Nguyên nhân gây đau vùng thượng vị

Chướng bụng, đầy hơi

Khí có trong ruột và đường tiêu hóa. Khi khí này tích tụ có thể gây ra cảm giác đầy bụng, chướng bụng. Khí thường biến mất mà không cần điều trị trong vòng vài giờ. Nếu có kèm theo các triệu chứng như sốt, nôn mửa không kiểm soát được hoặc đau dữ dội, tốt nhất là hãy đi khám.

Đau do đầy hơi, chướng bụng thường không nghiêm trọng và có thể sử dụng thuốc không kê đơn. Bạn nên ăn chậm hơn để tránh nuốt không khí, không làm tình trạng trở nên tồi tệ hơn. Một số người còn để ý thấy một vài loại thực phẩm có thể gây ra tình trạng đau do đầy hơi, chướng bụng.

Khó tiêu

Khó tiêu thường do có quá nhiều axit trong dạ dày, có thể xảy ra sau khi ăn thực phẩm có tính axit cao. Gây cảm giác nóng rát ở vùng thượng vị và đôi khi là ở trong miệng hoặc cổ họng. Cơn đau cũng có thể cảm giác bắt nguồn từ ngực.

Trường hợp ít phổ biến hơn, chứng khó tiêu có thể là do loét dạ dày, trào ngược axit hoặc thậm chí là ung thư dạ dày.

Thuốc không kê đơn có hiệu quả cao trong việc kiểm soát chứng khó tiêu tạm thời. Xác định các yếu tố nguy cơ, chẳng hạn như một số loại thực phẩm có thể giúp thay đổi lối sống lành mạnh hơn.

Viêm dạ dày

Viêm dạ dày cấp tính xảy ra trong thời gian ngắn và xuất hiện nhanh chóng, thường là do nhiễm vi khuẩn, như vi khuẩn Helicobacter pylori. Viêm dạ dày làm cho niêm mạc dạ dày bị sưng và đau.

Nguyên nhân gây viêm dạ dày mạn tính bao gồm:

• Bệnh Crohn
• Bệnh tự miễn
• Bệnh sarcoidosis (u hạt)
• Dị ứng
• Nhiễm virus ở những người có hệ miễn dịch suy yếu
• Sử dụng đồ uống có cồn
• Sử dụng NSAID.

Thuốc kháng sinh có thể điều trị nhiễm trùng do vi khuẩn. Khi viêm dạ dày là mạn tính, cần chẩn đoán và điều trị nguyên nhân cơ bản.

Viêm dạ dày ruột do virus

Viêm dạ dày ruột do virus là một loại virus dạ dày có thể gây buồn nôn, nôn và tiêu chảy, ngoài ra còn có đau vùng thượng vị. Một số người gọi viêm dạ dày ruột là cúm dạ dày, nhưng nó không thực sự là một loại cúm.

Đối với hầu hết mọi người, các triệu chứng tự biến mất trong vòng vài ngày. Tránh các bữa ăn thịnh soạn và chỉ uống chất lỏng trong suốt có thể giúp mọi người ngừng nôn.

Điều quan trọng là tránh mất nước, vì vậy hãy bù điện giải để giảm bớt các triệu chứng.

Đau cơ

Đau do chấn thương cơ nhẹ hoặc co thắt có thể gây đau tạm thời ở vùng thượng vị. Cơn đau thường dịu đi khi mát-xa nhẹ nhàng và nghỉ ngơi. Một số người còn sử dụng túi chườm lạnh và nóng để giảm bớt triệu chứng này.

Viêm ruột thừa

Viêm ruột thừa là một nhiễm trùng ở ruột thừa. Nếu không điều trị, có thể gây vỡ ruột thừa, nguy hiểm đến tính mạng.

Trong giai đoạn đầu của viêm ruột thừa, xuất hiện cơn đau âm ỉ quanh rốn, còn đau lan tỏa lên vùng thượng vị. Khi tình trạng nhiễm trùng trở nên nặng hơn, cơn đau sẽ lan xuống vùng bụng dưới bên phải.

Sỏi mật

Sỏi mật là một thể rắn hình thành do cholesterol và bilirubin mất cân bằng trong túi mật. Sự tắc nghẽn gây ra bởi sỏi mật làm xuất hiện cơn đau dữ dội vùng thượng vị bên phải, cùng với nôn mửa, mệt mỏi và kiệt sức.

Trong một số thường hợp, phẫu thuật là cần thiết để giải quyết các vấn đề từ sỏi mật. Ví dụ, nếu sỏi mật chặn ống túi mật thì bác sĩ sẽ phải loại bỏ túi mật. Nếu sỏi mật làm tắc nghẽn ống mật chủ thì cần nội soi mật tụy ngược dòng để lấy sỏi.

Bệnh về gan hoặc tuyến tụy

Gan, tuyến tụy và túi mật làm việc cùng nhau để hỗ trợ tiêu hóa. Cả 3 đều nằm ở vị trí phía trên bên phải của dạ dày. Đôi khi, sỏi mật không được điều trị làm tắc nghẽn ống dẫn mật, gây đau ở gan hoặc tuyến tụy.

Bệnh gan, chẳng hạn như viêm gan có thể gây đau gan. Viêm tụy, là tình trạng viêm ở tuyến tụy và gây đau. Một số nguyên nhân khác như ung thư gan hoặc tuyến tụy thì ít có khả năng xảy ra.

Điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân. Những người bị viêm tụy có thể cần phải ở lại bệnh viện để truyền dịch và theo dõi. Bệnh gan cần dùng thuốc và thậm chí có thể phải ghép gan.

Tắc ruột

Tắc ruột là tình trạng ruột bị tắc nghẽn, gây đau dữ dội, táo bón, khó tiêu hóa và hấp thụ thức ăn.

Tắc ruột là trường hợp cần cấp cứu vì ruột có thể bị rách hoặc nhiễm trùng nguy hiểm. Sử dụng thuốc, truyền dịch, giảm đau để điều trị tình trạng này. Trong một số trường hợp sẽ cần phải phẫu thuật để loại bỏ vị trí tắc nghẽn.

Bệnh túi thừa

Túi nhỏ gọi là túi thừa có thể xuất hiện trong ruột, đặc biệt là ở đại tràng. Khi những túi này bị viêm hoặc nhiễm trùng sẽ gây đau bụng dữ dội. Tình trạng viêm ở khu vực này gọi là viêm túi thừa.

Vị trí cơn đau phụ thuộc vào vị trí của túi thừa. Túi thừa có thể xuất hiện ở phần trên của ruột gây đau thượng vị, nhưng phổ biến hơn ở ruột dưới.

Probiotic và chế độ ăn nhiều chất xơ thường giúp điều trị viêm túi thừa. Thuốc kháng sinh thường được sử dụng để điều trị viêm túi thừa.

Nếu tình trạng nhiễm trùng trở nên nặng hơn, bác sĩ sẽ phẫu thuật sẽ loại bỏ túi thừa hoặc một phần của ruột.

Khi nào cần đi khám?

Nếu cơn đau kéo dài hoặc trở nên tồi tệ hơn thì tốt nhất là bạn nên đi khám.

Đi khám trong vòng 24 giờ nếu:

• Tình trạng nôn kéo dài hơn 12 giờ
• Sốt kèm với đau bụng
• Đau bụng xảy ra sau một chấn thương, ví dụ như một cú đấm vào dạ dày
• Bị đau bụng sau khi dùng một loại thuốc mới
• Đau dạ dày xảy ra ở người bị suy yếu hệ miễn dịch do HIV, hóa trị hoặc thuốc ức chế miễn dịch.

Đến phòng cấp cứu nếu:

• Xuất hiện cơn đau dữ dội ở vùng bụng trên bên phải
• Cơn đau dạ dày không chịu đựng được
• Đau dạ dày kèm phân trắng hoặc nhợt
• Phụ nữ mang thai bị đau bụng dữ dội
• Các dấu hiệu mất nước nặng như không đi tiểu, môi nứt nẻ, da khô, lú lẫn, chóng mặt, mắt trũng
• Trẻ sơ sinh bị nôn kéo dài hoặc sốt cao.

Câu hỏi thường gặp

Nguyên nhân gây đau thượng vị

• Đầy hơi, chướng bụng
• Khó tiêu
• Căng cơ
• Nhiễm trùng
• Viêm ruột thừa
• Sỏi mật
• Bệnh về gan hoặc tuyến tụy

Khi nào cần đi khám khi đau thượng vị?

Khi cơn đau trở nên nặng hơn, kéo dài hoặc sau một chấn thương trực tiếp tại vùng này. Nếu đau thượng vị đi kèm với những thay đổi về màu sắc phân, mệt mỏi hoặc mất nước nghiêm trọng thì cần gọi cấp cứu ngay.

Làm thế nào để giảm đau vùng thượng vị?

Phương pháp điều trị phụ thuộc nguyên nhân. Ví dụ, có thể giảm đau do khó tiêu bằng thuốc kháng axit không cần kê đơn, trong khi đau do nhiễm virus đòi hỏi phải bù dịch và nghỉ ngơi.