Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Một số rối loạn tâm thần hậu COVID hay gặp

Đại dịch COVID -19 chưa kết thúc, nhưng đã để lại vô số người bị rối loạn tâm thần. Chúng ta hãy cùng tìm hiểu một số rối loạn tâm thần hay gặp trong đại dịch.

1. Rối loạn stress sau sang chấn

Rối loạn này xảy ra với những người mắc COVID-19 mức độ nặng, ốm thập tử, nhất sinh, những người có một vài người thân trong gia đình bị tử vong do COVID-19 và những người (nhân viên y tế, người tình nguyện) phải chứng kiến số lượng lớn bệnh nhân tử vong mỗi ngày do COVID-19.

- Hồi tưởng, trong đó các cá nhân có thể cảm thấy và hành động như thể chấn thương đang tái diễn. Các triệu chứng khác bao gồm những ký ức đau buồn hay những giấc mơ và những phản ứng căng thẳng khi tiếp xúc với bệnh nhân COVID-19 hoặc với những người tử vong do COVID-19. Người bệnh tìm kiếm và sưu tập bừa bãi các sự kiện, bài báo, video liên quan đến COVID-19.

- Bệnh nhân tránh các suy nghĩ hoặc các hoạt động liên quan đến COVID-19, giảm khả năng ghi nhớ, cảm giác bị bỏ rơi hoặc không có tương lai. Họ luôn có cảm giác bất an về tương lai, luôn sợ khó kết hôn, không có con, không có cuộc sống gia đình bình thường.

Người bệnh COVID-19 thường bị rối loạn stress sau sang chấn.

- Các triệu chứng của tăng kích thích bao gồm mất ngủ, khó chịu, tăng cảnh giác và giật mình. Bệnh nhân khó ngủ hoặc khó vào giấc ngủ, họ hay cáu gắt quá mức, luôn than phiền khó tập trung chú ý.

Rối loạn stress sau sang chấn được coi là cấp tính nếu các triệu chứng kéo dài dưới 3 tháng. Khi rối loạn này kéo dài trên 3 tháng thì gọi là mạn tính.

Để điều trị rối loạn stress sau sang chấn, người ta dùng thuốc chống trầm cảm SSRI. Hiệu quả tối đa của thuốc xuất hiện sau 12 tuần điều trị. Tuy nhiên rối loạn stress sau sang chấn cần được điều trị lâu dài, từ 6-18 tháng. Thuốc SSRI có ưu điểm là dung nạp tốt, hiệu quả cao, chỉ cần uống một lần mỗi ngày.

Các thuốc SSRI thường dùng là sertralin, fluvoxamin, paroxetin, fluoxetin.

2. Rối loạn thích ứng

Rối loạn thích ứng được định nghĩa là do chấn thương tâm lý gây ra, chấn thương tâm lý ở đây chính là đại dịch COVID - 19. Các triệu chứng không nhất thiết phải xuất hiện ngay sau khi có chấn thương tâm lý. Có thể các triệu chứng xuất hiện sau 3 tháng bị chấn thương tâm lý.

Các triệu chứng của bệnh không phải lúc nào cũng giảm đi ngay khi dịch bệnh COVID - 19 kết thúc. Nếu dịch bệnh COVID - 19 tiếp tục diễn ra, rối loạn có thể trở thành mạn tính.

Rối loạn thích ứng có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi và các triệu chứng của nó rất khác nhau. Các đặc điểm của trầm cảm, lo âu và hỗn hợp phổ biến nhất ở người lớn. Các triệu chứng về cơ thể phổ biến nhất ở trẻ em và người cao tuổi. Các biểu hiện cũng có thể bao gồm hành vi tấn công và lái xe thiếu thận trọng, uống rượu quá mức, không tuân thủ các nghĩa vụ pháp lý, rối loạn thần kinh thực vật, mất ngủ và tự tử.

2.1. Rối loạn thích ứng với trầm cảm

Trong rối loạn thích ứng với trầm cảm, các triệu chứng biểu hiện rất giống với trầm cảm nội sinh (trầm cảm chủ yếu), nhưng chúng xuất hiện sau đại dịch COVID-19.

Bệnh nhân luôn có vẻ mặt ngơ ngác, đau khổ, họ mất hết các sở thích vốn có. Bệnh nhân luôn biểu hiện bi quan, chán nản, mất hết hy vọng vào tương lai. Họ luôn than phiền khó vào giấc ngủ, ngủ rất ít, không sâu giấc và dậy rất sớm. Buổi sáng họ than phiền mệt mỏi, mất năng lượng nên không muốn làm gì. Họ chán ăn, ăn ít, mất cảm giác ngon miệng và sút cân. Ngoài ra, họ dễ nổi cáu, hay buồn vô cớ, lo lắng quá mức và có thể có ý định và hành vi tự sát.

Các triệu chứng này thường bền vững trong nhiều tuần, ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng lao động, sinh hoạt của bệnh nhân, khiến chất lượng cuộc sống của họ rất thấp.

Để điều trị rối loạn thích với trầm cảm, cần kết hợp giữa thuốc chống trầm cảm và thuốc bình thần hoặc thuốc an thần mới. Thuốc chống trầm cảm hay được sử dụng là sertralin và paroxetin. Hai thuốc này ít tác dụng phụ (chủ yếu là khô mồm, đắng miệng, đầy bụng, uể oải trong tuần đầu dùng thuốc), tác dụng điều trị xuất hiện tốt và bệnh nhân được cải thiện chỉ sau 2 - 3 tuần điều trị. Tuy nhiên, bệnh nhân cần phải uống thuốc tối thiểu 6 tháng để có thể khỏi hẳn rối loạn này.

Biểu hiện của rối loạn thích ứng.

2.2. Rối loạn thích ứng với lo âu

Bệnh nhân luôn trong tình trạng lo lắng quá mức không thể kiểm soát. Tình trạng lo âu này xuất hiện cả ngày (từ khi thức giấc đến khi ngủ), kéo dài nhiều tháng khiến cho cuộc sống của bệnh nhân bị thay đổi rất trầm trọng. Họ than phiền khó vào giấc ngủ, khó tập trung chú ý, khó ghi nhớ, rằng đầu óc trống rỗng, rất dễ mệt khi phải suy nghĩ.

Ngoài ra, họ còn có các triệu chứng rối loạn thần kinh thực vật như hồi hộp, đánh trống ngực, vướng ở cổ (hòn ở cổ), khô miệng, đầy bụng, cơn nóng bừng mặt hoặc lạnh buốt, mót đi tiểu (đái dắt), đi ngoài táo lỏng thất thường, run tay, căng cơ, đau mỏi vùng cổ, vai, gáy...

Để điều trị rối loạn thích ứng với lo âu, cần kết hợp giữa thuốc chống trầm cảm và thuốc an thần mới. Thuốc chống trầm cảm hay được sử dụng là sertralin và escitalopram. Hai thuốc này ít tác dụng phụ và dung nạp tốt. Tác dụng điều trị xuất hiện sau 4 - 8 tuần điều trị. Để tăng hiệu quả điều trị rối loạn thích ứng với lo âu, người ta phối hợp với một số thuốc an thần mới liều thấp (olanzapin, quetiapin, aripiprazol...). Bệnh nhân cần phải uống thuốc tối thiểu 12 tháng để tránh tái phát rối loạn này.

Tham khảo thêm thông tin bài viết: Báo cáo khoa học: ảnh hưởng của COVID-19 trên sức khỏe thần kinh và tâm thần sau 6 tháng ở các bệnh nhân đã hồi phục.

PGS. TS. Bùi Quang Huy - Chủ nhiệm khoa Tâm thần – Bệnh viện Quân y 103 - Theo suckhoedoisong.vn
Bình luận
Tin mới
  • 22/01/2022

    9 sai lầm thường gặp khi giặt có thể làm hỏng quần áo

    Nhiều người thường cho quần áo trực tiếp vào máy, giặt ở nhiệt độ cao, sử dụng quá nhiều bột giặt,... mà không biết rằng đây là những thói quen cần tránh khi giặt giũ để quần áo không bị hỏng.

  • 22/01/2022

    Những cách giảm cân hiệu quả mà không cần đến phòng tập

    Mặc dù tập thể dục và ăn uống lành mạnh chắc chắn sẽ giúp bạn giảm cân, giữ được vóc dáng cân đối, nhưng vẫn có những cách khác lạ hơn để đốt cháy calo.

  • 22/01/2022

    Làm sao để kiểm soát độ cận thị ở trẻ?

    Cận thị thường gặp nhất ở lứa tuổi học sinh, gây ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt, học tập và vui chơi của các em nhỏ. Làm sao để giúp con không tăng độ cận là băn khoăn được nhiều cha mẹ quan tâm.

  • 22/01/2022

    Gội đầu bằng nước nóng hay nước lạnh tốt hơn?

    Thời tiết khô hanh của mùa lạnh khiến tóc bạn dễ bị gàu, khô xơ nên việc chăm sóc trở nên khó khăn hơn. Nhiều người thường gội đầu bằng nước nóng để tránh bị nhiễm lạnh. Liệu việc gội đầu bằng nước nóng có thực sự tốt hơn nước lạnh hay không?

  • 22/01/2022

    Thủ dâm có ảnh hưởng đến ham muốn tình dục?

    Thủ dâm không phải là hành vi xấu mà là một quá trình hoàn toàn bình thường đối với con người và là một hành vi tình dục lành mạnh. Tuy nhiên, nếu lạm dụng sẽ dẫn đến “nghiện” thủ dâm, ảnh hưởng đến ham muốn tình dục.

  • 22/01/2022

    8 dấu hiệu suy giảm testosterone ở nam giới

    Testosterone là hormone tự có liên quan mật thiết đến sức khỏe cơ thể nói chung và sức khỏe tình dục của nam giới nói riêng. Nhận biết sớm dấu hiệu suy giảm testosterone ở nam giới dưới đây để hạn chế ảnh hưởng và cải thiện sức khỏe sinh dục.

  • 22/01/2022

    Ăn nho thường xuyên giúp giảm mức cholesterol trong máu?

    Nghiên cứu mới đây cho thấy việc bổ sung nho trong khẩu phần ăn hàng ngày giúp giảm lượng cholesterol trong máu, bên cạnh đó cải thiện lợi khuẩn trong ruột.

  • 22/01/2022

    HPV có thể gây ung thư cổ họng không?

    Virus u nhú ở người (HPV) là một loại bệnh lây truyền qua đường tình dục. Mặc dù nó thường ảnh hưởng đến bộ phận sinh dục, nó cũng có thể xuất hiện ở các khu vực khác. Theo chuyên gia, có hơn 40 phân nhóm HPV lây truyền qua đường tình dục ảnh hưởng đến bộ phận sinh dục và miệng/cổ họng.

Xem thêm