Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Sơ cứu người bị ngất

Nếu tình cờ bạn thấy ai đó bị ngất hoặc mất ý thức trên đường hay trong chính nhà của mình, bạn cần làm gì? Hãy bình tĩnh và tham khảo những hướng dẫn dưới đây.

Nhiều người cảm thấy choáng váng sau đó bị ngất đi, nó thường xảy ra trong thời gian ngắn. Ngất không giống như khi bạn ngủ hoặc hôn mê. Khi một người bị ngất, nó thường chỉ là tạm thời và sẽ tỉnh táo trở lại sau một vài phút. Tuy nhiên, nếu bạn bị mất ý thức thì sẽ không có đáp ứng với kích thích bên ngoài, không thể ho, khạc đờm, vì vậy dễ có nguy cơ bị tắc nghẽn đường thở.

Ngất thường do hậu quả của việc tưới máu não không đầy đủ trong thời gian ngắn. Nó có thể gây ra do căng thẳng, mất nước, mệt mỏi và bệnh tật; sau khi uống một số loại thuốc. Đứng lâu trong thời tiết quá nóng có thể khiến bạn bị ngất. Không hoạt động khiến máu ứ lại ở phần dưới cơ thể và giảm tưới máu não.

Ví dụ như những người lính đứng nghiêm trong thời gian dài có thể bị ngất. Một số thuốc có thể làm hạ huyết áp tới ngưỡng có thể gây ngất. Những người bị tiểu đường có thể bị mất ý thức nếu như mức đường huyết của họ quá cao hoặc quá thấp.

Nhiều người tỉnh lại nhanh chóng sau khi bị mất ý thức trong thời gian ngắn mà không để lại bất kì hậu quả có hại nào. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, ngất có thể là dấu hiệu của một cấp cứu y khoa. 

Dấu hiệu cảnh báo

Những dấu hiệu cảnh báo của ngất bao gồm:

  • Da lạnh và xanh tái
  • Hoa mắt, chóng mặt
  • Mạch chậm
  • Buồn nôn
  • Thường xuyên vừa nói vừa ngáp
  • Cảm giác bồn chồn
  • Cảm giác tức ngực
  • Đánh trống ngực

Khi xuất hiện những dấu hiệu trên, bạn nên nằm xuống hoặc ngồi xuống và để đầu ngang bằng với cẳng chân. Nó sẽ khiến máu lên não tốt hơn. Trong trường hợp thời tiết quá nóng, hay di chuyển tới vị trí mát hơn.

Tuy nhiên, mất ý thức kéo dài hơn 1-2 phút không thể coi thường. Đó thường là dấu hiệu của vấn đề y tế nghiêm trọng, ví dụ như động kinh, thiếu máu não nặng, chấn động não, nhồi máu cơ tim, hôn mê do đái tháo đường và các vấn đề khác. Điều quan trọng là cần xử trí tình trạng ngất hoặc mất ý thức để tránh những tổn thương. Nếu mất ý thức kéo dài hơn 1 phút, cần nhanh chóng tìm kiếm sự giúp đỡ.

Làm gì khi nạn nhân không nhanh chóng lấy lại ý thức?

Nếu bạn nghi ngờ nguyên nhân gây ngất là do mất mồ hôi quá nhiều, hãy di chuyển nạn nhân sang nơi mát hơn. Đặt họ nằm xuống, nâng cao chân lên 20-30 cm để máu lưu thông lên não dễ dàng hơn. Lau trán của nạn nhân bằng khăn nước mát. Nới lỏng quần áo, đặc biệt là ở cổ và bụng. Nếu nạn nhân đã tỉnh lại, cho họ uống một ly nước có pha một thìa cà phê muối. Đồng thời bạn cần đảm bảo thông khí tốt, đặc biệt nếu nghi ngờ ngộ độc khí CO. Kiểm tra đường thở, hô hấp và tuần hoàn. Nhẹ nhàng nghiêng đầu nạn nhân và di chuyển cằm để không khí lưu thông qua mũi, miệng; áp tai của bạn vào miệng của nạn nhân để cảm nhận hơi thở. Nếu nạn nhân không thở, hãy gọi 115 và bắt đầu hồi sinh tim phổi (CPR) ngay lập tức.

Nếu nạn nhân bị nôn, đặt họ nằm nghiêng để tránh sặc. Kiểm tra các chấn thương nếu người đó bị té ngã. Nếu bị chảy máu hoặc gãy xương, hãy bắt đầu sơ cứu hợp lí.

Lưu ý

Một số người có thể sợ hãi khi nạn nhân không nhanh chóng tỉnh lại và có thể làm sai. Vì vậy, hãy nhớ:

  • Không vỗ, rung lắc hoặc tạt nước vào nạn nhân.
  • Không kê gối dưới đầu nạn nhân.

Không cho nạn nhân uống bất cứ thứ gì trừ người bị tiểu đường. Nếu đường máu quá thấp, họ cần được uống hoặc ăn thứ gì đó giúp đường máu tăng lên ngay lập tức ví dụ như soda hoặc nước ép hoa quả. Nếu đường máu quá cao thì cần được tiêm Insulin. Nếu nạn nhân không có sẵn thuốc tiêm, hãy gọi cấp cứu ngay lập tức. 

  • Không di chuyển nạn nhân khi không cần thiết
  • Không cố gắng đưa người mất ý thức ngồi hoặc đứng dậy
  • Không được bỏ mặc không chăm sóc nạn nhân trong bất kì tình huống nào. Nếu cần, bạn có thể nhờ ai đó gọi 115.

Khi nào cần gọi 115?

Khi một người bị ngất, hãy gọi cấp cứu ngay nếu họ:

  • Không thở
  • Ngã cao hoặc bị thương và chảy máu
  • Bị tiểu đường
  • Mang thai hoặc trên 50 tuổi
  • Đau ngực, tức ngực hoặc khó chịu ở ngực, nhịp tim không đều
  • Không thể nói hoặc nói khó, không thể dị chuyển hoặc cảm nhận chân tay, lẫn lộn, cảm giác tê bì hoặc kiến bò, nhìn mờ vì đây có thể là những triệu chứng của đột quỵ
  • Co giật, chấn thương lưỡi hoặc đại tiện không tự chủ
  • Không tỉnh lại sau 2 phút

Bạn cần làm gì?

  • Trong khi chờ đợi sự giúp đỡ, hãy kiểm tra đường thở, hô hấp và tuần hoàn của nạn nhân.
  • Kiểm tra để xác định các vấn đề như tiểu đường, động kinh hoặc dị ứng thuốc và báo cho nhân viên cấp cứu.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Những điều cần lưu ý khi sơ cứu vết thương

Bs. Thanh Thanh - Viện Y học ứng dụng Việt Nam - Theo Healthday
Bình luận
Tin mới
  • 18/11/2026

    Đồ ăn công nghiệp: Bạn đang ăn nhiều đến mức nào?

    Đồ ăn công nghiệp (thực phẩm siêu chế biến) chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong khẩu phần của người trưởng thành do tiện lợi, bảo quản được lâu và có vị hấp dẫn. Nhiều nghiên cứu ghi nhận mối liên quan giữa việc tiêu thụ nhiều nhóm thực phẩm này với béo phì, đái tháo đường và bệnh tim mạch.

  • 18/11/2026

    Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Vũ Quốc Huy, Hiệu trưởng Trường Đại học Y - Dược, Đại học Huế, Phó Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam giữ chức vụ Giám đốc Đại học Huế

    Quyết định số 3366/QĐ-BGDĐT ngày 17/11/2026: Bổ nhiệm Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Vũ Quốc Huy, Quyền Giám đốc Đại học Huế, Hiệu trưởng Trường Đại học Y - Dược, Đại học Huế giữ chức vụ Giám đốc Đại học Huế. Thời hạn giữ chức vụ là 05 năm.

  • 18/11/2026

    Bữa sáng ảnh hưởng thế nào đến trí nhớ và khả năng tập trung của trẻ?

    Sau một đêm ngủ, cơ thể trẻ đã trải qua nhiều giờ không được cung cấp năng lượng. Các nghiên cứu cho thấy việc ăn sáng có liên quan đến kết quả tốt hơn ở các bài kiểm tra trí nhớ và sự chú ý, đặc biệt ở những trẻ có tình trạng dinh dưỡng kém.

  • 17/11/2026

    Stress ảnh hưởng đến ham muốn tình dục như thế nào?

    Căng thẳng tâm lý (stress) kéo dài là một trong những nguyên nhân thường gặp gây giảm ham muốn tình dục ở cả nam và nữ. Tác động này diễn ra đồng thời qua cơ chế nội tiết, thần kinh và hành vi, và có thể cải thiện nếu được nhận biết sớm và kiểm soát đúng cách.

  • 17/11/2026

    Những dấu hiệu cảnh báo phụ nữ cần đi khám phụ khoa sớm

    Nhiều phụ nữ có tâm lý e ngại nên thường trì hoãn việc khám phụ khoa cho đến khi triệu chứng trở nên nghiêm trọng. Vậy những dấu hiệu nào cho thấy bạn nên đi khám sớm thay vì chờ đợi?

  • 16/11/2026

    Làm sao để giảm ho sau cảm cúm: Nguyên nhân và cách xử lý hiệu quả

    Ho kéo dài sau khi đã khỏi các triệu chứng cấp tính của cảm cúm là tình trạng phổ biến, có thể kéo dài từ vài ngày đến vài tuần sau khi hết sốt và nghẹt mũi.

  • 16/11/2026

    Dầu cá với bệnh viêm khớp

    Dầu cá từ lâu đã được sử dụng như một biện pháp hỗ trợ trong điều trị viêm khớp, và ngày càng có nhiều bằng chứng khoa học cho thấy những lợi ích tiềm năng của nó. Tác dụng này chủ yếu liên quan đến hàm lượng axit béo omega-3, vốn có khả năng điều hòa phản ứng viêm thông qua việc ức chế một số chất trung gian gây viêm trong cơ thể.

  • 15/11/2026

    Tình yêu tuổi học trò và hành trình bảo vệ sức khỏe giới tính cho con

    Tuổi học trò đánh dấu giai đoạn trẻ bắt đầu chớm nở những rung động đầu đời và dần định hình nhận thức về bản thân cùng các mối quan hệ xung quanh. Những biến đổi tâm sinh lý dồn dập vừa mang lại cảm giác háo hức, vừa khiến trẻ không khỏi lúng túng, bối rối. Nếu không có sự định hướng đúng đắn, trẻ rất dễ tiếp nhận thông tin lệch lạc và đưa ra những quyết định gây ảnh hưởng đến bản thân. Để giúp cha mẹ trở thành người đồng hành đáng tin cậy, trang bị cho con kiến thức khoa học cùng kỹ năng tự bảo vệ, Viện Y học ứng dụng Việt Nam xin chia sẻ những góc nhìn chi tiết trong bài viết dưới đây.

Xem thêm