Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Nhịn ăn gián đoạn đối với bệnh tiểu đường

Gần đây, một nghiên cứu về tác động của nhịn ăn gián đoạn đối với người bị tiểu đường typ 2 hoặc tiền tiểu đường đã cho thấy sự cải thiện đối với insulin, đường huyết và giảm cân - một trong số những yếu tố nguy cơ lớn nhất gây ra tiểu đường.

Những thói quen ăn uống lành mạnh luôn đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát đường huyết. Tuy nhiên thời gian bạn ăn cũng đóng một vai trò quan trọng chẳng kém. Nhịn ăn giữa các bữa cũng là một phương pháp hạn chế lượng calo nạp vào nhưng có rất ít bằng chứng về lợi ích của phương pháp này đối với sức khỏe. Gần đây có một nghiên cứu về tác động của nhịn ăn gián đoạn đối với người bị tiểu đường typ 2 hoặc tiền tiểu đường đã cho thấy sự cải thiện đối với insulin, đường huyết và giảm cân - một trong số những yếu tố nguy cơ lớn nhất gây ra tiểu đường.

Mối quan tâm luôn dành cho việc những người đang sống chung với tiểu đường typ 1 đang sử dụng insulin, nếu như họ nhịn ăn thì mức đường huyết sẽ thấp hơn bình thường.

Nhịn ăn gián đoạn là gì?

Chế độ ăn của chúng ta thường có 3 bữa chính cộng thêm với ít nhất là một bữa phụ. Khi chúng ta chia đều các bữa ăn cả ngày mà lại không tập thể dục, nghĩa là không có năng lượng tiêu hao, vậy thì năng lượng dư thừa sẽ được dự trữ lại dưới dạng mỡ. Ngược lại, khi chúng ta nhịn ăn gián đoạn, nghĩa là chỉ ăn trong những giờ nhất định còn lại nhịn ăn phần lớn thời gian trong ngày. Mục tiêu của nhịn ăn gián đoạn với những người bị tiểu đường là buộc cơ thể phải đốt mỡ để cung cấp năng lượng cho chính nó hoạt động và từ đó giảm được cân, cải thiện được độ nhạy cảm với insulin và giảm lượng đường huyết. Tác dụng của nhịn ăn gián đoạn còn gọi là thay đổi chuyển hóa. Sau vài giờ không có thực phẩm cơ thể cạn kiệt lượng đường trong máu và bắt đầu đốt mỡ để cung cấp năng lượng cho cơ thể. Có hai nguồn cung cấp năng lượng chính cho cơ thể là glucose được sự trữ trong gan và ketone do phân giải mỡ, Thường sau 10-12 giờ không có glucose trong gan huy động ra làm nguyên liệu, cơ thể bắt đầu đốt mỡ để tạo ra năng lượng. Đó chính là cơ chế thay đổi chuyển hóa của nhịn ăn gián đoạn.

 

Các kiểu nhịn ăn

Thời gian nhịn ăn có thể thay đổi linh hoạt, nhưng đều chú ý đến thời gian khi nào bạn ăn và khi nào bạn nhịn ăn, Một số phác đồ nhịn ăn rất đơn giản, bạn có thể nhịn bữa sáng và ăn bữa trưa và bữa tối, Thói quen nhịn ăn có thể phải nghiêm ngặt hơn và hạn chế ăn uống tuyệt đối trong một khoảng thời gian nhất định trong ngày và thường rơi vào ban đêm. Một số phác đồ khác có thể xoay vòng giữa việc ăn uống bình thường trong một số ngày nhất định và nhịn ăn tuyệt đối vào một đến hai ngày trong tuần. Một số phương pháp nhịn ăn cực đoan khác thì việc nhịn ăn có thể kéo dài trong một vài ngày hay thậm chí vài tuần. Tuy nhiên, không nhất thiết phải nhịn ăn tiêu cực thế để đạt được kết quả như mong muốn.

Lợi ích của nhịn ăn

Chúng ta vẫn đang thiếu rất nhiều bằng chứng về nhịn ăn gián đoạn đến những người bị tiểu đường, Những nghiên cứu đầu tiên về việc nhịn ăn gián đoạn trong bệnh tiểu dường đã cách đây một thập kỷ và gần đây các nghiên cứu mới bắt đầu nghiên cứu lại vấn đề này với những người bị tiền tiểu đường và tiểu đường typ 2. Đa số các bác sỹ lâm sàng vẫn coi nhịn ăn chỉ là một thử nghiệm.

Có rất nhiều điều có thể xảy ra trong quá trình bạn nhịn ăn gián đoạn bao gồm việc bảo vệ các cơ quan trong cơ thể khỏi các bệnh mạn tính như tiểu đường typ 2, bệnh tim, thoái hóa thần kinh do tuổi hay thậm chí là viêm ruột và ung thư.

Một vài nghiên cứu gần đây đã đi sâu hơn về việc nhịn ăn đối với bệnh tiểu đường và cho thấy những tác dụng nhỏ như: giảm cân, kiểm soát đường huyết, cải thiện độ nhạy với insulin, hạn chế nhu cầu cần phải sử dụng insulin ngoại sinh, giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch và đột quỵ.

Những khó khăn gặp phải khi nhịn ăn

Đó chính là thay đổi thói quen ăn uống của người áp dụng. Chính vì phá vỡ thói quen đó cho nên chắc chắn chúng ta sẽ trải qua những tình huống sau:

  • Cơn đói: không hề dễ dàng để chế ngự được cơn đói khi bạn nhịn ăn gián đoạn.  Đói khiến nhiều người cảm thấy vô cùng khó chịu và thôi thúc bạn sẽ ăn một thứ gì đó. Nhưng tin tốt là chúng chỉ xảy ra ở một vài tuần đầu khi bạn áp dụng.
  • Mất nước: mất nước có thể xảy ra khi bạn nhịn ăn, chúng diễn ra khá nhanh bởi bạn bị hạn chế rất nhiều đồ ăn và đồ uống và ngay cả khi bạn tập thể dục dưới thời tiết nóng. Tuy nhiên các đồ uống nước nước lọc, trà, cà phê đen vẫn được phép uống khi bạn nhịn ăn.
  • Khó tập trung: ban đầu khi đang điều chỉnh thời gian biểu ăn uống bạn sẽ hơi khó tập trung trong những giờ nhịn ăn.
  • Thèm ăn: với những người sẵn sàng nhịn ăn trong thời gian dài khoarg 24-72 tiếng, dấu hiệu thèm ăn sẽ xảy ra, nếu áp dụng trong thời gian dài sẽ khiến cho cơ thể tăng dự trự mỡ hơn để đáp ứng với tình trạng thèm ăn.

Lưu ý trước khi bạn nhịn ăn

Để nhịn ăn gián đoạn diễn ra an toàn và bền vững đặc biệt là với những người tiền tiểu đường và tiểu đường typ 2 cần phải lưu ý:

  • Nhịn ăn gián đoạn không dành cho những người bị rối loạn ăn uống, trẻ em dưới 18 tuổi, phụ nữ mang thai và những người bị tiểu đường typ 1.
  • Nếu bạn đang muốn áp dụng nhịn ăn gián đoạn, hãy nhận sự tư vấn từ các bác sỹ dinh dưỡng trước khi áp dụng
  • Khi áp dụng nhịn ăn gián đoạn hãy kiểm tra lại mức đường huyết đặc biệt là với người tiền tiểu đường và tiểu đường typ 2.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Những thói quen có thể dẫn đến bệnh tiểu đường

 

Ths. Bs. Đào Ngọc - Viện Y học ứng dụng Việt Nam (health.usnews) -
Bình luận
Tin mới
  • 01/09/2026

    Cảnh báo 7 bệnh thường gặp mùa hè và cách phòng ngừa hiệu quả

    Mùa hè với nhiệt độ cao, độ ẩm lớn và thói quen sinh hoạt thay đổi là điều kiện thuận lợi cho nhiều loại virus, vi khuẩn và ký sinh trùng bùng phát. Hiểu rõ các bệnh thường gặp trong mùa nắng nóng sẽ giúp bạn chủ động bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.

  • 31/08/2026

    3 loại đồ uống cần tránh khi dùng chung với thực phẩm chức năng dầu cá

    Tốt nhất nên uống thực phẩm bổ sung dầu cá cùng với thức ăn để tăng cường khả năng hấp thụ các axit béo omega-3 có lợi. Các loại đồ uống cần tránh khi dùng thực phẩm bổ sung dầu cá bao gồm rượu và đồ uống có ga.

  • 30/08/2026

    Uống đủ nước mỗi ngày: Nhiều người đang mất nước mà không hề hay biết

    Nước chiếm 60-70% trọng lượng cơ thể và tham gia vào hầu hết mọi phản ứng sinh hóa trong cơ thể. Thế nhưng, tình trạng thiếu nước mãn tính - không phải mất nước cấp tính - đang âm thầm ảnh hưởng đến sức khỏe của hàng triệu người Việt Nam mỗi ngày mà họ không nhận ra.

  • 29/08/2026

    Sự khác biệt giữa chế độ ăn phương Đông và phương Tây

    Chế độ ăn Địa Trung Hải từ lâu đã được coi là chuẩn mực cho một sức khỏe tốt. Ăn uống là một hành trình mang tính cá nhân sâu sắc, gắn liền với các mối liên hệ văn hóa, niềm tin tâm linh, thói quen và tất nhiên là cả nguồn thực phẩm sẵn có. Chế độ ăn uống trực tiếp chịu trách nhiệm cho sức sống cũng như sức khỏe thể chất và tinh thần của chúng ta, vì vậy không có gì ngạc nhiên khi có nhiều tranh luận về việc thế nào mới chính xác là một chế độ ăn lành mạnh; bởi đây là một vấn đề quan trọng và đầy thách thức.

  • 28/08/2026

    Huyết áp của bạn sẽ thay đổi như thế nào khi bạn tập thể dục mỗi ngày?

    Tập thể dục đều đặn hàng ngày có thể làm giảm huyết áp bằng cách tăng cường sức khỏe tim mạch và cải thiện độ đàn hồi cũng như chức năng của mạch máu. Tập thể dục với cường độ vừa phải hầu hết các ngày trong tuần có thể giúp giảm huyết áp bền vững và giảm nguy cơ mắc bệnh tim.

  • 27/08/2026

    Nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori và các bệnh lý liên quan

    Hơn 80% người trưởng thành tại Việt Nam nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori – tác nhân chính gây viêm loét và ung thư dạ dày. Khám phá ngay cơ chế lây truyền, quá trình phát triển bệnh và thách thức kháng kháng sinh hiện nay để chủ động bảo vệ sức khỏe gia đình bạn

  • 26/08/2026

    Hội chứng mất khả năng cảm nhận niềm vui – Anhedonia

    Hội chứng mất khả năng cảm nhận niềm vui – Anhedonia là tình trạng khiến bạn không thể trải nghiệm niềm vui hoặc sự thích thú. Bạn có thể cảm thấy tê liệt hoặc ít hứng thú hơn với những điều mà trước đây bạn từng yêu thích. Đây là một triệu chứng phổ biến của nhiều bệnh lý tâm thần như trầm cảm. Cùng tìm hiểu về hội chứng này qua bài viết sau đây!

  • 25/08/2026

    Bạn có thể ở dưới ánh nắng mặt trời bao lâu trước khi da bị tổn thương?

    Đối với hầu hết mọi người, tác hại của ánh nắng mặt trời đối với da bắt đầu trong vòng 15 phút sau khi tiếp xúc với ánh nắng mặt trời mà không sử dụng kem chống nắng. Tuy nhiên, thời gian có thể thay đổi tùy thuộc vào loại da và loại tia cực tím, chỉ số (UV), thời gian và địa điểm.

Xem thêm