Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Chuẩn bị tốt thể lực khi tham gia chạy marathon

Gần đây phong trào tập thể dục thể thao, các giải chạy bộ không chuyên marathon (42,295km), bán marathon (21,1km) ngày càng phổ biến, thu hút đông đảo người dân thuộc nhiều độ tuổi tham gia. Đây là dấu hiệu tốt chứng tỏ cộng đồng quan tâm tới vấn đề thể dục, thể thao, nâng cao sức khỏe.

Tuy nhiên, hầu như mỗi năm lại có ca tử vong đáng tiếc xả ra trên đường chạy ! Câu chuyện từ vui lại chuyển thành buồn, cho cả ban tổ chức lẫn các thành viên tham gia giải. Đáng nhẽ những trường hợp này có thể phòng tránh được nếu người chạy được truyền thông, hiểu biết những kiến thức cơ bản về rèn luyện thể lực, tập thể dục thể thao và dinh dưỡng một cách hợp lý. Ban tổ chức kiểm quan tâm sàng lọc kỹ hơn về một số bệnh tật tim mạch, bệnh lý nguy cơ khác... để loại trừ các trường hợp nguy cơ có thể xảy ra.

Sau đây PGS.TS.BS. Nguyễn Xuân Ninh - Chuyên gia dinh dưỡng thể thao - Trưởng Phòng khám dinh dưỡng VIAM trao đổi với các bạn một số vấn đề cần lưu ý khi tập luyện môn chạy Marathon, đặc biệt khi tham gia các giải đấu lấy giải, để đạt kết quả cao nhất, phòng tránh các biến chứng nguy hiểm về sức khỏe!

1-Đặc điểm môn chạy Marathon

Thuộc về môn thể thao sức bền, cần nhiều sức lực bền bỉ và tiêu hao năng lượng nhiều, thực hiện trong thời  gian dài. Một số nghiên cứu cho thấy VĐV chạy Marathon chuyên nghiệp đốt cháy khoảng 2500-3000Kcalo khi chạy 42,195km, với khoảng thời gian chạy 2-3 giờ. Với môn thể thao Ironman (3 môn phối hợp) thì tiêu hao còn lớn hơn nữa: khoảng 4000-6000 Kcal, với bơi 3,8km, đạp xe 180km và 42,195km chạy bộ.

Đường chạy Marathon quốc tế qua 17 điểm du lịch nổi tiếng ở TP.HCM

Khi chạy Marathon, các cơ quan tim mạch, hô hấp, thần kinh, nội tiết phải hoạt động tăng lên gấp bội, đặc biệt khi gắng sức chuẩn bị về đích. Nếu dinh dưỡng không cung cấp đủ trước và trong thời gian thi đấu, cơ thể sẽ rơi vào tình trạng kiệt quệ năng lượng, cơ bắp sẽ bị co cứng, não thiếu oxy, tim mạch và hô hấp sẽ rối loạn, và có thể ngừng hoạt động, đặc biệt khi tim lại có vấn đề bệnh lý nào đó thì rất nguy hiểm đến tính mạng.

2-Vấn đề rèn luyện trước khi tham gia giải

Trước khi tham gia giải chạy, vận động viên phải được chuẩn bị một cách kỹ càng về thể lực qua tập luyện hàng ngày và nắm được khả năng, thành tích của mình trước khi tham gia giải. Ví dụ biết chắc mình có thể vượt qua chặng đường 21km, 42km trong thời gian bao lâu, không có vấn đề lo ngại về sức khỏe. Đã trải qua 1-2 tháng tháng tập luyện, làm quen với cự ly này, cơ thể mình đáp ứng tốt với cuộc đua, hoặc như người ta thường nói “lắng nghe cơ thể mình” là vậy.

Có nhiều người hàng ngày cũng có tập luyện, nhưng mới chỉ vượt chặng đường 3-5km, thậm chí dài nhất là 10km, nay có giải bán marathon 21km, lại không hình dung hết khó khăn về thể lực với những chặng cuối, và cho rằng chỉ cố gắng hơn 1 chút thôi, và hậu quả là kiệt sức, co cứng cơ, ngất sỉu, trụy tim mạch, và có thể tử vong.

Khi tham gia chạy Marathon, phải tập luyện thử thách cơ thể mình chạy thử nhiều lần trước đó. Khi thấy vấn đề bất thường như tức ngực, khó thở, hoa mắt, buồn nôn...thì hãy dừng lại tìm người giúp đỡ, không nên quá gắng sức.

3-Những yếu tố liên quan khác đến sức khỏe

Bên cạnh việc rèn luyện hàng ngày, có rất nhiều yếu tố liên quan khác ảnh hưởng đến sức khỏe tim mạch hô hấp, thành tích khi tập luyện như bệnh tật, thời tiết, chuẩn bị dinh dưỡng trước trong và sau thi đấu.

Nên tránh ăn gì trước khi khám tổng quát? - Phòng Khám Sài Gòn Mekong

Bệnh tật: phải khám sức khỏe khi thấy hoặc nghi ngờ mình có vấn đề: hay mệt mỏi, lâu hồi phục, nhịp tim nhanh, huyết áp, khó thở... nên đi khám bác sỹ để biết tình trạng sức dinh dưỡng sức khỏe chung, chức năng tim mạch, huyết áp. Đa số (80%) các trường hợp tử vong trên đường chạy đều có vấn đề bệnh lý về tim mạch, huyết áp. Nhiều trường hợp không đi khám và chưa phát hiện vấn đề.

Thường những giải lớn chuyên nghiệp, hoặc tại các nước phát triển, ban tổ chức yêu cầu người tham gia ký cam kết tự chịu trách nhiệm về sức khỏe rủi ro có thể xảy ra, đặc biệt những người có vấn đề tim mạch sẽ không được tham gia.

Đọc thêm bài viết: 7 sai lầm khi tập luyện có thể phá huỷ cơ thể bạn

Thời tiết, nhiệt độ độ ẩm: trời nắng nóng, độ ẩm cao, ngay cả khi trời lạnh, cũng là là yếu tố nguy cơ với sức khỏe của vận động viên, gây mất nước, tăng nhiệt độ, rối loạn điện giải, cơ thể mệt mỏi nhiều hơn. Nếu bổ sung nước, điện giải, dinh dưỡng  không kịp thời; ví dụ hạ kali, hạ đường máu, làm tim đập nhanh, hạ huyết áp, yếu liệt, co giật và nặng sẽ tử vong.

4- Chuẩn bị dinh dưỡng trước và trong thi đấu:

Chạy Marathon tiêu hao nhiều năng lượng, cơ thể phải được nạp “xăng-calo” đầy bình trước khi thi đấu, tức là nạp đầy Carb từ 1-3 ngày trước đó. Dù được nạp đầy bình, năng lượng cũng chỉ đủ cho cuộc đua trong vòng 50-60 phút, vậy thời gian còn lại 60-90 phút còn lại thì năng lượng lấy từ đâu ra? Câu trả lời là từ nguồn mỡ dự trữ dưới da của bạn và từ đồ ăn nước uống cung cấp thêm trong quá trình chạy. Vì vậy bạn thấy các vận động viên phải uống thêm nước thể thao (lượng đường 5-8% cùng các chất điện giải), thậm chí ăn thêm thanh năng lượng dọc đường đua để đủ sức đến đến đích.

Đọc thêm bài viết: 5 loại nước uống dinh dưỡng cho tập luyện

Người chơi thể thao, ra nhiều mồ hôi nên uống nước điện giải nào?

Tiện đây cũng nhắc luôn: nếu bạn muốn tập thể dục để đốt mỡ thì chúc mừng bạn, bạn đã chọn đúng môn tập rồi đấy. Nhưng để đốt mỡ có hiệu quả bạn cần nhớ 2 điều:

  • Chạy với cường độ trung bình - tức là nhịp tim và nhịp thở có tăng lên vừa phải, bạn vẫn cảm thấy có thể nói chuyện được với người bên cạnh (tuy có bị ngắt quãng), nhưng không có cảm giác quá khó chịu và mệt mỏi.
  • Thời gian mỗi buổi tập nên kéo dài 60-90 phút mỗi buổi, càng kéo dài thì cơ thể đốt mỡ thành năng lượng hoạt động càng nhiều.

Như vậy bạn cũng đã hiểu nếu không cũng cấp đủ Carbs trước khi chạy, và trong khi chạy thì điều gì sẽ xảy ra rồi đấy: cạn kiệt năng lượng, hạ đường huyết, não thiếu oxy và năng lượng...bạn sẽ có dấu hiệu hoa mắt chóng mặt, không nhấc nổi chân tay, co cứng cơ, chuột rút, tim đập nhanh và yếu... và rồi ngất sỉu, nặng thì đột quỵ khi gần về đến đích.

Đọc thêm bài viết: Phản ứng phụ của thực phẩm bổ sung Pre- Workout trước khi luyện tập

Tóm lại: dù là VĐV chuyên hoặc không chuyên, marathon đầy đủ hoặc bán marathon, cần nắm rõ đây là môn sức bền, tiêu hao năng lượng lớn, thời gian kéo dài, đòi hỏi hệ tim mạch và hô hấp hoạt động rất tích cực. Do vậy VĐV cần được chuẩn bị thể lực tốt từ khâu tập luyện hàng ngày, đến việc ăn uống dinh dưỡng, nước uống trước, trong khi thi đấu. Người chạy cũng cần biết hoặc được kiểm tra về tình trạng sức khỏe, hệ tim mạch của mình để tránh những sự cố đáng tiếc trên đường đua.

Chuẩn bị chế độ ăn hợp lý cùng với nước uống trước trong và sau khi chạy maraton là cực kỳ quan trọng giúp cơ thể sung sức suốt chặng đua, tránh những biến chứng mệt mỏi, kiệt sức, đồng thời giúp cơ thể hồi phục nhanh.

 

 

PGS.TS.BS. Nguyễn Xuân Ninh - Chuyên gia dinh dưỡng thể thao -
Bình luận
Tin mới
  • 16/11/2026

    Làm sao để giảm ho sau cảm cúm: Nguyên nhân và cách xử lý hiệu quả

    Ho kéo dài sau khi đã khỏi các triệu chứng cấp tính của cảm cúm là tình trạng phổ biến, có thể kéo dài từ vài ngày đến vài tuần sau khi hết sốt và nghẹt mũi.

  • 16/11/2026

    Dầu cá với bệnh viêm khớp

    Dầu cá từ lâu đã được sử dụng như một biện pháp hỗ trợ trong điều trị viêm khớp, và ngày càng có nhiều bằng chứng khoa học cho thấy những lợi ích tiềm năng của nó. Tác dụng này chủ yếu liên quan đến hàm lượng axit béo omega-3, vốn có khả năng điều hòa phản ứng viêm thông qua việc ức chế một số chất trung gian gây viêm trong cơ thể.

  • 15/11/2026

    Tình yêu tuổi học trò và hành trình bảo vệ sức khỏe giới tính cho con

    Tuổi học trò đánh dấu giai đoạn trẻ bắt đầu chớm nở những rung động đầu đời và dần định hình nhận thức về bản thân cùng các mối quan hệ xung quanh. Những biến đổi tâm sinh lý dồn dập vừa mang lại cảm giác háo hức, vừa khiến trẻ không khỏi lúng túng, bối rối. Nếu không có sự định hướng đúng đắn, trẻ rất dễ tiếp nhận thông tin lệch lạc và đưa ra những quyết định gây ảnh hưởng đến bản thân. Để giúp cha mẹ trở thành người đồng hành đáng tin cậy, trang bị cho con kiến thức khoa học cùng kỹ năng tự bảo vệ, Viện Y học ứng dụng Việt Nam xin chia sẻ những góc nhìn chi tiết trong bài viết dưới đây.

  • 15/11/2026

    Vaccine cúm – Tầm quan trọng của tiêm chủng trong mùa đông

    Mùa đông là thời điểm virus cúm hoạt động mạnh, khiến số ca mắc tăng nhanh, đặc biệt ở người già, trẻ nhỏ và người có bệnh mạn tính. Tiêm vaccine cúm không chỉ giúp phòng bệnh hiệu quả mà còn giảm nguy cơ biến chứng nặng, nhập viện và tử vong trong mùa dịch.

  • 14/11/2026

    Dấu hiệu rụng trứng và cách xác định ngày dễ thụ thai

    Rụng trứng là thời điểm noãn trưởng thành được phóng ra khỏi buồng trứng và có thể gặp tinh trùng để thụ tinh. Nhận biết đúng các dấu hiệu rụng trứng giúp các cặp vợ chồng xác định khoảng thời gian có khả năng thụ thai cao nhất trong mỗi chu kỳ kinh nguyệt.

  • 14/11/2026

    Rhino Virus – Nguyên nhân gây cảm trong lúc giao mùa

    Đây là một nguyên nhân gây bệnh cảm lạnh và viêm hô hấp thường gặp ở vào thời tiết ẩm ướt, thời tiết đặc trưng trong lúc giao mùa đông sang xuân.

  • 13/11/2026

    Hội chứng alpha-gal là gì?

    Hội chứng alpha-gal (AGS) là một dạng dị ứng nghiêm trọng, có khả năng đe dọa tính mạng, được kích hoạt bởi vết cắn của ve và gây ra dị ứng với một phân tử đường có trong thịt, các sản phẩm từ động vật có vú. Cùng tìm hiểu về hội chứng alpha-gal qua bài viết sau!

  • 13/11/2026

    Cách phòng ngừa "nước ăn chân" và ghẻ lở mùa mưa lũ

    Mùa mưa lũ không chỉ mang đến thiệt hại về tài sản và môi trường sống mà còn tạo ra môi trường lý tưởng cho nhiều loại bệnh da liễu phát triển mạnh. Nước ngập bẩn chứa hỗn hợp vi khuẩn, vi nấm, ký sinh trùng và hóa chất trở thành mối đe dọa nghiêm trọng đối với hàng rào bảo vệ tự nhiên của da.

Xem thêm