Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Nhịn ăn gián đoạn đối với bệnh tiểu đường

Gần đây, một nghiên cứu về tác động của nhịn ăn gián đoạn đối với người bị tiểu đường typ 2 hoặc tiền tiểu đường đã cho thấy sự cải thiện đối với insulin, đường huyết và giảm cân - một trong số những yếu tố nguy cơ lớn nhất gây ra tiểu đường.

Những thói quen ăn uống lành mạnh luôn đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát đường huyết. Tuy nhiên thời gian bạn ăn cũng đóng một vai trò quan trọng chẳng kém. Nhịn ăn giữa các bữa cũng là một phương pháp hạn chế lượng calo nạp vào nhưng có rất ít bằng chứng về lợi ích của phương pháp này đối với sức khỏe. Gần đây có một nghiên cứu về tác động của nhịn ăn gián đoạn đối với người bị tiểu đường typ 2 hoặc tiền tiểu đường đã cho thấy sự cải thiện đối với insulin, đường huyết và giảm cân - một trong số những yếu tố nguy cơ lớn nhất gây ra tiểu đường.

Mối quan tâm luôn dành cho việc những người đang sống chung với tiểu đường typ 1 đang sử dụng insulin, nếu như họ nhịn ăn thì mức đường huyết sẽ thấp hơn bình thường.

Nhịn ăn gián đoạn là gì?

Chế độ ăn của chúng ta thường có 3 bữa chính cộng thêm với ít nhất là một bữa phụ. Khi chúng ta chia đều các bữa ăn cả ngày mà lại không tập thể dục, nghĩa là không có năng lượng tiêu hao, vậy thì năng lượng dư thừa sẽ được dự trữ lại dưới dạng mỡ. Ngược lại, khi chúng ta nhịn ăn gián đoạn, nghĩa là chỉ ăn trong những giờ nhất định còn lại nhịn ăn phần lớn thời gian trong ngày. Mục tiêu của nhịn ăn gián đoạn với những người bị tiểu đường là buộc cơ thể phải đốt mỡ để cung cấp năng lượng cho chính nó hoạt động và từ đó giảm được cân, cải thiện được độ nhạy cảm với insulin và giảm lượng đường huyết. Tác dụng của nhịn ăn gián đoạn còn gọi là thay đổi chuyển hóa. Sau vài giờ không có thực phẩm cơ thể cạn kiệt lượng đường trong máu và bắt đầu đốt mỡ để cung cấp năng lượng cho cơ thể. Có hai nguồn cung cấp năng lượng chính cho cơ thể là glucose được sự trữ trong gan và ketone do phân giải mỡ, Thường sau 10-12 giờ không có glucose trong gan huy động ra làm nguyên liệu, cơ thể bắt đầu đốt mỡ để tạo ra năng lượng. Đó chính là cơ chế thay đổi chuyển hóa của nhịn ăn gián đoạn.

 

Các kiểu nhịn ăn

Thời gian nhịn ăn có thể thay đổi linh hoạt, nhưng đều chú ý đến thời gian khi nào bạn ăn và khi nào bạn nhịn ăn, Một số phác đồ nhịn ăn rất đơn giản, bạn có thể nhịn bữa sáng và ăn bữa trưa và bữa tối, Thói quen nhịn ăn có thể phải nghiêm ngặt hơn và hạn chế ăn uống tuyệt đối trong một khoảng thời gian nhất định trong ngày và thường rơi vào ban đêm. Một số phác đồ khác có thể xoay vòng giữa việc ăn uống bình thường trong một số ngày nhất định và nhịn ăn tuyệt đối vào một đến hai ngày trong tuần. Một số phương pháp nhịn ăn cực đoan khác thì việc nhịn ăn có thể kéo dài trong một vài ngày hay thậm chí vài tuần. Tuy nhiên, không nhất thiết phải nhịn ăn tiêu cực thế để đạt được kết quả như mong muốn.

Lợi ích của nhịn ăn

Chúng ta vẫn đang thiếu rất nhiều bằng chứng về nhịn ăn gián đoạn đến những người bị tiểu đường, Những nghiên cứu đầu tiên về việc nhịn ăn gián đoạn trong bệnh tiểu dường đã cách đây một thập kỷ và gần đây các nghiên cứu mới bắt đầu nghiên cứu lại vấn đề này với những người bị tiền tiểu đường và tiểu đường typ 2. Đa số các bác sỹ lâm sàng vẫn coi nhịn ăn chỉ là một thử nghiệm.

Có rất nhiều điều có thể xảy ra trong quá trình bạn nhịn ăn gián đoạn bao gồm việc bảo vệ các cơ quan trong cơ thể khỏi các bệnh mạn tính như tiểu đường typ 2, bệnh tim, thoái hóa thần kinh do tuổi hay thậm chí là viêm ruột và ung thư.

Một vài nghiên cứu gần đây đã đi sâu hơn về việc nhịn ăn đối với bệnh tiểu đường và cho thấy những tác dụng nhỏ như: giảm cân, kiểm soát đường huyết, cải thiện độ nhạy với insulin, hạn chế nhu cầu cần phải sử dụng insulin ngoại sinh, giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch và đột quỵ.

Những khó khăn gặp phải khi nhịn ăn

Đó chính là thay đổi thói quen ăn uống của người áp dụng. Chính vì phá vỡ thói quen đó cho nên chắc chắn chúng ta sẽ trải qua những tình huống sau:

  • Cơn đói: không hề dễ dàng để chế ngự được cơn đói khi bạn nhịn ăn gián đoạn.  Đói khiến nhiều người cảm thấy vô cùng khó chịu và thôi thúc bạn sẽ ăn một thứ gì đó. Nhưng tin tốt là chúng chỉ xảy ra ở một vài tuần đầu khi bạn áp dụng.
  • Mất nước: mất nước có thể xảy ra khi bạn nhịn ăn, chúng diễn ra khá nhanh bởi bạn bị hạn chế rất nhiều đồ ăn và đồ uống và ngay cả khi bạn tập thể dục dưới thời tiết nóng. Tuy nhiên các đồ uống nước nước lọc, trà, cà phê đen vẫn được phép uống khi bạn nhịn ăn.
  • Khó tập trung: ban đầu khi đang điều chỉnh thời gian biểu ăn uống bạn sẽ hơi khó tập trung trong những giờ nhịn ăn.
  • Thèm ăn: với những người sẵn sàng nhịn ăn trong thời gian dài khoarg 24-72 tiếng, dấu hiệu thèm ăn sẽ xảy ra, nếu áp dụng trong thời gian dài sẽ khiến cho cơ thể tăng dự trự mỡ hơn để đáp ứng với tình trạng thèm ăn.

Lưu ý trước khi bạn nhịn ăn

Để nhịn ăn gián đoạn diễn ra an toàn và bền vững đặc biệt là với những người tiền tiểu đường và tiểu đường typ 2 cần phải lưu ý:

  • Nhịn ăn gián đoạn không dành cho những người bị rối loạn ăn uống, trẻ em dưới 18 tuổi, phụ nữ mang thai và những người bị tiểu đường typ 1.
  • Nếu bạn đang muốn áp dụng nhịn ăn gián đoạn, hãy nhận sự tư vấn từ các bác sỹ dinh dưỡng trước khi áp dụng
  • Khi áp dụng nhịn ăn gián đoạn hãy kiểm tra lại mức đường huyết đặc biệt là với người tiền tiểu đường và tiểu đường typ 2.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Những thói quen có thể dẫn đến bệnh tiểu đường

 

Ths. Bs. Đào Ngọc - Viện Y học ứng dụng Việt Nam (health.usnews) -
Bình luận
Tin mới
  • 06/10/2026

    Thực phẩm chức năng hỗ trợ giảm cholesterol có thực sự hiệu quả?

    Trên thị trường hiện có nhiều loại thực phẩm chức năng được quảng cáo với công dụng hỗ trợ giảm cholesterol máu, thu hút sự quan tâm của người có rối loạn lipid máu.

  • 06/10/2026

    Thuốc GLP-1 có thể giúp làm chậm quá trình lão hóa?

    Các thuốc nhóm GLP-1 như semaglutide hiện được kê đơn chủ yếu để điều trị đái tháo đường type 2 và béo phì.

  • 05/10/2026

    7 lầm tưởng về thuốc Aspirin

    Aspirin từng được xem là thần dược trong phòng ngừa bệnh tim mạch, tuy nhiên hiện nay y học đã có những góc nhìn thay đổi về loại thuốc này. Dưới đây là 7 lầm tưởng phổ biến về thuốc Aspirin được các chuyên gia y tế khuyến cáo.

  • 05/10/2026

    Ly thượng bì bọng nước

    Bệnh ly thượng bì bọng nước (epidermolysis bullosa) là một tình trạng hiếm gặp gây ra hiện tượng da mỏng, dễ nổi mụn nước ở trẻ nhỏ. Bệnh lý này có thể gây khó chịu cho trẻ và có thể trở nặng nếu không được chăm sóc đúng cách. Cùng tìm hiểu qua bài viết sau!

  • 04/10/2026

    FDA phê duyệt 4 loại vaccine cập nhật cho 2026-2027 nhắm vào biến thể XFG của COVID-19

    Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) vừa chính thức phê duyệt bốn loại vaccine COVID-19 cập nhật cho năm 2026–2027. Các loại vaccine mới này đặc biệt nhắm vào biến thể XFG đang lây lan nhanh chóng, nhằm tăng cường bảo vệ cho những nhóm đối tượng có nguy cơ cao.

  • 04/10/2026

    Thời điểm tốt nhất để ăn quả óc chó tốt cho não bộ

    Ăn quả óc chó vào buổi sáng giúp tối ưu hóa hiệu suất nhận thức và hỗ trợ bảo vệ sức khỏe não bộ.

  • 04/10/2026

    Chăm sóc da mùa khô

    Thời tiết hanh khô với độ ẩm không khí giảm sâu là "kẻ thù" lớn nhất của làn da khỏe mạnh vì nó làm suy yếu hàng rào bảo vệ da và giảm hoạt động tuyến bã nhờn. Nếu không chăm sóc đúng cách, da sẽ mất độ ẩm, dẫn đến khô căng, bong tróc, xỉn màu và dễ kích ứng. Bài viết này sẽ cung cấp những hướng dẫn chi tiết, từ làm sạch da, dưỡng ẩm sâu đến bảo vệ da trước các tác nhân môi trường, giúp bạn tự tin với làn da căng mịn suốt mùa khô.

  • 03/10/2026

    Ánh sáng từ đèn ngủ có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch

    Thói quen bật đèn ngủ với ánh sáng yếu khi đi ngủ không phải là hiếm, bởi nhiều người cho rằng ngủ trong bóng tối hoàn toàn tạo một cảm giác khó chịu và bất an. Tuy nhiên, nghiên cứu mới đây đã chỉ ra rằng khi tiếp xúc với ánh sáng yếu trong lúc ngủ có thể làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý về tim mạch.

Xem thêm