Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Tại sao chúng ta không nên nhìn vào mặt trời?

Trong khoảng thời gian nhật thực (mặt trời bị che khuất một phần hay hoàn toàn bởi mặt trăng khi nhìn từ trái đất) bạn có thể nhìn trực tiếp vào mặt trời dễ dàng hơn.

Nhưng khi bạn nhìn trực tiếp vào mặt trời khi không có các thiết bị bảo vệ mắt dù chỉ một vài giây cũng gây nên những tổn thương nghiêm trọng tại mắt. Hầu hết chúng ta đều không thể nhìn trực tiếp vào mặt trời trong thời gian dài. Đôi mắt nhạy cảm của chúng ta sẽ không thể chịu đựng được và theo bản năng chúng ta sẽ chớp mắt và nhìn đi hướng khác.
Hãy cùng Viện Y học ứng dụng Việt Nam tìm hiểu những nguy cơ sức khỏe khi bạn nhìn trực tiếp vào mặt trời và cách xử lý những tổn thương này nhé.
Điều gì xảy ra khi bạn nhìn quá lâu vào mặt trời?
Tia UV (tử ngoại) từ mặt trời sẽ vào mắt của bạn, chúng xuyên qua các thấu kính tự nhiên của mắt vào tới võng mạc nằm sâu bên trong mắt. Võng mạc là nơi tiếp nhận các kích thích ánh sáng từ môi trường rồi truyền về trung tâm phân tích thị giác ở vỏ não. Khi vào võng mạc tia UV kích thích hình thành các gốc tự do (free radicals). Các gốc tự do sau khi hình thành bắt đầu oxy hóa các mô và tế bào xung quanh, kết quả sau cùng chúng làm phá hủy các tế bào hình que và tế bào hình nón trong giác mạc. Các tổn thương do sự oxy hóa này còn được gọi là tổn thương võng mạc do năng lượng mặt trời (solar retinopathy hoặc photic retinopathy). Tổn thương có thể xuất hiện chỉ sau một vài giây bạn nhìn trực tiếp vào mặt trời.
 
Các dấu hiệu của tổn thương mắt
Bỏ qua tất cả những lời cảnh báo, một vài người vẫn nhìn trực tiếp vào mặt trời trong khoảng thời gian nhật thực mà không có thiết bị bảo vệ mắt. Hầu hết chúng ta không cảm nhận được bất kì cơn đau nào tại mắt khi mà những tổn thương thực sự đã xảy ra. 
Trong hầu hết các trường hợp, bạn thậm chí còn chẳng hề chú ý gì đến những dấu hiệu hay sự thay đổi thị lực ngay thời điểm đó. Có thể cần tới 12 giờ để xuất hiện các triệu chứng đầu tiên. Các triệu chứng có thể xuất hiện ở chỉ một mắt nhưng đa số các trường hợp chúng xuất hiện đồng thời ở cả hai mắt.
Một số triệu chứng nhẹ của tổn thương võng mạc do năng lượng mặt trời:
• Chảy nước mắt
• Khó chịu khi nhìn màu sắc, ánh sáng rực rỡ
• Đau, nhức mắt
• Đau đầu
Những triệu chứng cảnh báo tổn thương nặng hơn:
• Nhìn mờ
• Giảm khả năng phân biệt màu sắc
• Khó nhận biết các hình khối
• Nhìn hình bị méo
• Xuất hiện một hoặc nhiều điểm mù trong thị trường của mắt
Khi nào cần gặp bác sỹ?
Nếu bạn có các triệu chứng của tổn thương võng mạc do năng lượng mặt trời sau vài giờ hoặc khoảng một ngày sau khi xem nhật thực hãy đi khám bác sỹ chuyên khoa mắt.
Bác sỹ sẽ chẩn đoán xác định tình trạng tổn thương võng mạc của bạn và thực hiện các bài test để đánh giá chính xác mức độ tổn thương tại võng mạc.
Một số thiết bị bác sỹ có thể sử dụng để kiểm tra đánh giá là: máy chụp đáy mắt - chụp huỳnh quang võng mạc, chụp mạch máu võng mạc…
Điều trị các tổn thương mắt
Hiện tại không có liệu pháp điều trị đặc hiệu nào cho tình trạng tổn thương võng mạc do năng lượng mặt trời. Tiến trình hồi phục phụ thuộc vào mức độ của tổn thương tại mắt. Các triệu chứng có thể dần dần được cải thiện theo thời gian đôi sau hàng tháng hoặc mất cả năm. Một vài người thậm chí có những tổn thương vĩnh viễn không hồi  phục.
Các thực phẩm bổ sung chống oxy hóa có thể có ích trong suốt giai đoạn hồi phục, nhưng vẫn chưa có nghiên cứu đánh giá hiệu quả cụ thể của việc sử dụng các chất chống oxy hóa.
Hiện tượng Nhật thực
Dự phòng tổn thương
Khi chưa có biện pháp điều trị đặc hiệu cho tình trạng tổn thương võng mạc do năng lượng mặt trời thì việc dự phòng lại càng trở nên quan trọng.
Dự phòng mỗi ngày
Vào những ngày nắng, nhớ đeo kính bảo vệ mắt và đội mũ rộng vành. Những người tham gia các môn thể thao dưới nước như lướt sóng cũng cần sử dụng thiết bị bảo vệ mắt để chống lại tia UV được phản chiếu từ mặt nước vào mắt họ. Điều bạn cần nhớ là chọn loại kính có thể chống lại cả tia UVA và UVB.
Trẻ em là đối tượng đặc biệt có nguy cơ cao với tổn thương võng mạc do năng lượng mặt trời. Đôi mắt của trẻ em có thể tiếp nhận nhiều tia UV tới võng mạc hơn so với người trưởng thành. Trẻ em cũng chưa nhận thức được đầy đủ hậu quả của việc nhìn quá lâu vào mặt trời. Nếu bạn có con hãy giải thích cho trẻ những hậu quả của việc này cũng như hướng dẫn trẻ sử dụng mũ và kính khi tham gia các hoạt động ngoài trời. 
Khi xem nhật thực
Bạn không nên xem nhật thực khi mà không có các thiết bị bảo vệ mắt. Nếu bạn biết có hiện tượng nhật thực tại khu vực của mình có thể quan sát được hãy chuẩn bị kính bảo vệ sớm nhất có thể bởi vì sản phẩm này có thể khan hiếm khi đến gần thời điểm nhật thực.
Đừng bao giờ nhìn mặt trời qua ống nhòm, các loại kính thông thường, kính viễn vọng hoặc ống kính máy ảnh. Nhìn mặt trời qua kính viễn vọng hoặc ống nhòm thậm chí còn làm tổn thương tại mắt trở nên trầm trọng hơn. Các khuyến nghị cũng cho rằng bạn không nên nhìn nhật thực qua máy ảnh của smartphone, bạn có thể vô tình nhìn thẳng vào mặt trời trong quá trình điều chỉnh máy ảnh trên điện thoại di động.
Một số loại thuốc gây ảo giác bạn cũng không nên sử dụng trước và trong khi quan sát nhật thực như LSD.
Lời kết
Mặt trời là không thể thay thế cho cuộc sống con người, nhưng điều quan trọng bạn cần nhớ là đừng nhìn trực tiếp vào mặt trời khi không có thiết bị bảo vệ mắt dù là nhật thực toàn phần hay nhật thực một phần. Khi mà bạn không hề cảm nhận được tổn thương tại mắt thì những tổn thương có thể đã xảy ra rồi, với những hậu quả có thể vô cùng tồi tệ.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Những thói quen giúp bảo vệ thị lực

Bs.Nguyễn Thế Võ - Viện Y học ứng dụng Việt Nam - Theo Healthline
Bình luận
Tin mới
  • 17/11/2026

    Stress ảnh hưởng đến ham muốn tình dục như thế nào?

    Căng thẳng tâm lý (stress) kéo dài là một trong những nguyên nhân thường gặp gây giảm ham muốn tình dục ở cả nam và nữ. Tác động này diễn ra đồng thời qua cơ chế nội tiết, thần kinh và hành vi, và có thể cải thiện nếu được nhận biết sớm và kiểm soát đúng cách.

  • 17/11/2026

    Những dấu hiệu cảnh báo phụ nữ cần đi khám phụ khoa sớm

    Nhiều phụ nữ có tâm lý e ngại nên thường trì hoãn việc khám phụ khoa cho đến khi triệu chứng trở nên nghiêm trọng. Vậy những dấu hiệu nào cho thấy bạn nên đi khám sớm thay vì chờ đợi?

  • 16/11/2026

    Làm sao để giảm ho sau cảm cúm: Nguyên nhân và cách xử lý hiệu quả

    Ho kéo dài sau khi đã khỏi các triệu chứng cấp tính của cảm cúm là tình trạng phổ biến, có thể kéo dài từ vài ngày đến vài tuần sau khi hết sốt và nghẹt mũi.

  • 16/11/2026

    Dầu cá với bệnh viêm khớp

    Dầu cá từ lâu đã được sử dụng như một biện pháp hỗ trợ trong điều trị viêm khớp, và ngày càng có nhiều bằng chứng khoa học cho thấy những lợi ích tiềm năng của nó. Tác dụng này chủ yếu liên quan đến hàm lượng axit béo omega-3, vốn có khả năng điều hòa phản ứng viêm thông qua việc ức chế một số chất trung gian gây viêm trong cơ thể.

  • 15/11/2026

    Tình yêu tuổi học trò và hành trình bảo vệ sức khỏe giới tính cho con

    Tuổi học trò đánh dấu giai đoạn trẻ bắt đầu chớm nở những rung động đầu đời và dần định hình nhận thức về bản thân cùng các mối quan hệ xung quanh. Những biến đổi tâm sinh lý dồn dập vừa mang lại cảm giác háo hức, vừa khiến trẻ không khỏi lúng túng, bối rối. Nếu không có sự định hướng đúng đắn, trẻ rất dễ tiếp nhận thông tin lệch lạc và đưa ra những quyết định gây ảnh hưởng đến bản thân. Để giúp cha mẹ trở thành người đồng hành đáng tin cậy, trang bị cho con kiến thức khoa học cùng kỹ năng tự bảo vệ, Viện Y học ứng dụng Việt Nam xin chia sẻ những góc nhìn chi tiết trong bài viết dưới đây.

  • 15/11/2026

    Vaccine cúm – Tầm quan trọng của tiêm chủng trong mùa đông

    Mùa đông là thời điểm virus cúm hoạt động mạnh, khiến số ca mắc tăng nhanh, đặc biệt ở người già, trẻ nhỏ và người có bệnh mạn tính. Tiêm vaccine cúm không chỉ giúp phòng bệnh hiệu quả mà còn giảm nguy cơ biến chứng nặng, nhập viện và tử vong trong mùa dịch.

  • 14/11/2026

    Dấu hiệu rụng trứng và cách xác định ngày dễ thụ thai

    Rụng trứng là thời điểm noãn trưởng thành được phóng ra khỏi buồng trứng và có thể gặp tinh trùng để thụ tinh. Nhận biết đúng các dấu hiệu rụng trứng giúp các cặp vợ chồng xác định khoảng thời gian có khả năng thụ thai cao nhất trong mỗi chu kỳ kinh nguyệt.

  • 14/11/2026

    Rhino Virus – Nguyên nhân gây cảm trong lúc giao mùa

    Đây là một nguyên nhân gây bệnh cảm lạnh và viêm hô hấp thường gặp ở vào thời tiết ẩm ướt, thời tiết đặc trưng trong lúc giao mùa đông sang xuân.

Xem thêm