Vaccine cho người lớn

Phòng bệnh luôn tốt hơn chữa bệnh. Về mặt kinh tế, người ta đã chứng minh tiêu tốn 1 đồng cho phòng bệnh sẽ tiết kiệm được 16 đồng cho chữa bệnh. Nhiều người trưởng thành có nguy cơ mắc các bệnh có thể phòng ngừa được bằng vaccine.

Nếu bạn không chắc chắn về tình trạng tiêm chủng của mình, hãy đến gặp bác sĩ để được kiểm tra. Trong lúc đó, hãy cùng điểm qua những loại vaccine bạn không nên bỏ qua.

Vaccine cúm mùa

Khi tiêm phòng cúm, nguy cơ bị cúm sẽ giảm xuống một nửa. Và nếu bạn vẫn mắc cúm thì các triệu chứng cúm sẽ bớt nghiêm trọng và thời gian mắc cúm cũng sẽ giảm đi.

Ai nên tiêm: Tất cả mọi người ở mọi lứa tuổi đều nên tiêm phòng cúm. Đặc biệt là phụ nữ mang thai, những người có vấn đề sức khỏe lâu dài và những người trên 65 tuổi.

Ai không nên tiêm: Nếu bạn bị dị ứng nặng  đe dọa đến tính mạng với vaccine cúm, hoặc dị ứng với trứng, hoặc bị hội chứng Guillain-Barre (gây ngứa ran, yếu và mất vận động cơ bắp), hãy trao đổi với bác sĩ.

Khi nào nên tiêm: Bạn nên tiêm phòng cúm mùa mỗi năm do virus cúm sẽ tiến hóa sau mỗi mùa dịch. Do đó, vaccine phòng cúm của mùa năm nay có thể sẽ không còn hiệu lực cho năm sau.

Thông thường, mùa cúm rơi vào khoảng giữa tháng 11 và tháng 4. Vì vậy, đợt vaccince cúm mới mỗi năm thường có vào khoảng tháng 8 - tháng 9. Đó là lúc bạn nên đi tiêm phòng.

Bạch hầu - Uốn ván - Ho gà (TDP)

Đây là viết tắt của uốn ván (Tetanus), bạch hầu (Diphtheria) và ho gà (Pertussis). Cả ba đều có thể gây bệnh nghiêm trọng và thậm thậm chí gây tử vong. Số ca mắc uốn ván và bạch hầu đã giảm 99% kể từ khi vaccine này được đưa vào sử dụng còn số ca ho gà đã giảm 80%.

Ai nên tiêm: Mọi người. Đây cũng là một biện pháp bảo vệ cho những người dễ mắc bệnh nhất, ví dụ như những người bị suy giảm miễn dịch.

Vaccine TDP cũng đặc biệt quan trọng nếu bạn đang mang thai do cũng sẽ mang đến tác dụng bảo vệ ngắn hạn cho cả em bé trong bụng.

Ai không nên tiêm: Nếu bạn từng bị co giật hoặc dị ứng với TDP thì hãy bỏ qua loại vaccine này.

Khi nào nên tiêm: Nếu bạn đang mang thai, bạn nên tiêm vaccine trong khoảng từ tuần thứ 27 đến tuần thứ 36. Tất cả mọi người đều nên tiêm nhắc lại uốn ván và bạch hầu mỗi 10 năm, hoặc bất cứ lúc nào bạn có tiếp xúc với trùng uốn ván. Nếu bạn làm việc với hoặc xung quanh trẻ sơ sinh, hãy đảm bảo bạn tiêm Tdap ít nhất hai tuần trước khi tiếp xúc với các bé.

Vaccine viêm gan A và B

Đây là hai loại virus gây bệnh gan. Có từ  2.000 đến 3.000 người bị viêm gan A mỗi năm và tỷ lệ bị viêm gan B cũng tương tự. Loại vaccine này sẽ giúp bảo vệ bạn trong khoảng 25 năm.

Ai nên tiêm: Bất cứ ai cũng có thể bị viêm gan A hoặc B, nhưng những người có nguy cơ cao nhất bao gồm những người:

- Đi du lịch nước ngoài

- Quan hệ đồng tính nam

- Sử dụng ma túy bất hợp pháp

- Bị rối loạn yếu tố đông máu, như bệnh máu khó đông

- Tiếp xúc thường xuyên, gần gũi với người bị viêm gan A

- Bị bệnh gan mạn tính

Ai không nên tiêm: Nếu bạn bị dị ứng với bất cứ thành phần nào trong vaccine viêm gan A hoặc B, hãy trao đổi với bác sĩ. Nếu bạn bị ốm sau khi đã lên lịch tiêm, dời lịch tiêm sang một ngày khác. Nếu bạn có thai, hãy hỏi ý kiến bác sĩ trước khi tiêm ngừa viêm gan A.

Tiêm như thế nào: Vaccine viêm gan A có hai mũi, cách nhau 6 tháng. Vaccine viêm gan B phải tiêm ba mũi. Ngoài ra còn có một loại vaccine kết hợp bảo vệ chống lại viêm gan A và B và loại này cũng có 3 mũi. 

HPV là viết tắt của Human Papillomavirus. Nhiễm papillomavirus có thể dẫn đến ung thư cổ tử cung, ung thư âm hộ và âm đạo ở phụ nữ cũng như ung thư dương vật ở nam giới. Ngoài ra còn có thể ung thư hậu môn, ung thư vòm họng và mụn cóc sinh dục.

Ai nên tiêm: Vaccine HPV được khuyên dùng cho bé trai và bé gái ở lứa tuổi 11 hoặc 12 để được bảo vệ trước khi tiếp xúc với virus. Tuy nhiên, phụ nữ dưới 26 tuổi và nam giới dưới 21 tuổi vẫn có thể tiêm. Những người đàn ông đang có mối quan hệ tình dục đồng giới vẫn có thể tiêm phòng cho đến 26 tuổi.

Ai không nên tiêm: Những người bị dị ứng với vaccine hoặc đang mang thai.

Khi nào nên tiêm: Vaccine HPV có ba liều. Hai mũi đầu cách nhau từ 1-2 tháng, và mũi thứ 3 sẽ được tiêm sau 6 tháng kể từ mũi thứ 2.

Vaccine phế cầu

Phế cầu có thể gây viêm phổi, viêm màng não, nhiễm trùng máu và thậm chí tử vong. Có hai loại vaccine phế cầu: PCV13 và PPSV23.

Ai nên tiêm: Bác sĩ thường khuyến cáo tiêm vaccine phế cầu khi bạn bước sang tuổi 65. Tuy nhiên, nếu bạn đã đủ 19 tuổi thì bạn cũng có thể cân nhắc việc tiêm vaccine này trong trường hợp bạn:

- Có bệnh mạn tính

- Bị bệnh hồng cầu hình liềm

- Phải cấy ốc tai điện tử

- Đã từng ghép tạng

- Bị nhiễm HIV hoặc mắc bệnh có ảnh hưởng đến hệ miễn dịch

Bạn cũng có nguy cơ nhiễm phế cầu cao hơn nếu bạn hút thuốc.

Ai không nên tiêm: Những người biết họ dị ứng với loại vaccine này.

Khi nào nên tiêm: CDC khuyến nghị cả 2 loại vaccine phế cầu cho tất cả người từ 65 tuổi trở lên. Bạn nên tiêm một liều PCV13 trước, sau đó là liều PPSV23 sau 1 năm.

Vaccine sởi, quai bị, rubella (MMR)

Loại vaccine này bảo vệ chống lại cả ba loại bệnh sởi, quai bị và rubella, đều là những loại bệnh có tính truyền nhiễm cao.

Ai nên tiêm: Nếu bạn ở tuổi 60, chưa từng tiêm vaccine MMR và chưa bao giờ bị sởi thì bạn nên đi tiêm phòng. Loại vaccine này cũng tốt cho:

- Sinh viên đại học

- Giáo viên

- Nhân viên y tế

- Những người đi du lịch bên ngoài Hoa Kỳ

Ai không nên tiêm: Nếu bạn đang mang thai, bị nhiễm HIV hoặc AIDS, đang dùng thuốc điều trị ung thư hoặc bị những rối loạn về máu thì không nên tiêm loại vaccine này. Ngoài ra, nếu bạn đã tiêm vaccine khác trong vòng bốn tuần, hoặc từng được truyền máu, hoặc đang ốm thì cũng nên hoãn việc tiêm phòng.

Tiêm như thế nào: Vaccine MMR chỉ có một liều và bạn có thể đến các trung tâm tiêm chủng để được tiêm.

Vaccine thủy đậu

Ngày nay, trẻ em được tiêm loại vaccine này theo chương trình tiêm chủng thường quy. Nhưng những năm trước đây thì không như vậy.

Ai nên tiêm: Nếu bạn chưa tiêm khi bạn còn nhỏ thì nên cân nhắc việc tiêm loại vaccine này, đặc biệt nếu bạn:

- Làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe

- Làm việc hoặc sống với trẻ em

- Đang học đại học

- Làm việc trong nhà tù hoặc trại giam

- Đang phục vụ trong quân đội

- Ở độ tuổi sinh đẻ

- Du lịch nước ngoài

Ai không nên tiêm: Nếu bạn đang mang thai, hãy đợi một tháng sau khi bé của bạn ra đời. Bạn cũng nên trao đổi với bác sĩ trước nếu bạn:

- Đã được truyền máu

- Bị nhiễm HIV, AIDS hoặc bị ung thư

- Đang dùng thuốc cho bất kỳ bệnh nào kể trên

Tiêm như thế nào: Vaccine sởi có hai liều, mỗi liều cách nhau 28 ngày.

Vaccine Zona (Shingles)

Zona được gây ra ra bởi virus Herpes Zoster (cùng loại virus gây ra thủy đậu). Loại vaccine này chỉ mới xuất hiện từ năm 2006 nhưng cũng đã giúp giảm đáng kể số ca mắc zona. Loại vaccine này cũng giúp bảo vệ khỏi chứng đau dây thần kinh sau khi bị zona.

Ai nên tiêm: Những người trên 60 tuổi. Bạn nên tiêm loại vaccine này ngay cả khi bạn đã bị thủy đậu hoặc đã bị zona.

Ai không nên tiêm: Nếu bạn bị dị ứng với gelatin hoặc kháng sinh neomycin thì bạn nên tránh tiêm loại vaccine này. Bạn cũng không nên tiêm nếu bạn đang có thai hoặc có hệ miễn dịch suy yếu do bị bệnh hoặc do thuốc.

Tiêm như thế nào: Vaccine zona có có một liều và bạn có thể tiêm tại các trung tâm tiêm chủng.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Tiêm phòng Lao giúp giảm nguy cơ tử vong do COVID-19?