Làm thế nào để không có sẹo?

Sẹo là một phần tự nhiên trong quá trình chữa bệnh của cơ thể. Khi da bị tổn thương do tai nạn hoặc thương tích, cơ thể sẽ tạo ra mô mới làm từ collagen để lấp đầy những khoảng trống đó. Sẹo hình thành sau quá trình lành vết thương vì collagen mới được tạo ra để lấp đầy vết thương không giống với kết cấu của vùng da xung quanh. Hầu hết các vết thương đều để lại sẹo ở một mức độ nào đó, ngoại trừ những vết thương rất nông trên bề mặt.

Không phải tất cả các vết sẹo đều giống nhau. Loại sẹo và diện mạo cuối cùng của nó một phần bị ảnh hưởng bởi cách vết thương được chăm sóc trong khi lành. Mức độ nghiêm trọng của vết thương cũng có thể xác định mức độ sẹo. Chấn thương càng sâu thì khả năng để lại sẹo càng cao. Sẹo thường bằng phẳng hoặc nổi lên. Vết thương bình thường sẽ để lại sẹo phẳng, có màu tương tự như màu da của bạn và phẳng dần theo thời gian. Những vết sẹo này khó nhìn thấy hơn so với sẹo lồi, chẳng hạn như sẹo lồi và sẹo phì đại, hình thành từ mô dày và có thể có màu sẫm và đỏ so với vùng da xung quanh. Rạn da cũng là một loại sẹo.

Những vết sẹo nổi bật có thể thu hút sự chú ý không mong muốn và tạo cảm giác bất an, vì vậy một số người có thể muốn ngăn ngừa hoặc giảm thiểu chúng trong khi vết thương vẫn đang lành. Những người khác có thể muốn cải thiện những vết sẹo đau đớn hoặc khó chịu. Nhưng ngăn ngừa sẹo cuối cùng là một quyết định cá nhân. Nếu vết sẹo của bạn không gây ra bất kỳ tác dụng phụ khó chịu nào, chẳng hạn như đau hoặc ngứa, thì không có lý do gì phải lo lắng về việc điều trị. Một số người thậm chí có thể tự hào về những vết sẹo của họ, chẳng hạn như những phụ nữ đã trải qua đẻ mổ hoặc những người khác đã trải qua những biến cố nghiêm trọng về sức khỏe và coi những vết sẹo của họ là vết thương đáng tự hào.

Cách bạn chăm sóc vết thương có thể giảm thiểu hoặc thậm chí ngăn ngừa sẹo nếu bạn muốn. Với ý nghĩ đó, sau đây là 10 điều nên và không nên làm để ngăn vết thương mới khỏi để lại sẹo.

Giữ vết thương sạch sẽ

Da bị nứt do vết thương làm tăng nguy cơ nhiễm trùng. Vết thương sẽ lành theo từng giai đoạn và bạn nên giữ vết thương sạch sẽ trong toàn bộ quá trình.

Ngay sau khi xuất hiện vết thương, vết thương phải được giữ sạch sẽ. Bản năng đầu tiên của bạn có thể là lấy một chai oxy già (hydrogen peroxide) hoặc chất khử trùng khác để rửa vết thương, nhưng điều này thực sự có thể làm cho vết sẹo trở nên tồi tệ hơn. Hydrogen peroxide có thể làm tăng tình trạng viêm nhiễm và phá hủy vùng da đang lành, làm tăng sẹo. Các chất sát trùng như cồn tẩy rửa và hydro peroxide có thể giết chết mô da và không nên dùng để làm sạch vết thương.

Bạn nên tiếp tục làm sạch vết thương cho đến khi nó lành hẳn. Đừng suy nghĩ quá nhiều, bạn nên giữ vết thương sạch sẽ bằng xà phòng nhẹ và nước. Xà phòng và nước là cách tốt nhất, đồng thời nói thêm rằng bạn nên rửa và lau khô tay trước.

Đừng đợi quá lâu để được khâu

Can thiệp y tế không phải lúc nào cũng cần thiết để vết thương mau lành, nhưng tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của vết thương, bạn có thể được hưởng lợi từ việc khâu vết thương. Sẹo hình thành sau khi vết thương lành và việc khâu lại có thể giúp đóng và lành vết thương nhanh hơn. Việc này cũng có thể giúp giảm thiểu sự xuất hiện của sẹo.

Bạn có thể muốn chờ xem liệu các vết cắt sâu có tự cải thiện hay không trước khi khâu lại, bạn không nên làm điều này. Nếu cần phải khâu thì chúng phải được khâu càng sớm càng tốt khi vết thương mới xuất hiện. Nếu để quá lâu, vi trùng hoặc vi khuẩn có thể tích tụ trong vết thương và bác sĩ có thể quyết định không khâu vết thương vì nguy cơ nhiễm trùng.

Nếu bạn không chắc mình có cần khâu hay không, bạn nên đến gặp bác sĩ ngay để được đánh giá thêm.

Đọc thêm bài viết: Ăn gì để đánh bay mụn nang?

Giữ ẩm cho vết thương

Sau khi làm sạch vết thương, hãy giữ ẩm cho vết thương để tránh để lại sẹo. Nói chung, bất kỳ chất làm mềm nào như thuốc mỡ sẽ làm chậm quá trình hình thành vảy. Theo một đánh giá trước đây, giữ ẩm cho vết thương giúp giảm hình thành sẹo so với điều trị trong môi trường khô ráo. Rất nhiều nghiên cứu đã được thực hiện về phương pháp chữa lành ướt, ẩm và khô đối với sự hình thành sẹo, và phương pháp chữa lành ướt hoặc ẩm đã được chứng minh là giúp chữa lành vết thương nhanh nhất và ít để lại sẹo nhất.

Dưỡng ẩm bằng thuốc mỡ và băng lại. Điều này nên được tiếp tục cho đến khi vết thương hở được chữa lành hoàn toàn bằng lớp da mới hoặc cho đến khi vết khâu được cắt bỏ.

Đừng chọc vào vết thương

Nói chung, các bác sĩ da liễu khuyên bạn không nên tự ý nặn da trong bất kỳ trường hợp nào. Ngoài việc nặn, không được gãi hoặc cậy vết thương hoặc vảy mới hình thành. Chọc vào vết thương trong quá trình chữa lành dẫn đến tăng viêm và để lại sẹo. Nó cũng có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng từ vi khuẩn trên tay của bạn.

Một số người mắc chứng dermatillomania (hội chứng thích “hành hạ” làn da bằng cách véo, gãi, cào,.. làm đau da thịt) bắt buộc phải tự chọc vào da, nhưng điều này có thể dẫn đến thương tích, nhiễm trùng và để lại sẹo. Chọc da có thể làm vết thương cũ mở lại, cuối cùng làm chậm quá trình lành vết thương.

Vì vậy, hãy để làn da của bạn phục hồi một cách tự nhiên. Bạn chỉ nên chạm vào vết thương bằng tay sạch và chỉ khi bạn cần làm sạch và giữ ẩm cho vết thương hoặc thay băng.

Sử dụng băng vết thương

Băng vết thương tiếp xúc trực tiếp với vết thương. Nó giúp bảo vệ vết thương, giữ ẩm và ngăn không cho vết thương tiếp xúc với môi trường xung quanh. Các loại băng như băng và gạc giúp giữ vết thương sạch sẽ và nên được thay thường xuyên. Một số băng loại bỏ dịch tiết vết thương và mô chết khi thay đổi.

Hãy băng vết thương bằng băng có bề mặt không dính. Đừng để vết thương tiếp xúc với không khí hoặc để nó khô. Tuy nhiên, băng có thể sử dụng keo hoặc chất kết dính để dính vào vùng da xung quanh. Đeo băng vết thương cũng có lợi ích là tạo áp lực lên vết thương, liệu pháp áp lực cũng được khuyến nghị để giảm và ngăn ngừa sẹo.

Đừng bỏ qua việc chống nắng

Tốt nhất, mọi người nên thoa kem chống nắng hàng ngày. Nó bảo vệ chống lại ung thư da và tác hại của ánh nắng mặt trời. Nếu bạn đang điều trị vết thương gần đây và muốn giảm khả năng để lại sẹo, bạn nên chống nắng nghiêm túc hơn nữa.

Bôi kem chống nắng SPF 30 hoặc cao hơn hàng ngày và bôi lại sau mỗi hai giờ khi ở ngoài trời là khuyến nghị chung. Sử dụng kem chống nắng có thể có hiệu quả trong việc ngăn ngừa sẹo. Bạn nên giữ cho khu vực vết thường hoàn toàn không tiếp xúc với ánh sáng mặt trời.

Về cơ bản, che vết sẹo của bạn khỏi ánh nắng mặt trời có thể giúp vết sẹo mờ nhanh hơn. Nếu bạn đã từng bị rám nắng, bạn sẽ quen với quá trình ánh sáng mặt trời làm cho da trở nên sẫm màu hơn và sẹo cũng không ngoại lệ với hiện tượng này. Theo một đánh giá trước đây, việc bảo vệ khỏi tia cực tím (UV) làm giảm sự tăng sắc tố của sẹo do một sắc tố gọi là melanin được sản xuất.

Bạn nên chọn kem chống nắng phổ rộng và chống nước với SPF 30 trở lên để sử dụng hàng ngày. Các cách khác để bảo vệ da khỏi tia UV có hại bao gồm tìm bóng râm, mặc quần áo chống nắng và tránh giường tắm nắng trong nhà.

Sử dụng miếng dán sẹo silicon

Mặc dù thuốc mỡ và vitamin E chưa được chứng minh là có hiệu quả trong việc giảm sẹo, nhưng gel và miếng gel trị sẹo silicon có tác dụng này. Các lựa chọn khác vẫn có thể hữu ích trong việc giữ ẩm cho vết thương hở, nhưng bạn nên chuyển sang sử dụng tấm silicon để ngăn ngừa sẹo sau khi vết thương đã lành.

Tấm dán sẹo silicon có thể giúp ngăn ngừa hoặc cải thiện các vết sẹo mới nếu được sử dụng ngay sau khi bị thương, đồng thời điều quan trọng là phải sử dụng chúng trong năm đầu tiên vết sẹo xuất hiện. Sau đó, chúng có thể không hiệu quả. Vì vậy, đừng lãng phí thời gian.

Đọc thêm bài viết:  12 thực phẩm giúp bảo vệ và dưỡng ẩm cho da khô

Hiệu quả của gel silicon và tấm gel không có gì mới. Theo một đánh giá trước đây, chúng vẫn là phương pháp điều trị ưu tiên hàng đầu trong việc quản lý vết sẹo của các bác sỹ. Một phân tích tổng hợp được công bố vào năm 2020 trên Tạp chí Vết thương Quốc tế cho thấy gel silicon làm giảm đáng kể sắc tố và độ nhô lên bề mặt da của sẹo, với tấm dán cũng có hiệu quả tương tự.

Nên sử dụng gel hoặc miếng dán sẹo silicon lên vết thương sau khi vết thương đã lành, vì nó đã được chứng minh là có hiệu quả trong việc ngăn ngừa sẹo. Khi được sử dụng thường xuyên trong 2 đến 3 tháng, silicone đã được chứng minh là có hiệu quả trong việc ngăn ngừa và cải thiện sự xuất hiện của các vết sẹo.

Đừng làm việc quá sức

Nếu bạn có một vết sẹo mới, hãy cố gắng không di chuyển vùng có sẹo đó quá nhiều. Hãy giữ khu vực đó ở yên, khi một vết sẹo di chuyển, nó sẽ thay đổi hình dạng của nó và biến nó thành một vết sẹo dày hơn hoặc rộng hơn. Hãy cố gắng hết sức để vết thương mau lành bằng cách không vận động quá sức ở khu vực đó.

Thay vào đó, những gì bạn có thể làm là nhẹ nhàng xoa bóp vết sẹo. Xoa bóp nhẹ nhàng sớm có thể ảnh hưởng lớn đến quá trình lành vết thương, đặc biệt là trong năm đầu tiên, đồng thời cho biết thêm rằng điều này giúp phá vỡ các mô có thể dẫn đến sẹo dày. Cần nhiều nghiên cứu hơn để chứng minh điều này, nhưng liệu pháp xoa bóp có thể làm giảm đau và giảm độ dày của sẹo đối với sẹo phì đại và sẹo bỏng.

Hãy cảnh giác với kem trị sẹo và các sản phẩm bôi ngoài da

Trước khi bạn tìm đến những loại kem trị sẹo bán chạy nhất, hãy suy nghĩ kỹ. Không phải tất cả các loại kem trị sẹo đều được tạo ra như nhau. Một số chuyên gia khuyến nghị bạn sử dụng tấm silicon thay cho kem trị sẹo.

Nếu bạn muốn sử dụng kem trị sẹo, hãy chọn loại có gel silicon. Gel silicon và miếng dán sẹo silicon đã được chứng minh là có hiệu quả như nhau. Cả hai đều cải thiện đáng kể kết quả sẹo, trong khi còn thiếu bằng chứng về các phương pháp điều trị sẹo tại chỗ khác.

Đừng đặt ra những kỳ vọng viển vông

Vết thương cần có thời gian để chữa lành, và bất kỳ vết sẹo nào để lại cũng cần thời gian để mờ đi. Bạn sẽ phải kiên nhẫn và đặt ra những kỳ vọng thực tế về vết sẹo của bạn sẽ trông như thế nào và có khả năng cải thiện.

Ngay cả khi bạn làm đúng mọi thứ - giữ vết thương sạch và ẩm, sử dụng miếng dán sẹo silicon, thoa kem chống nắng,... - một số yếu tố vẫn nằm ngoài tầm kiểm soát của bạn. Theo một đánh giá, một số người dễ bị sẹo lồi hơn, chẳng hạn như những người có tông màu da sẫm hơn.

Điều này cũng không chắc rằng một vết sẹo sẽ biến mất hoàn toàn. Sẹo là vĩnh viễn, mặc dù một số mờ dần theo thời gian. Nếu vết sẹo làm bạn khó chịu, một số phương pháp điều trị có thể giúp làm mờ hình dạng của chúng.

Điều trị sẹo

Ngăn ngừa hình thành vết thương là cách tốt nhất để ngăn ngừa sẹo, nhưng chăm sóc vết thương tích cực là điều tốt nhất tiếp theo.

Giữ cho vết thương của bạn sạch và ẩm bằng cách rửa bằng nước ấm, xà phòng và sử dụng băng vết thương như gạc. Sau khi vùng da bị đứt đã lành, hãy thay băng bằng miếng dán sẹo bằng gel silicon, đây là tiêu chuẩn vàng để giảm thiểu vết sẹo mới. Với việc sử dụng nhất quán, bạn có thể thấy những cải thiện trong vòng vài tháng.

Theo thời gian, vết sẹo sẽ tự mờ đi một cách tự nhiên. Tuy nhiên, sẹo lồi không biến mất. Tùy thuộc vào loại sẹo, các phương pháp điều trị tại văn phòng bác sĩ da liễu có thể hữu ích, có các phương pháp điều trị sẹo sau:

• Laze
• Mài mòn da
• Lột da hóa học
• Tiêm collagen hoặc steroid
• Phẫu thuật sửa lại
• Phẫu thuật lạnh
• Ghép da

Nói chuyện với bác sĩ da liễu của bạn để xác định phương pháp điều trị sẹo phù hợp với bạn.