Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Mọi điều bạn cần biết về chứng mất ngủ

Mất ngủ xảy ra khi bạn không thể có được giấc ngủ cần thiết để cảm thấy sảng khoái. Nguyên nhân có thể từ căng thẳng, mệt mỏi sau chuyến bay, mang thai đến các tình trạng sức khỏe mãn tính. Phương pháp điều trị bao gồm trị liệu, dùng thuốc và thay đổi lối sống.

Trong số các rối loạn giấc ngủ, mất ngủ là phổ biến nhất. Đọc tiếp để tìm hiểu tất cả về các triệu chứng và nguyên nhân chính của chứng mất ngủ, cùng với lời khuyên có thể giúp bạn ngủ ngon trở lại.

Triệu chứng mất ngủ

Bạn thường có thể nhận biết chứng mất ngủ bằng các triệu chứng sau:

  • Thức dậy quá sớm và thấy mình không thể ngủ lại được
  • Thức nhiều đêm, lo lắng mình sẽ không ngủ được
  • Giấc ngủ bị gián đoạn hoặc gián đoạn liên tục không giúp bạn tỉnh táo
  • Khó ngủ sau khi đi ngủ

Do đó, bạn có thể bắt đầu gặp các triệu chứng khác liên quan đến việc thiếu ngủ, bao gồm:

  • Mệt mỏi
  • Khó chịu và thay đổi tâm trạng khác
  • Khó tập trung hoặc ghi nhớ mọi thứ

Các loại mất ngủ

Các chuyên gia mô tả chứng mất ngủ theo một số cách khác nhau, tùy thuộc vào đặc điểm cụ thể của nó:

  • Mất ngủ cấp tính là tình trạng khó ngủ trong thời gian ngắn, thường kéo dài không quá vài tuần.
  • Mất ngủ mãn tính là chứng mất ngủ ảnh hưởng đến giấc ngủ của bạn từ 3 ngày trở lên mỗi tuần một cách thường xuyên, thường là trong khoảng thời gian 3 tháng hoặc lâu hơn.
  • Mất ngủ khởi phát mô tả khó đi vào giấc ngủ. Khó ngủ có thể xảy ra do sử dụng caffeine, các triệu chứng về sức khỏe tâm thần hoặc các tác nhân gây mất ngủ thông thường khác, nhưng nó cũng có thể phát triển cùng với các chứng rối loạn giấc ngủ khác.
  • Mất ngủ duy trì là tình trạng khó ngủ khi bạn đã đi ngủ hoặc thường xuyên thức dậy quá sớm. Loại mất ngủ này có thể liên quan đến các triệu chứng sức khỏe và tâm thần tiềm ẩn nhưng việc thức và lo lắng rằng mình sẽ không ngủ đủ giấc có thể khiến tình trạng trở nên tồi tệ hơn.
  • Chứng mất ngủ hành vi thời thơ ấu liên quan đến việc khó ngủ, không chịu đi ngủ hoặc cả hai. 
  • Mất ngủ cũng có thể là nguyên phát (vô căn) hoặc thứ phát (đi kèm).

Chứng mất ngủ nguyên phát không xuất phát từ bất kỳ nguyên nhân rõ ràng nào hoặc tình trạng sức khỏe hoặc tâm thần hiện có. Ngược lại, chứng mất ngủ thứ phát liên quan đến các nguyên nhân cơ bản, bao gồm:

  • Đau mãn tính hoặc bệnh tật
  • Tình trạng sức khỏe tâm thần như trầm cảm hoặc lo lắng
  • Làm việc theo ca
  • Một số loại thuốc

Nguyên nhân mất ngủ

Thông thường, loại mất ngủ mà bạn gặp phải có liên quan nhiều đến nguyên nhân. Ví dụ, nguyên nhân có thể gây mất ngủ cấp tính có thể bao gồm:

  • Một sự kiện khó chịu hoặc đau thương
  • Thay đổi thói quen ngủ của bạn, như ngủ trong khách sạn, nhà mới hoặc với bạn tình lần đầu tiên
  • Đau đớn về thể xác hoặc bệnh tật
  • Say máy bay
  • Một số loại thuốc

Mất ngủ mãn tính có thể tự xảy ra hoặc do:

  • Tình trạng đau mãn tính, chẳng hạn như viêm khớp hoặc đau lưng
  • Các vấn đề tâm lý, chẳng hạn như lo lắng, trầm cảm hoặc rối loạn sử dụng chất gây nghiện
  • Ngưng thở khi ngủ và các rối loạn giấc ngủ khác
  • Tình trạng sức khỏe như tiểu đường, ung thư, bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD) hoặc bệnh tim mạch

Tham khảo thêm bài viết: 10 điều sẽ xảy ra nếu bạn bị mất ngủ

Các yếu tố nguy cơ gây mất ngủ

Mất ngủ có thể ảnh hưởng đến mọi người ở mọi lứa tuổi hoặc giới tính, mặc dù nó thường phát triển nhất ở:

  • Tuổi trưởng thành lớn hơn
  • Ngay trước, trong và sau thời kỳ mãn kinh

Các yếu tố nguy cơ liên quan đến chứng mất ngủ bao gồm:

  • Mức độ căng thẳng cao, có thể liên quan đến những thách thức trong cuộc sống, Khó khăn tài chính hoặc các mối quan tâm về gia đình và mối quan hệ
  • Đi du lịch đến các múi giờ khác nhau
  • Một lối sống ít vận động
  • Thay đổi thời gian ngủ - thức hoặc lịch trình không đều đặn, có thể xảy ra khi có sự thay đổi thường xuyên về giờ làm việc hoặc ca làm việc
  • Ngủ trưa
  • Uống nhiều caffeine
  • Sử dụng rượu và thuốc lá
  • Khó thư giãn khi đi ngủ

Chẩn đoán mất ngủ

Khi xem xét chẩn đoán chứng mất ngủ, bác sĩ thường sẽ đặt câu hỏi về:

  • Các triệu chứng về sức khỏe thể chất và tinh thần mà bạn nhận thấy
  • Những yếu tố gây căng thẳng trong cuộc sống cá nhân hoặc nghề nghiệp của bạn
  • Lịch sử giấc ngủ, bao gồm cả thời gian bạn có triệu chứng mất ngủ và chúng ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày của bạn như thế nào

Thông tin này có thể giúp họ xác định nguyên nhân cơ bản gây ra vấn đề về giấc ngủ của bạn. Họ cũng có thể yêu cầu bạn ghi nhật ký giấc ngủ trong 2 đến 4 tuần, theo dõi:

  • Mấy giờ bạn đi ngủ
  • Khoảng thời gian gần đúng để bạn chìm vào giấc ngủ
  • Bất kỳ trường hợp thức dậy nhiều lần trong đêm
  • Mỗi ngày bạn thức dậy lúc mấy giờ
  • Nhật ký giấc ngủ theo giờ hoặc trên ứng dụng sẽ giúp bạn có được bức tranh rõ ràng hơn về kiểu ngủ của bạn.
  • Họ cũng có thể yêu cầu xét nghiệm y tế hoặc xét nghiệm máu để giúp loại trừ các tình trạng bệnh lý có thể cản trở giấc ngủ của bạn.
  • Nếu họ nghi ngờ bạn có thể mắc chứng rối loạn giấc ngủ tiềm ẩn, chẳng hạn như chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn, họ có thể khuyên bạn nên tham gia vào một nghiên cứu về giấc ngủ.

Ngăn ngừa chứng mất ngủ

Không phải lúc nào cũng có thể ngăn ngừa chứng mất ngủ, nhưng những lời khuyên sau có thể giúp bạn có được giấc ngủ cần thiết:

  • Cố gắng duy trì lịch trình ngủ và thức gần như giống nhau, ngay cả vào cuối tuần.
  • Tạo thói quen đi ngủ giúp bạn thư giãn và có tâm trạng dễ ngủ.
  • Hạn chế caffeine vào buổi chiều.
  • Giảm bớt ánh sáng và đặt các thiết bị điện tử xuống khoảng một giờ trước khi đi ngủ.
  • Cố gắng ra ngoài tiếp xúc với ánh sáng mặt trời nhiều nhất có thể, tốt nhất là hàng ngày
  • Tránh ngủ trưa, đặc biệt nếu bạn biết rằng ngủ vào ban ngày khiến bạn tỉnh táo vào ban đêm.
  • Làm việc với bác sĩ trị liệu để giải quyết các triệu chứng sức khỏe tâm thần như lo lắng và trầm cảm ngay khi bạn nhận thấy chúng.

Tóm tắt

Mất ngủ không chỉ là một mối phiền toái hay bất tiện nhỏ. Rối loạn giấc ngủ có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần và cảm xúc cũng như sức khỏe thể chất.

Nếu bạn cho rằng mình bị mất ngủ, hãy liên hệ với bác sĩ càng sớm càng tốt. Họ có thể giúp bạn tìm ra nguyên nhân và tìm ra phương pháp điều trị phù hợp cho nhu cầu của bạn.

Hồng Ngọc - Viện Y học Ứng dụng Việt Nam - Theo Healthline
Bình luận
Tin mới
  • 17/11/2026

    Stress ảnh hưởng đến ham muốn tình dục như thế nào?

    Căng thẳng tâm lý (stress) kéo dài là một trong những nguyên nhân thường gặp gây giảm ham muốn tình dục ở cả nam và nữ. Tác động này diễn ra đồng thời qua cơ chế nội tiết, thần kinh và hành vi, và có thể cải thiện nếu được nhận biết sớm và kiểm soát đúng cách.

  • 17/11/2026

    Những dấu hiệu cảnh báo phụ nữ cần đi khám phụ khoa sớm

    Nhiều phụ nữ có tâm lý e ngại nên thường trì hoãn việc khám phụ khoa cho đến khi triệu chứng trở nên nghiêm trọng. Vậy những dấu hiệu nào cho thấy bạn nên đi khám sớm thay vì chờ đợi?

  • 16/11/2026

    Làm sao để giảm ho sau cảm cúm: Nguyên nhân và cách xử lý hiệu quả

    Ho kéo dài sau khi đã khỏi các triệu chứng cấp tính của cảm cúm là tình trạng phổ biến, có thể kéo dài từ vài ngày đến vài tuần sau khi hết sốt và nghẹt mũi.

  • 16/11/2026

    Dầu cá với bệnh viêm khớp

    Dầu cá từ lâu đã được sử dụng như một biện pháp hỗ trợ trong điều trị viêm khớp, và ngày càng có nhiều bằng chứng khoa học cho thấy những lợi ích tiềm năng của nó. Tác dụng này chủ yếu liên quan đến hàm lượng axit béo omega-3, vốn có khả năng điều hòa phản ứng viêm thông qua việc ức chế một số chất trung gian gây viêm trong cơ thể.

  • 15/11/2026

    Tình yêu tuổi học trò và hành trình bảo vệ sức khỏe giới tính cho con

    Tuổi học trò đánh dấu giai đoạn trẻ bắt đầu chớm nở những rung động đầu đời và dần định hình nhận thức về bản thân cùng các mối quan hệ xung quanh. Những biến đổi tâm sinh lý dồn dập vừa mang lại cảm giác háo hức, vừa khiến trẻ không khỏi lúng túng, bối rối. Nếu không có sự định hướng đúng đắn, trẻ rất dễ tiếp nhận thông tin lệch lạc và đưa ra những quyết định gây ảnh hưởng đến bản thân. Để giúp cha mẹ trở thành người đồng hành đáng tin cậy, trang bị cho con kiến thức khoa học cùng kỹ năng tự bảo vệ, Viện Y học ứng dụng Việt Nam xin chia sẻ những góc nhìn chi tiết trong bài viết dưới đây.

  • 15/11/2026

    Vaccine cúm – Tầm quan trọng của tiêm chủng trong mùa đông

    Mùa đông là thời điểm virus cúm hoạt động mạnh, khiến số ca mắc tăng nhanh, đặc biệt ở người già, trẻ nhỏ và người có bệnh mạn tính. Tiêm vaccine cúm không chỉ giúp phòng bệnh hiệu quả mà còn giảm nguy cơ biến chứng nặng, nhập viện và tử vong trong mùa dịch.

  • 14/11/2026

    Dấu hiệu rụng trứng và cách xác định ngày dễ thụ thai

    Rụng trứng là thời điểm noãn trưởng thành được phóng ra khỏi buồng trứng và có thể gặp tinh trùng để thụ tinh. Nhận biết đúng các dấu hiệu rụng trứng giúp các cặp vợ chồng xác định khoảng thời gian có khả năng thụ thai cao nhất trong mỗi chu kỳ kinh nguyệt.

  • 14/11/2026

    Rhino Virus – Nguyên nhân gây cảm trong lúc giao mùa

    Đây là một nguyên nhân gây bệnh cảm lạnh và viêm hô hấp thường gặp ở vào thời tiết ẩm ướt, thời tiết đặc trưng trong lúc giao mùa đông sang xuân.

Xem thêm