Những điều bạn cần biết về nhịn ăn

Nhịn ăn đang ngày càng trở nên phổ biến hơn trong những năm trở lại đây và ngày càng có nhiều người nổi tiếng ủng hộ việc nhịn ăn gián đoạn với các lợi ích về giảm cân, tốt cho sức khỏe tim mạch và thậm chí là kéo dài tuổi thọ. Nhưng thực sự thì nhịn ăn là gì và nhịn ăn có đúng là đem lại nhiều lợi ích như vậy hay không?

Nhịn ăn là việc tự nguyện kiêng một số hoặc tất cả các loại thực phẩm hoặc đồ uống cung cấp calo vì các mục đích liên quan đến sức khỏe, hoặc tôn giáo tín ngưỡng. Các dạng nhịn ăn khác nhau sẽ khác nhau chủ yếu ở những gì bạn được ăn/uống hoặc không. Do vậy, mỗi loại nhịn ăn sẽ đi kèm với nguy cơ và lợi ích nhất định, và cần được người sử dụng cân nhắc kỹ trước khi áp dụng, tùy thuộc vào tình trạng sức khỏe cũng như mục đích của việc nhịn ăn.

Nhịn ăn đã có từ rất lâu đời

Nhịn ăn là phương pháp có từ rất đâu đời. Trước kia, người cổ đại sẽ ăn khi có đủ nguồn cung cấp thực phẩm và nhịn ăn khi nguồn cung cấp thực phẩm không đảm bảo. Các cơ quan của cơ thể cũng tham gia vào quá trình này, do vậy cơ thể vẫn có thể hoạt động tốt trong những giai đoạn nhịn ăn gián đoạn. Những người không thể thực hiện được các hoạt động chức năng bình thường khi thiếu thốn lượng thực, khi đói sẽ được chọn lọc tực nhiên và không di truyền các gen đó đến thế hệ sau. Chỉ có những người khỏe mạnh nhất và có khả năng chịu đựng tốt nhất có thể sống tiếp.

Nhịn ăn không chỉ liên quan đến vấn đề cân nặng

Khái niệm nhịn ăn không chỉ tập trung vào việc giảm cân hay duy trì cân nặng. Nhịn ăn còn được sử dụng như một hình thức phản đối không bạo động để thu hút sự chú ý hoặc tăng nhận thức trước những quyết định không chính xác của chính phủ.

Một số tôn giáo khuyến khích việc nhịn ăn theo từng giai đoạn. Người Hồi giáo sẽ buộc phải nhịn ăn từ khi bình minh đến hoàng hôn trong suốt 30 ngày của tháng Ramadan để nhắc nhớ họ về những người kém may mắn và củng cố long biết hơn. Người Do Thái sẽ phải nhịn ăn từ lúc mặt trời lặn cho đến khi màn đêm buông xuống tối hôm sau trong ngày chuộc tội. Kito giáo ở Hy Lạp nhịn ăn tổng cộng 180-200 ngày mỗi năm, bao gồm cả các ngày như Giáng Sinh, Lễ Phục Sinh….Đa số những việc nhịn ăn liên quan đến tôn giáo này sẽ bao gồm việc kiêng ăn một số loại thịt trong khoảng thời gian cụ thể.

Chuẩn bị trước phẫu thuật

Nhịn ăn cũng là một phần của bước chuẩn bị trước phẫu thuật. Nếu bạn sắp sửa phải phẫu thuật bất cứ ở cơ quan nào và cần phải được gây mê, bạn sẽ được yêu cầu là phải nhịn ăn. Nhịn ăn trong trường hợp này sẽ giúp làm giảm tình trạng buồn nôn và đảm bảo rằng không có thức ăn hay đồ uống sẽ đi ngược vào phổi. Hãy tuân theo các hướng dẫn đặc biệt của bác sĩ khi nhịn ăn và uống đồng thời đảm bảo rằng bạn biết rõ các quy định của việc uống nước trong khi nhịn ăn nếu bạn chuẩn bị phẫu thuật.

Các loại nhịn ăn để giảm cân

Nhịn ăn có nhiều dạng và rất nhiều dạng được liệt vào dạng nhịn ăn gián đoạn, ví dụ như nhịn ăn cách ngày, nhịn ăn hạn chế thời gian và nhịn ăn linh hoạt. Các loại nhịn ăn khác thường được tiến hành với mục đích thanh lọc cơ thể hoặc đi kèm với các kế hoạch ăn uống đặc biệt khác.

Nhịn ăn cách ngày

Nhịn ăn cách này đúng như tên gọi của nó, bạn sẽ ăn 1 ngày, ngày sau đó bạn sẽ nhịn hoàn toàn hoặc tiêu thụ rất ít năng lượng vào ngày hôm sau, sau đó sẽ lại là 1 ngày ăn uống đầy đủ. Một số phương pháp nhịn ăn cách ngày giới hạn lượng calo trong cả tuần, nhưng bạn sẽ được ăn xả láng vào 2 ngày cuối tuần. Trên một nghiên cứu trong nhiều năm ở 100 phụ nữ áp dụng phương pháp nhịn ăn cách ngày và phương pháp hạn chế năng lượng hàng ngày cho thấy 2 nhóm này thu được lợi ích tương tự nhau về việc giảm cân, duy trì cân nặng và các yếu tố nguy cơ bệnh tim mạch.

Nhịn ăn giới hạn thời gian

Nhịn ăn giới hạn thời gian là một loại nhịn ăn gián đoạn khác. Phương pháp này sẽ hạn chế khoảng thời gian trong ngày bạn có thể ăn. Thông thường, mọi người thực hiện phương pháp này sẽ ăn trong khoảng 8-12 tiếng và nhịn ăn trong khoảng 12-16 tiếng còn lại. Phương pháp này còn được gọi là phương pháp nhịn ăn 16/8. Trong khoảng thời gian được ăn, bạn sẽ cần phải ăn những bữa ăn lành mạnh, thậm chí vẫn phải giới hạn lượng calo mà mình tiêu thụ.

Nhịn ăn linh hoạt

Nhịn ăn linh hoạt ví dụ như phương pháp nhịn ăn 5:2 bao gồm việc ăn khoảng 20-25% năng lượng thông thường vào ngày “nhịn”. Với một số người, điều này đồng nghĩa với việc có thể ăn khoảng 500calo. Phương pháp nhịn ăn 5:2 sẽ yêu cầu bạn nhịn ăn 2 ngày một tuần và ăn bình thường vào 5 ngày còn lại. Hiện hiệu quả của phương pháp này với việc giảm cân còn chưa rõ.

Nhịn uống nước

Đây được coi là một phương pháp dung để điều trị chứng béo phì vào những năm 1960, 1970. Có rất nhiều cách áp dụng phương pháp này, khác nhau ở khoảng thời gian bạn uống nước. Một số người có thể nhịn uống nước tới 10 ngày nếu được giám sát y tế chặt chẽ, đa số mọi người sẽ phải nhịn uống nước từ 24-72 tiếng. Nhịn uống nước đôi khi sẽ gây ảnh hưởng lớn đến cơ thể nên thường sẽ phải chuẩn bị trước một chút.

Đây là phương pháp mà trong vòng từ 3-10 ngày, chế độ ăn của bạn sẽ chứa chủ yếu là nước é prau xanh và trái cây. Phương pháp này thường được cho là có khả năng giải độc cơ thể và được khẳng định là có thể giúp giảm cân. Phương pháp này làm giảm lượng calo hàng ngày trong chế độ ăn và do đó, bạn có thể giảm cân nhưng nguy cơ của việc chỉ uống nước ép trong thời gian dài chưa được hiểu rõ. Một số loại nước ép có thể bao gồm rau chân vịt, là một loại rau rất giàu oxalate và có thể gây sỏi thận. Các nguy cơ khác bao gồm nguy cơ mất nước và mất cân bằng điện giải, biểu hiện bằng các triệu chứng mệt mỏi, đau đầu…

Những điều bạn cần biết trước khi nhịn ăn

• Nhịn ăn có thể kích thích đốt cháy mỡ: khi nhịn ăn cơ thể sẽ sử dụng nguồn glucose dự trữ tại gan để tạo năng lượng, khi nguồn glucose này cạn kiệt, cơ thể sẽ bắt đầu đối cháy mỡ thừa và có thể giúp bạn giảm cân.
• Nhịn ăn có thể giúp bạn suy nghĩ rõ ràng hơn. Nghiên cứu đã cho thấy nhịn ăn gián đoạn giúp tăng cường trí nhớ ở động vật
• Nhịn ăn có thể hỗ trợ giảm cân: nhưng chỉ trong thời gian ngắn. Nếu bạn trở về chế độ ăn bình thường sau khi nhịn ăn, bạn sẽ tăng cân trở lại
• Nhịn ăn có thể có một số lợi ích về sức khỏe: cải thiện chỉ số cholesterol, huyết áp, đường huyết, nhạy cảm insulin…nhưng tác dụng này chỉ được nghiên cứu trên động vật.
• Nhịn ăn theo chu kỳ có thể giúp bạn sống lâu hơn.

Nguy cơ khi nhịn ăn:

• Ban đầu, bạn có thể sẽ rất đói: tuy nhiên, sau khi bạn đã quen với việc nhịn ăn, bạn sẽ không thấy đói nữa
• Những gì bạn ăn trước và sau khi nhịn ăn rất quan trọng: nên ăn trái cây, rau xanh, thịt nạc trước khi nhịn ăn và tránh ăn các loại thực phẩm nhiều muối vì có thể gây đầy bụng.
• Nhịn ăn không phải dành cho tất cả mọi người: những người dưới 25 tuổi, phụ nữ mang thai, cho con bú, người bị bệnh tiểu đường đang dung thuốc, những người bị rối loạn co giật và những người lao động nặng không nên áp dụng bất cứ phương pháp nhịn ăn nào.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Nhịn ăn an toàn: BẠN chắc chắn làm được! - Phần 1 |