Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Làm thế nào để bà mẹ có đủ sữa cho con bú?

Nuôi con bằng sữa mẹ có nhiều lợi ích về sức khỏe cho cả mẹ và con. Để có đủ sữa cho con, các bà mẹ cần hiểu rõ về quá trình tiết sữa và một số yếu tố ảnh hưởng đến việc tiết sữa để cho con bú có hiệu quả.

Sữa mẹ bài tiết theo cơ chế phản xạ. Khi trẻ bú xung động cảm giác đi từ vú lên não kích thích tuyến yên sản uất hormon prolactin và oxytocin, sau đó hai hormon này đi vào máu và đến vú. Prolactin kích thích các tế bào tiết sữa ở các nang sữa để sản xuất sữa gọi là phản xạ tạo sữa. Oxytocin có tác dụng làm co các cơ xung quanh nang sữa để dẫn sữa ra đầu vú được gọi là phản xạ tống sữa.
Phản xạ oxytocin dễ bị ảnh hưởng bởi những ý nghĩ và cảm giác của người mẹ. Nếu bà mẹ cảm thấy hài lòng, thương yêu trẻ, tin tưởng vào sữa mình tốt thì sẽ hỗ trợ cho phản xạ này, nhưng nếu bà mẹ lo lắng hoặc nghi ngờ mình không đủ sữa có thể cản trở phản xạ tống sữa ảnh hưởng đến sự xuống sữa. Vì vậy, điều quan trọng và quyết định để bà mẹ có đủ sữa là cách cho con bú.
Hướng dẫn bà mẹ cho con bú đúng cách.
 
Cho con bú đúng cách
Bú sớm ngay sau đẻ để trẻ bú được sữa non: Sữa non tiết ra tuy ít nhưng vẫn thỏa mãn nhu cầu của trẻ trong những ngày đầu. Không nên cho trẻ uống nước đường, nước cam thảo, mật ong, sữa bò... trước khi bắt đầu bú mẹ vì dễ có nguy cơ nhiễm khuẩn, không dung nạp thức ăn và cản trở ngậm bắt vú làm cho trẻ không muốn bú mẹ.
Bú đúng cách để trẻ ngậm bắt vú tốt: Bà mẹ có thể nằm hoặc ngồi ở tư thế thoải mái, thư giãn để cho con bú. Bế trẻ áp sát vào người mình, mặt trẻ quay vào vú mẹ, mũi trẻ đối diện với núm vú, đầu và thân trẻ phải nằm trên cùng một đường thẳng và đỡ thân trẻ bằng cách đặt lưng trẻ dọc theo cánh tay. Sau đó, bà mẹ dùng tay nâng vú, đặt các ngón tay vào thành ngực, ngón cái ở phía trên vú, các ngón còn lại ở phía dưới vú. Để trẻ ngậm bắt vú tốt thì miệng trẻ phải mở rộng, cằm tỳ vào vú mẹ, môi dưới hướng ra ngoài và quầng vú ở phía trên miệng trẻ để lộ nhiều hơn ở phía dưới miệng. Nếu trẻ bú đúng cách thì bà mẹ không bị đau vú hoặc nứt núm vú.
Bú thường xuyên theo nhu cầu của trẻ: Cho trẻ bú bất cứ lúc nào trẻ muốn, không hạn chế thời gian và số lần cho bú. Số lần cho bú ở trẻ nhỏ nhiều hơn trẻ lớn, thời gian của mỗi bữa bú tùy thuộc vào từng trẻ, trung bình khoảng từ 15-20 phút, thông thường khi cho trẻ bú no thì tự nhả vú ra.
Bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu để giúp trẻ tăng trưởng và phát triển hài hòa, phòng chống các bệnh nhiễm khuẩn. Trong thời gian nuôi con bằng sữa mẹ hoàn toàn, nếu trẻ bú đủ sữa thì trong 6 tháng đầu trẻ phải tăng cân trung bình 500-600g/tháng và đi tiểu nhiều trên 6 lần/ ngày, nước tiểu trong. Do vậy, cần theo dõi cân nặng hàng tháng và nước tiểu hàng ngày của trẻ.
Bú mẹ khi trẻ bị bệnh: Tiếp tục cho trẻ bú, bú nhiều lần hơn bình thường. Nếu trẻ không bú được thì vắt sữa mẹ cho ăn bằng cốc hoặc đổ thìa để duy trì sự tạo sữa. Vắt sữa khoảng 3 giờ/lần cho vào cốc sạch, để nơi mát bảo quản được trong 4 giờ khi không có tủ lạnh, khi cho ăn thì ngâm sữa vào nước nóng, không nên đun sữa vì nhiệt độ sẽ phá hủy các yếu tố chống nhiễm khuẩn.
 
Một số yếu tố ảnh hưởng đến sự tiết sữa
 
Bú bình đầu vú cao su: Trong thời gian bú mẹ nếu trẻ bú bình (kể cả sữa mẹ trong bình) thì dần dần sẽ bỏ bú mẹ vì bú bình đầu vú cao su thường dài nên trẻ chỉ bú núm vú, mút vú không cần ngậm bắt vú đúng vẫn có thể hút sữa dễ dàng. Bú bình sẽ làm giảm sự tiết sữa của bà mẹ. Tuy nhiên, có thể tập cho trẻ bú mẹ trở lại như trước bằng cách cho trẻ ăn sữa bằng cốc hoặc đổ thìa rồi tập dần cho trẻ bú mẹ đúng cách.
Thiếu dinh dưỡng: Ở những bà mẹ suy dinh dưỡng nặng (thiếu năng lượng trường diễn nặng) thường tiết sữa ít. Vì vậy, trong thời gian cho con bú bà mẹ cần ăn bổ sung đầy đủ dinh dưỡng. Ngoài chế độ ăn bình thường, mỗi ngày ăn thêm 2-3 bát cơm, thêm thịt cá, trứng hoặc đậu đỗ, rau xanh và hoa quả chín. Hạn chế ăn các loại gia vị (hành tỏi, ớt, hạt tiêu) vì có thể qua sữa gây mùi vị khó chịu, trẻ bú mẹ ít.
Cần lưu ý uống đủ nước 1,5-2 lít/ ngày. Sang chấn tâm lý: Nếu bà mẹ bị stress, lo lắng, thiếu niềm tin thì sẽ hạn chế hoạt động của phản xạ tống sữa mặc dù sữa vẫn có trong vú. Do vậy cần có sự hỗ trợ của gia đình và cộng đồng giúp đỡ bà mẹ cho con bú, tạo điều kiện để bà mẹ sống thoải mái, tự tin, có sức khỏe, có thời gian chăm sóc trẻ giúp cho sự tiết sữa tốt.
Sử dụng thuốc: Một số thuốc qua sữa có thể gây ngộ độc cho trẻ hoặc làm giảm sự tiết sữa như: thuốc tránh thai tổng hợp, thuốc lợi tiểu nhóm thiazid... Vì vậy, khi cho con bú nên hạn chế dùng thuốc, cần tuân thủ theo chỉ định của bác sĩ.
 
PGS.BS. Đào Thị Ngọc Diễn - Theo SKĐS
Bình luận
Tin mới
  • 08/11/2026

    Top 5 thực phẩm "vàng" nên dự trữ trong mùa mưa bão

    Mỗi khi mùa bão lũ tràn về, nguồn cung ứng thực phẩm và điện nước thường xuyên bị gián đoạn. Để giúp các gia đình chủ động chăm sóc sức khỏe và đảm bảo dinh dưỡng trong những ngày thiên tai, Viện Y học ứng dụng Việt Nam xin chia sẻ những gợi ý về việc chuẩn bị thực phẩm dự trữ mùa bão lũ an toàn và khoa học.

  • 07/11/2026

    Các loại vaccine nên tiêm trong mùa đông

    Khi những cơn gió lạnh đầu mùa ùa về cũng là lúc hệ miễn dịch của trẻ nhỏ phải đối mặt với một thử thách lớn. Mùa đông không chỉ mang theo không khí rét buốt mà còn tạo ra điều kiện môi trường vô cùng lý tưởng để vô số các loại mầm bệnh sinh sôi và lây lan trong không khí.

  • 07/11/2026

    Bí quyết bù nước mỗi ngày cho người mắc bệnh Crohn

    Bệnh Crohn là một dạng bệnh viêm ruột mạn tính, thường gây tiêu chảy kéo dài khiến người bệnh dễ rơi vào tình trạng mất nước và mất cân bằng điện giải. Việc xây dựng thói quen bù nước phù hợp có thể giúp giảm bớt gánh nặng này.

  • 06/11/2026

    5 quan niệm sai lầm phổ biến về sàng lọc ung thư vú

    Sàng lọc ung thư vú là một công cụ quan trọng để phát hiện sớm các trường hợp bệnh và điều trị trước khi chúng có cơ hội lan rộng. Tuy nhiên, một số lầm tưởng và quan niệm sai lầm khiến mọi người không đi khám sàng lọc cần thiết. Bài viết này sẽ đề cập đến những quan niệm sai lầm phổ biến và thảo luận về những phát hiện của nghiên cứu.

  • 06/11/2026

    Các bệnh truyền nhiễm lây lan qua nước bọt

    Nước bọt có thể truyền nhiều bệnh truyền nhiễm khác nhau, bao gồm bệnh tăng bạch cầu đơn nhân, viêm họng do liên cầu khuẩn và nhiễm virus rota. Hiểu rõ cách thức lây lan của các bệnh này giúp bạn thực hiện tốt các biện pháp phòng ngừa.

  • 05/11/2026

    Cẩm nang tiêm chung và phòng bệnh mùa đông cho trẻ

    Thời tiết chuyển lạnh là khoảng thời gian khiến nhiều bậc phụ huynh bắt đầu lo lắng và trăn trở về sức khỏe của con cái. Chúng ta thường có suy nghĩ rằng mùa đông chỉ mang theo những cơn cảm lạnh hay ho sốt thông thường. Tuy nhiên, thực tế cho thấy các bệnh lây nhiễm nguy hiểm, bao gồm cả những căn bệnh do muỗi truyền như sốt xuất huyết, vẫn luôn rình rập và đe dọa trực tiếp đến sức khỏe của trẻ nhỏ, đặc biệt là ở khu vực Đông Nam Á. Để con có một mùa đông thực sự khỏe mạnh và trọn vẹn, việc trang bị kiến thức về tiêm chủng cũng như các biện pháp phòng bệnh tại nhà là điều vô cùng cần thiết. Bài viết dưới đây sẽ giúp cha mẹ hiểu rõ hơn về cách tạo ra một "lớp áo giáp" vững chắc, nhằm bảo vệ con yêu khỏi những tác nhân gây bệnh trong giai đoạn thời tiết khắc nghiệt này.

  • 05/11/2026

    Cà phê có giúp bạn giữ nước không?

    Uống cà phê có thể góp phần bổ sung nước cho cơ thể mỗi ngày, nhưng điều quan trọng là phải uống điều độ. Mặc dù cà phê được tính vào lượng chất lỏng cần thiết, nhưng uống quá nhiều có thể dẫn đến mất nước do tác dụng lợi tiểu của nó.

  • 04/11/2026

    Bí quyết giữ ấm mùa đông chuẩn phong cách nhật bản dành cho gia đình Việt

    Mùa đông ở miền Bắc nước ta thường mang theo cái lạnh thấu xương, kèm theo độ ẩm cao khiến nhiều gia đình, đặc biệt là người già và trẻ nhỏ, dễ bị nhiễm lạnh và mắc bệnh. Ở một đất nước có mùa đông giá rét và tuyết rơi dày đặc như Nhật Bản, người dân nơi đây từ lâu đã đúc kết được những phương pháp giữ ấm vô cùng độc đáo, kết hợp giữa truyền thống và các sản phẩm hiện đại. Những bí quyết này không chỉ giúp cơ thể luôn ấm áp, phòng tránh bệnh tật mà còn rất tiết kiệm và dễ dàng áp dụng. Dưới đây là những mẹo giữ ấm chuẩn phong cách Nhật Bản mà các bậc cha mẹ Việt có thể học hỏi và áp dụng ngay cho tổ ấm của mình.

Xem thêm