. Khi thở ra bằng miệng cố gắng điều khiển cơ bụng của bạn co lại theo nhịp thở ra. Bài tập này sẽ giúp cơ hoành (là một cơ ngăn cách lồng ngực và ổ bụng của bạn) tham gia nhiều hơn vào quá trình hô hấp.  

Hạn chế tiếp xúc với không khí ô nhiễm và hóa chất độc hại

Các chất gây ô nhiễm không khí luôn tác động tiêu cực đến phổi. Các hạt có kích thước rất nhỏ có thể bị mắc kẹt trong hệ thống hô hấp và kích hoạt phản ứng viêm, còn các chất độc hại chúng ta hít vào thì phá huỷ dần phổi.

Tất nhiên, bạn không thể kiểm soát hoàn toàn mọi thứ bạn thở ra hay hít vào vì vậy sử dụng khẩu trang ở những nơi ô nhiễm là một quyết định đúng đắn.

Hãy chú ý đến sự phơi nhiễm khi tiếp xúc với các chất gây kích ứng và cũng độc hại như sơn, sợi thủy tinh, thuốc trừ sâu hoặc các loại hóa chất dùng trong gia đình.. Bếp gas, nến thơm, và lò sưởi cũng có thể là nguồn ô nhiễm không khí trong nhà. Hoặc nếu bạn sử dụng thuốc tẩy mỗi ngày thì những gì bạn hít vào khi tẩy cũng không hề tốt cho phổi.

Bổ sung gia vị vào bữa ăn của bạn

Hầu hết các nghiên cứu về lợi ích của gia vị được thực hiện trong các phòng thí nghiệm hoặc trên  động vật thực nghiệm, và kết quả thu được này không phải lúc nào cũng đem lại lợi ích mong muốn trên cơ thể con người. Tuy nhiên, một số nghiên cứu chỉ ra rằng curcumin - sắc tố vàng có trong nghệ và capsaicin - một thành phần có trong ớt có thể ức chế sự phát triển của khối u trong bệnh ung thư phổi. Trong các nghiên cứu khác, curcumin đã được chứng minh có tính chống viêm rất có lợi cho những bệnh nhân hen.

Môi trường xung quanh

Bụi bẩn, nấm mốc, lông hoặc các chất thải của thú cưng: nếu chúng tồn tại ở đâu đó trong nhà có thể gây dị ứng và hen hoặc làm trầm trọng thêm các triệu chứng của bệnh hô hấp hiện có. Thảm là nguồn chứa nhiều chất gây dị ứng trong nhà.

Có rất nhiều thứ bạn có thể làm để giảm nguy cơ trên đó là: giặt chăn gối ga trải giường bằng nước nóng mỗi tuần một lần. Hạn chế cho thú cưng lên giường hoặc các đồ đạc khác. Sử dụng hạn chế các loại màn cửa và rèm cửa bởi vì đây là các bề mặt mà bụi có thể bám. Sửa chữa những nơi dột rò và sử dụng quạt thông gió.

Bổ sung các loại hạt

Ăn khoảng một nhúm hạt mỗi ngày bao gồm lạc và các loại hạt khác có thể làm giảm nguy cơ tử vong do các bệnh hô hấp một nửa. Nó cũng cho thấy sự giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh tim và nguy cơ mắc ung thư.

Các loại hạt có nhiều vitamin E, làm giảm quá trình oxy hóa tế bào và quá trình viêm trong cơ thể. Những người bị dị ứng với các loại hạt có thể lựa chọn các loại thực phẩm khác như dầu oliu hoặc dầu cá. 

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Làm thế nào để giảm nguy cơ mắc viêm phổi?

Bs.Nguyễn Thế Võ - Viện Y học ứng dụng Việt Nam - Theo Health
Bình luận
Tin mới
  • 18/10/2021

    Tranh thủ mùa dịch nâng cao tay nghề nấu nướng với 7 mẹo “thần thánh”

    Nấu nướng có thể được coi là kỹ năng cần thiết hàng đầu và 7 mẹo sau sẽ giúp bạn trang bị kỹ năng này một cách cực dễ dàng mà vô cùng hiệu quả.

  • 18/10/2021

    10 lời khuyên để cứu làn da của bạn khỏi mụn sau khi tập luyện

    Tập thể dục có nhiều lợi ích cho da, chẳng hạn như tăng lưu lượng máu và giảm mụn trứng cá do căng thẳng. Tuy nhiên, việc đổ mồ hôi nhiều trong phòng tập thể dục có thể tạo điều kiện hoàn hảo cho vi khuẩn và nấm men gây mụn phát triển mạnh, gây ra mụn thường xuyên hơn.

  • 18/10/2021

    “Điểm mặt” 7 loại trái cây tốt cho sức khỏe bà bầu

    Trái cây có chứa hàm lượng vitamin và khoáng chất cao, vì vậy, nó là món ăn không thể thiếu đối với các bà bầu trong suốt thai kỳ. Trang Healthline đã chỉ ra 7 loại trái cây tốt cho sức khỏe bà bầu.

  • 18/10/2021

    6 thực phẩm tự nhiên thay thế đường tốt cho sức khỏe

    Ăn nhiều đường có thể là nguyên nhân làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý nguy hiểm như béo phì, bệnh tim, đái tháo đường... Vì thế, bạn nên thay thế đường bằng một số thực phẩm tạo ngọt tự nhiên tốt cho sức khỏe.

  • 18/10/2021

    6 lỗi thường gặp khi dùng bao cao su

    Bao cao su giúp các cặp đôi quan hệ an toàn, tránh thai cũng như phòng các bệnh lây qua đường tình dục. Tuy nhiên, một số lỗi thường gặp sau lại khiến hiệu quả của bao cao su giảm đi đáng kể.

  • 18/10/2021

    Đau vùng háng ở nam giới

    Đau háng là các cơn đau xảy ra ở vùng háng, thường gặp trong vận động, thể thao… Vậy tình trạng này có nguy hiểm hay không? Hãy cùng Viện Y học ứng dụng Việt Nam tìm hiểu trong bài viết dưới đây.

  • 18/10/2021

    Bổ sung vitamin A qua những thực phẩm nào?

    Vitamin A đóng vai trò quan trọng với thị lực, hệ miễn dịch và sức khỏe nói chung. Để bổ sung vi chất này một cách an toàn, bạn nên thêm những thực phẩm giàu vitamin A vào chế độ ăn uống hàng ngày.

  • 18/10/2021

    5 loại thực phẩm phổ biến có thể giúp cải thiện sức khỏe não bộ

    Thực phẩm chúng ta ăn hàng ngày đóng một vai trò quan trọng trong việc giữ cho não bộ khỏe mạnh và có thể cải thiện trí nhớ, tâm trạng cũng như sự tập trung. Dưới đây là 5 loại thực phẩm quen thuộc có thể giúp bạn cải thiện sức khỏe não bộ.

Xem thêm