Tiêu chảy mạn tính ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ

Tiêu chảy mạn tính là gì?

Tiêu chảy là khi bạn đi ngoài ra phân lỏng, nước nhiều lần trong ngày. Tình trạng này thường biến mất trong vòng một hoặc hai ngày mà không cần điều trị. Tiêu chảy kéo dài trong bốn tuần được coi là tiêu chảy mạn tính.

Tiêu chảy kéo dài trong vài ngày có thể dẫn đến tình trạng mất nước. Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ đặc biệt dễ bị mất nước do tiêu chảy. Trong các đợt tiêu chảy, cơ thể mất chất lỏng và chất điện giải cần thiết để hoạt động bình thường. Chất điện giải là các khoáng chất ảnh hưởng đến chức năng cơ, lượng nước trong cơ thể và độ axit trong máu của bạn.

Gọi cho bác sĩ ngay lập tức nếu trẻ bị tiêu chảy kéo dài hơn 24 giờ, đặc biệt nếu trẻ bị sốt. Tiêu chảy mạn tính có thể dẫn đến sốc hoặc tổn thương các cơ quan ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.

Tiêu chảy cũng là nguyên nhân chính dẫn đến suy dinh dưỡng ở trẻ em dưới 5 tuổi. Nhiều trường hợp là do nước và thức ăn bị ô nhiễm. Ở các nước đang phát triển, một đứa trẻ dưới 3 tuổi có khả năng bị tiêu chảy ba đợt mỗi năm. Mỗi đợt tiêu chảy làm mất đi dinh dưỡng cần thiết cho sự phát triển của trẻ. Do đó, các đợt tiêu chảy liên tục có thể khiến trẻ bị suy dinh dưỡng và có thể tiếp tục chu kỳ tiêu chảy.

Trên thế giới, tiêu chảy là nguyên nhân gây tử vong thứ hai ở trẻ em dưới 5 tuổi. Nó cướp đi sinh mạng của khoảng 760.000 trẻ em.

Nguyên nhân gây tiêu chảy?

Không phải lúc nào chúng ta cũng tìm ra nguyên nhân gây tiêu chảy ở trẻ em. Tuy nhiên, các nguyên nhân phổ biến bao gồm:

• Ăn quá nhiều trái cây hoặc nước ép trái cây
• Sử dụng thuốc kháng sinh hoặc các loại thuốc khác (ở trẻ sơ sinh hoặc bà mẹ đang cho con bú)
• Dị ứng hoặc nhạy cảm với các loại thực phẩm
• Thay đổi chế độ ăn uống (ở trẻ sơ sinh hoặc bà mẹ đang cho con bú)

Tiêu chảy nặng có thể do:

• Bệnh viêm ruột (IBD)
• Nhiễm khuẩn
• Nhiễm virus
• Ký sinh trùng
• Suy dinh dưỡng
• Chuẩn bị thức ăn không đúng cách
• Vệ sinh kém

Trẻ em đi du lịch nước ngoài (đặc biệt là các nước đang phát triển) có nguy cơ bị nhiễm tiêu chảy từ khách du lịch. Tình trạng này thường xảy ra khi tiêu thụ nước hoặc thực phẩm bị ô nhiễm.

Trẻ sơ sinh thường đi ngoài ra phân lỏng, vì vậy đây không phải là nguyên nhân gây lo lắng ngay lập tức. Tuy nhiên, sự gia tăng đột ngột của phân có nước - đặc biệt nếu chúng đi kèm với sung huyết hoặc sốt - có thể là dấu hiệu của tiêu chảy ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Các triệu chứng khác bao gồm:

• Đau bụng hoặc đau quặn bụng
• Buồn nôn
• Đi ngoài không báo trước hoặc mất kiểm soát nhu động ruột
• Sốt và ớn lạnh
• Mất nước

Các triệu chứng của mất nước là gì?

Mất nước là khi cơ thể không còn đủ chất lỏng để hoạt động bình thường. Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, tình trạng mất nước có thể tiến triển nhanh chóng. Nó có thể dẫn đến các biến chứng sức khỏe nghiêm trọng hơn nếu không được điều trị nhanh chóng. Các biến chứng của mất nước bao gồm sốc, tổn thương các cơ quan và hôn mê.

Các dấu hiệu mất nước bao gồm:

• Khô miệng
• Mắt khô / trũng
• Má hóp
• Không có nước mắt khi khóc
• Cáu gắt
• Da khô
• Mệt mỏi

Các triệu chứng sau đây có thể cho thấy tình trạng mất nước nghiêm trọng:

• Hơn tám giờ trôi qua mà không đi tiểu
• Trẻ trông vô cùng bơ phờ
• Chỗ mềm trên đỉnh đầu của trẻ sơ sinh (thóp) có vẻ trũng xuống
• Nếp véo da mất chậm
• Sốt cao
• Bất tỉnh

Bạn cần đưa trẻ đi khám ngay lập tức nếu trẻ có dấu hiệu mất nước.

Chăm sóc trẻ tại nhà

Điều trị cho trẻ tại nhà thường có hiệu quả khi trẻ bị tiêu chảy nhẹ. Điều quan trọng cần lưu ý là không nên dùng thuốc để điều trị tiêu chảy ở người lớn cho trẻ sơ sinh hoặc trẻ em. Hãy đưa trẻ đi khám hoặc hỏi ý kiến bác sĩ trước khi tự điều trị tại nhà.

Bạn có thể chăm sóc trẻ tại nhà theo những cách sau:

• Đảm bảo rằng trẻ uống nhiều nước.
• Không cho trẻ ăn thức ăn có vẻ gây tiêu chảy.
• Rửa tay thường xuyên - đặc biệt là sau mỗi lần thay tã - để tránh lây lan vi khuẩn trong nhà.
• Bạn nên tiếp tục cho trẻ bú mẹ khi trẻ bị tiêu chảy. Sữa mẹ có thể giúp giảm bớt các triệu chứng tiêu chảy và tăng tốc độ hồi phục.
• Theo dõi trẻ cẩn thận, tìm các dấu hiệu mất nước. Đưa trẻ đi khám ngay lập tức nếu bạn nghĩ rằng trẻ bị mất nước.
• Thay tã cho trẻ ngay lập tức sau khi đi ngoài. Điều này có thể giúp ngăn ngừa hăm tã và kích ứng. Sử dụng nước thay vì khăn lau có thể gây kích ứng da. Các loại kem không kê đơn có oxit kẽm cũng có thể giúp làm dịu và bảo vệ da.

Khi nào nên đưa trẻ đến bác sĩ

Đưa trẻ đến bác sĩ nếu trẻ bị tiêu chảy hơn hai ngày hoặc nếu có bất kỳ triệu chứng nào sau đây:

• Sốt
• Tiêu chảy ra máu
• Tiêu chảy nặng (hơn tám lần trong tám giờ)
• Tiêu chảy kèm theo nôn mửa
• Đau bụng hoặc chuột rút
• Tiêu chảy tái phát

Tiêu chảy ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ có thể nhanh chóng dẫn đến mất nước, đây là một tình trạng nguy hiểm. Trẻ cần được đưa tới bệnh viện càng sớm càng tốt.

Tiêu chảy mạn tính được chẩn đoán như thế nào?

Bác sĩ sẽ muốn xác định nguyên nhân gây tiêu chảy của trẻ nếu tình trạng này trở thành mạn tính (lâu dài). Bác sĩ sẽ hỏi bệnh sử của trẻ và thực hiện quy trình khám sức khỏe. Bạn cần cung cấp thông tin về chế độ ăn uống, thói quen ăn uống và thuốc của trẻ. Bác sĩ có thể sử dụng các xét nghiệm sau để xác định nguyên nhân tiêu chảy mạn tính:

• Xét nghiệm máu (để kiểm tra bệnh)
• Cấy phân (để kiểm tra vi khuẩn và ký sinh trùng)
• Kiểm tra dị ứng

Tùy thuộc vào kết quả của các xét nghiệm này, có thể cần kiểm tra hoặc xét nghiệm thêm.

Điều trị tiêu chảy mạn tính như thế nào?

Quá trình điều trị cho trẻ sẽ tùy thuộc vào nguyên nhân và mức độ nghiêm trọng của bệnh tiêu chảy.

Trẻ có thể cần phải ở lại bệnh viện nếu chúng đang bị tiêu chảy mạn tính hoặc mất nước. Trẻ có thể sẽ được truyền dịch có chứa chất điện giải để giúp phục hồi nước và chất điện giải.

Điều quan trọng là làm theo lời khuyên của bác sĩ một cách cẩn thận. Tránh cho trẻ ăn thức ăn hoặc đồ uống gây tiêu chảy. Thay vào đó, hãy cho trẻ ăn những thức ăn nhạt (chẳng hạn như khoai tây, bánh mì hoặc chuối) cho đến khi cơn tiêu chảy thuyên giảm.

Làm thế nào có thể ngăn ngừa tiêu chảy?

Không phải lúc nào cũng có thể ngăn ngừa được bệnh tiêu chảy. Tuy nhiên, bạn có thể giảm nguy cơ mắc bệnh tiêu chảy của trẻ bằng cách thực hành vệ sinh tốt và tuân theo các hướng dẫn chuẩn bị thực phẩm an toàn.

Phòng tiêu chảy cho trẻ khi đi du lịch

• Sử dụng nước đóng chai để uống, làm đá viên, nấu ăn và đánh răng.
• Tránh sữa hoặc các sản phẩm từ sữa chưa được tiệt trùng.
• Rửa và gọt vỏ trái cây và rau sống.
• Tránh thịt, gia cầm, cá và động vật có vỏ sống hoặc nấu chưa chín.
• Tránh lấy thức ăn từ những người bán hàng rong.
• Mang theo một số đồ ăn nhẹ từ nhà cho trẻ.
• Thực hành vệ sinh đúng cách và rửa tay cho trẻ thường xuyên.
• Mang theo nước rửa tay hoặc khăn lau tay trong trường hợp không có dụng cụ rửa tay.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết:  Bao nhiêu tuổi được coi là dậy thì sớm?