Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Nhịn ăn gián đoạn đối với bệnh tiểu đường

Gần đây, một nghiên cứu về tác động của nhịn ăn gián đoạn đối với người bị tiểu đường typ 2 hoặc tiền tiểu đường đã cho thấy sự cải thiện đối với insulin, đường huyết và giảm cân - một trong số những yếu tố nguy cơ lớn nhất gây ra tiểu đường.

Những thói quen ăn uống lành mạnh luôn đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát đường huyết. Tuy nhiên thời gian bạn ăn cũng đóng một vai trò quan trọng chẳng kém. Nhịn ăn giữa các bữa cũng là một phương pháp hạn chế lượng calo nạp vào nhưng có rất ít bằng chứng về lợi ích của phương pháp này đối với sức khỏe. Gần đây có một nghiên cứu về tác động của nhịn ăn gián đoạn đối với người bị tiểu đường typ 2 hoặc tiền tiểu đường đã cho thấy sự cải thiện đối với insulin, đường huyết và giảm cân - một trong số những yếu tố nguy cơ lớn nhất gây ra tiểu đường.

Mối quan tâm luôn dành cho việc những người đang sống chung với tiểu đường typ 1 đang sử dụng insulin, nếu như họ nhịn ăn thì mức đường huyết sẽ thấp hơn bình thường.

Nhịn ăn gián đoạn là gì?

Chế độ ăn của chúng ta thường có 3 bữa chính cộng thêm với ít nhất là một bữa phụ. Khi chúng ta chia đều các bữa ăn cả ngày mà lại không tập thể dục, nghĩa là không có năng lượng tiêu hao, vậy thì năng lượng dư thừa sẽ được dự trữ lại dưới dạng mỡ. Ngược lại, khi chúng ta nhịn ăn gián đoạn, nghĩa là chỉ ăn trong những giờ nhất định còn lại nhịn ăn phần lớn thời gian trong ngày. Mục tiêu của nhịn ăn gián đoạn với những người bị tiểu đường là buộc cơ thể phải đốt mỡ để cung cấp năng lượng cho chính nó hoạt động và từ đó giảm được cân, cải thiện được độ nhạy cảm với insulin và giảm lượng đường huyết. Tác dụng của nhịn ăn gián đoạn còn gọi là thay đổi chuyển hóa. Sau vài giờ không có thực phẩm cơ thể cạn kiệt lượng đường trong máu và bắt đầu đốt mỡ để cung cấp năng lượng cho cơ thể. Có hai nguồn cung cấp năng lượng chính cho cơ thể là glucose được sự trữ trong gan và ketone do phân giải mỡ, Thường sau 10-12 giờ không có glucose trong gan huy động ra làm nguyên liệu, cơ thể bắt đầu đốt mỡ để tạo ra năng lượng. Đó chính là cơ chế thay đổi chuyển hóa của nhịn ăn gián đoạn.

 

Các kiểu nhịn ăn

Thời gian nhịn ăn có thể thay đổi linh hoạt, nhưng đều chú ý đến thời gian khi nào bạn ăn và khi nào bạn nhịn ăn, Một số phác đồ nhịn ăn rất đơn giản, bạn có thể nhịn bữa sáng và ăn bữa trưa và bữa tối, Thói quen nhịn ăn có thể phải nghiêm ngặt hơn và hạn chế ăn uống tuyệt đối trong một khoảng thời gian nhất định trong ngày và thường rơi vào ban đêm. Một số phác đồ khác có thể xoay vòng giữa việc ăn uống bình thường trong một số ngày nhất định và nhịn ăn tuyệt đối vào một đến hai ngày trong tuần. Một số phương pháp nhịn ăn cực đoan khác thì việc nhịn ăn có thể kéo dài trong một vài ngày hay thậm chí vài tuần. Tuy nhiên, không nhất thiết phải nhịn ăn tiêu cực thế để đạt được kết quả như mong muốn.

Lợi ích của nhịn ăn

Chúng ta vẫn đang thiếu rất nhiều bằng chứng về nhịn ăn gián đoạn đến những người bị tiểu đường, Những nghiên cứu đầu tiên về việc nhịn ăn gián đoạn trong bệnh tiểu dường đã cách đây một thập kỷ và gần đây các nghiên cứu mới bắt đầu nghiên cứu lại vấn đề này với những người bị tiền tiểu đường và tiểu đường typ 2. Đa số các bác sỹ lâm sàng vẫn coi nhịn ăn chỉ là một thử nghiệm.

Có rất nhiều điều có thể xảy ra trong quá trình bạn nhịn ăn gián đoạn bao gồm việc bảo vệ các cơ quan trong cơ thể khỏi các bệnh mạn tính như tiểu đường typ 2, bệnh tim, thoái hóa thần kinh do tuổi hay thậm chí là viêm ruột và ung thư.

Một vài nghiên cứu gần đây đã đi sâu hơn về việc nhịn ăn đối với bệnh tiểu đường và cho thấy những tác dụng nhỏ như: giảm cân, kiểm soát đường huyết, cải thiện độ nhạy với insulin, hạn chế nhu cầu cần phải sử dụng insulin ngoại sinh, giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch và đột quỵ.

Những khó khăn gặp phải khi nhịn ăn

Đó chính là thay đổi thói quen ăn uống của người áp dụng. Chính vì phá vỡ thói quen đó cho nên chắc chắn chúng ta sẽ trải qua những tình huống sau:

  • Cơn đói: không hề dễ dàng để chế ngự được cơn đói khi bạn nhịn ăn gián đoạn.  Đói khiến nhiều người cảm thấy vô cùng khó chịu và thôi thúc bạn sẽ ăn một thứ gì đó. Nhưng tin tốt là chúng chỉ xảy ra ở một vài tuần đầu khi bạn áp dụng.
  • Mất nước: mất nước có thể xảy ra khi bạn nhịn ăn, chúng diễn ra khá nhanh bởi bạn bị hạn chế rất nhiều đồ ăn và đồ uống và ngay cả khi bạn tập thể dục dưới thời tiết nóng. Tuy nhiên các đồ uống nước nước lọc, trà, cà phê đen vẫn được phép uống khi bạn nhịn ăn.
  • Khó tập trung: ban đầu khi đang điều chỉnh thời gian biểu ăn uống bạn sẽ hơi khó tập trung trong những giờ nhịn ăn.
  • Thèm ăn: với những người sẵn sàng nhịn ăn trong thời gian dài khoarg 24-72 tiếng, dấu hiệu thèm ăn sẽ xảy ra, nếu áp dụng trong thời gian dài sẽ khiến cho cơ thể tăng dự trự mỡ hơn để đáp ứng với tình trạng thèm ăn.

Lưu ý trước khi bạn nhịn ăn

Để nhịn ăn gián đoạn diễn ra an toàn và bền vững đặc biệt là với những người tiền tiểu đường và tiểu đường typ 2 cần phải lưu ý:

  • Nhịn ăn gián đoạn không dành cho những người bị rối loạn ăn uống, trẻ em dưới 18 tuổi, phụ nữ mang thai và những người bị tiểu đường typ 1.
  • Nếu bạn đang muốn áp dụng nhịn ăn gián đoạn, hãy nhận sự tư vấn từ các bác sỹ dinh dưỡng trước khi áp dụng
  • Khi áp dụng nhịn ăn gián đoạn hãy kiểm tra lại mức đường huyết đặc biệt là với người tiền tiểu đường và tiểu đường typ 2.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Những thói quen có thể dẫn đến bệnh tiểu đường

 

Ths. Bs. Đào Ngọc - Viện Y học ứng dụng Việt Nam (health.usnews) -
Bình luận
Tin mới
  • 13/10/2026

    Bí quyết phòng ngừa đột quỵ ở người cao tuổi khi trời lạnh

    Khi thời tiết chuyển lạnh và nhiệt độ giảm sâu, nguy cơ đột quỵ ở người cao tuổi tăng cao đáng kể, trở thành mối lo ngại hàng đầu của nhiều gia đình. Tình trạng này không chỉ đe dọa trực tiếp đến tính mạng mà còn dễ để lại những di chứng nặng nề nếu không được xử trí kịp thời. Nhằm giúp mọi người chủ động bảo vệ sức khỏe, Viện Y học ứng dụng Việt Nam chia sẻ những thông tin khoa học về nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết sớm và các biện pháp phòng ngừa đột quỵ hiệu quả trong mùa đông.

  • 13/10/2026

    Nguy cơ khi hiến tế bào gốc từ máu và tủy xương bạn cần biết

    Hiến tặng tế bào gốc tủy xương đòi hỏi phải đồng ý cho phép lấy tế bào gốc từ máu hoặc tủy xương của bạn để truyền cho người khác. Quá trình này được gọi là cấy ghép tế bào gốc, cấy ghép tủy xương hoặc cấy ghép tế bào gốc tạo máu. Cùng tìm hiểu về quy trình và những nguy cơ bạn có thể gặp phải khi hiến tế bào gốc qua bài viết sau!

  • 12/10/2026

    Chăm sóc và phục hồi làn da bị cước, nẻ gót tay chân ở trẻ nhỏ

    Mùa đông tới mang theo không khí khô lạnh khiến làn da vốn mỏng manh của trẻ nhỏ phải đối mặt với nhiều vấn đề sức khỏe. Hiện tượng nẻ gót, bong tróc hay cước tay chân ở trẻ nhỏ là nỗi trăn trở hàng đầu của nhiều bậc phụ huynh. Những vết bong nẻ không chỉ làm bé đau rát, ngứa ngáy mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt, giấc ngủ và sự phát triển toàn diện của trẻ. Việc nhận biết rõ nguyên nhân, dấu hiệu và nắm chắc quy trình chăm sóc da chuẩn khoa học sẽ giúp cha mẹ chủ động bảo vệ toàn diện cho bé trong những ngày giá rét.

  • 12/10/2026

    Cách giúp đậu dễ ​​tiêu hóa hơn

    Mọi người thường tránh ăn đậu vì chúng được biết là gây đầy hơi và chướng bụng. Điều này xảy ra vì đậu chứa một loại đường phức tạp gọi là galacto-oligosaccharide (GOS), một dạng carbohydrate mà các enzyme tiêu hóa của con người không thể phân giải hoàn toàn. Thay vào đó, GOS được vi khuẩn trong ruột già lên men, và sinh ra sản phẩm phụ là khí, gây đầy hơi. Mặc dù không có loại thực phẩm nào có thể ngăn ngừa hoàn toàn tình trạng đầy hơi do đậu gây ra, nhưng việc kết hợp đậu với một số loại thực phẩm cụ thể có thể cải thiện tiêu hóa.

  • 11/10/2026

    Thói quen đọc sách giúp giảm nguy cơ bệnh Alzheimer

    Làm thế nào để giữ cho trí óc luôn minh mẫn và nhạy bén khi tuổi tác ngày một tăng? Câu trả lời có thể đơn giản nằm ngay trên những trang sách. Đọc sách không chỉ là một hình thức giải trí tuyệt vời mà còn là bài tập hoàn hảo cho não bộ, giúp duy trì sức khỏe tinh thần, bảo vệ trí nhớ và đặc biệt là giảm nguy cơ mắc bệnh Alzheimer.

  • 11/10/2026

    Ăn mỡ lợn giảm cân hay tăng cân?

    Mỡ lợn lâu nay bị coi là 'thủ phạm' gây tăng cân. Tuy nhiên nghiên cứu cho thấy chuột ăn mỡ lợn tích lũy mỡ thấp hơn dầu thực vật. Đâu là sự thật?

  • 11/10/2026

    Cảnh giác bệnh đường hô hấp mùa giao mùa

    Giao mùa là thời điểm chuyển giao giữa hai mùa trong năm, khi nhiệt độ, độ ẩm, và hướng gió thay đổi thất thường. Đây cũng chính là giai đoạn mà cơ thể con người dễ bị “sốc nhiệt” – khi chưa kịp thích nghi với điều kiện thời tiết mới. Chính vì vậy, thời điểm này luôn là “cao điểm” của các bệnh lý về đường hô hấp, đặc biệt là ở trẻ em, người cao tuổi và người có hệ miễn dịch yếu. Nếu không chuẩn bị kỹ, các bệnh này không chỉ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe mà còn có thể bùng phát thành dịch, lây lan nhanh trong cộng đồng.

  • 10/10/2026

    5 thói quen giúp giảm nguy cơ ung thư hiệu quả

    Ung thư luôn là nỗi lo lớn của nhiều gia đình, nhưng căn bệnh này hoàn toàn không phải do "may rủi" quyết định. Chúng ta hoàn toàn có thể chủ động phòng ngừa từ 30-50% nguy cơ mắc bệnh chỉ nhờ việc điều chỉnh thói quen hằng ngày. Việc duy trì một lối sống lành mạnh chính là "lá chắn" tự nhiên giúp củng cố hệ miễn dịch và bảo vệ tế bào hiệu quả. Trong bài viết dưới đây, Viện Y học ứng dụng Việt Nam sẽ chia sẻ 5 cách ngăn ngừa ung thư đơn giản nhưng mang lại lợi ích lâu dài cho sức khỏe của bạn và gia đình.

Xem thêm