Cúm ở trẻ em - Dấu hiệu nhận biết và cách phòng tránh hiệu quả

Bệnh cúm ở trẻ em 

Cúm là một bệnh truyền nhiễm do virus cúm gây ra, rất dễ lây lan, ảnh hưởng đến đường hô hấp. Đây là một trong những bệnh do virus phổ biến và nghiêm trọng nhất thường xảy ra vào mùa đông. Bệnh gây ra các triệu chứng như sốt cao, đau nhức cơ thể, ho và một số triệu chứng không điển hình khác.  

Hầu hết trẻ em mắc bệnh cúm sẽ hồi phục trong khoảng một tuần. Tuy nhiên, một số trẻ có thể bị bệnh nặng hơn và cần phải điều trị tại bệnh viện. Cúm cũng có thể dẫn đến nhiễm trùng phổi (viêm phổi), một số biến chứng nguy hiểm khác, thậm chí là tử vong.  

Nguyên nhân gây bệnh cúm ở trẻ em 

Cúm do virus cúm gây ra. Virus cúm được chia thành 3 loại:  

• Cúm A và cúm B: Hai loại virus này gây ra bệnh dịch trên diện rộng gần như mỗi mùa đông, khiến nhiều người phải nhập viện và thậm chí là tử vong. Các cơ quan y tế thường xuyên phải tập trung vào việc ngăn chặn sự lây lan của cúm A và cúm B. Một trong những lý do khiến cúm vẫn là một vấn đề nan giải là vì virus thường xuyên biến đổi, có nghĩa là mọi người phải tiếp xúc với các loại virus cúm mới mỗi năm.  
• Cúm C: Loại virus này gây ra bệnh đường hô hấp rất nhẹ, hiếm khi gây ra dịch bệnh. Cúm C không có tác động nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng như cúm A và cúm B.  

Virus cúm có thể lây truyền từ trẻ này sang trẻ khác qua đường hô hấp khi hắt hơi hoặc ho. Virus cũng có thể tồn tại trong một thời gian ngắn trên các bề mặt. Các bề mặt này bao gồm tay nắm cửa, đồ chơi, bút chì, bàn phím, điện thoại, máy tính bảng và mặt bàn... Virus cúm cũng có thể lây truyền qua sử dụng chung dụng cụ ăn uống. Con bạn có thể nhiễm virus cúm bằng cách chạm vào thứ gì đó đã bị nhiễm virus, sau đó chạm vào miệng, mũi hoặc mắt.  

Virus cúm lây lan mạnh nhất trong vòng 24 giờ trước khi người bệnh có triệu chứng và trong khi các triệu chứng rõ rệt nhất. Nguy cơ lây nhiễm cho người khác thường kết thúc vào khoảng ngày thứ 5 đến ngày thứ 7 của bệnh. Vì cúm có thể lây lan trước khi các triệu chứng bắt đầu nên việc nhiễm virus cúm rất dễ dàng. Trẻ em thường có nguy cơ nhiễm virus cúm cao hơn vì trẻ có thói quen chạm vào nhiều bề mặt rồi đưa tay lên miệng, mũi hoặc mắt.  

Những trẻ có nguy cơ mắc bệnh cúm

Tất cả trẻ em đều có nguy cơ cao mắc bệnh cúm, tuy nhiên trẻ dưới 5 tuổi thường dễ bị mắc bệnh hơn.

Trẻ em có nguy cơ mắc bệnh cúm cao hơn nếu:

• Ở gần những người bị nhiễm cúm  
• Chưa tiêm phòng cúm  
• Không rửa tay sau khi chạm vào các bề mặt bị nhiễm bệnh  

Trẻ nhỏ và trẻ em mắc một số bệnh nền có nguy cơ cao phải nhập viện hoặc bị nhiễm cúm nặng hoặc biến chứng.  

Các triệu chứng của bệnh cúm ở trẻ em 

Cúm là một bệnh về đường hô hấp, nhưng nó có thể ảnh hưởng đến toàn bộ cơ thể. Trẻ có thể đột ngột mắc bất kỳ hoặc tất cả các triệu chứng sau:  

• Sốt, có thể sốt cao tới 39,4°C đến 40,5°C
• Đau nhức cơ thể, có thể đau rất nghiêm trọng  
• Đau đầu  
• Viêm họng  
• Ho nặng hơn  
• Mệt mỏi  
• Sổ mũi hoặc nghẹt mũi  

Một số ít trẻ có thể có các triệu chứng như buồn nôn, nôn mửa , tiêu chảy.  

Hầu hết trẻ em đều khỏi cúm trong vòng một tuần. Tuy nhiên, trẻ có thể vẫn cảm thấy rất mệt mỏi trong 3 đến 4 tuần sau đó.  

Đọc thêm tại bài viết: Cúm ảnh hưởng đến trẻ sơ sinh như thế nào?

 Cảm lạnh (cảm cúm) và cúm có các triệu chứng khác nhau

Cha mẹ cần lưu ý các điểm khác nhau cơ bản dưới đây để kịp thời phát hiện các biểu hiện cúm ở trẻ.

Cảm lạnh thường nhẹ và khỏi sau vài ngày. Cúm có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng như viêm phổi và thậm chí tử vong.

Tuy nhiên, triệu chứng cúm có thể giống như một số bệnh nhiếm trùng khác. Vì vậy, khi bạn nghi ngờ trẻ có dấu hiệu như là mắc cúm, hãy ngay lập tức đưa trẻ đến khám bác sỹ để được chẩn đoán và điều trị kịp thời, tuyệt đối không được tự ý mua thuốc điều trị tại nhà.

Chẩn đoán cúm ở trẻ em 

Bác sĩ sẽ hỏi về các triệu chứng và tiền sử sức khỏe của trẻ và thăm khám cho con bạn. Một số xét nghiệm có thể được thực hiện, chẳng hạn như lấy mẫu dịch mũi hoặc họng... căn cứ các triệu chứng và sức khỏe tổng thể của con bạn.  

Điều trị cúm ở trẻ em 

Phương pháp điều trị phụ thuộc vào các triệu chứng, mức độ nghiêm trọng của bệnh, độ tuổi và sức khỏe chung của con bạn.

Mục tiêu của điều trị là giúp  giảm bớt các triệu chứng hoặc ngăn ngừa biến chứng, có thể bao bao gồm các loại thuốc như:

• Acetaminophen: Giúp giảm đau nhức cơ thể và hạ sốt. Không cho trẻ bị sốt uống aspirin.  
• Thuốc kháng virus: Có thể giúp giảm bớt các triệu chứng và rút ngắn thời gian bị bệnh. Thuốc có thể làm giảm nguy cơ bị nhiễm trùng tai do cúm, cũng như giúp giảm các biến chứng khác, bao gồm cả việc phải nhập viện. Thuốc có hiệu quả nhất nếu được bắt đầu trong vòng 2 ngày sau khi các triệu chứng bắt đầu. Tuy nhiên, có thể phải sử dụng muộn hơn nếu trẻ đang gặp các biến chứng hoặc có nguy cơ cao gặp các biến chứng.  

Thuốc kháng sinh không có hiệu quả đối với bệnh nhiễm virus, vì vậy thường không được kê đơn điều trị cho trẻ mắc cúm. Tuy nhiên, trẻ có thể phải sử dụng nếu con bạn bị viêm phổi do vi khuẩn hoặc khi nhiễm vi khuẩn đồng thời.

Ngoài ra, hãy đảm bảo rằng con bạn:

• Nghỉ ngơi nhiều 
• Uống nhiều nước và có chế độ dinh dưỡng phù hợp 

Các biến chứng có thể xảy ra của bệnh cúm ở trẻ em 

Cúm có thể gây ra các vấn đề nghiêm trọng về hô hấp. Trẻ có các triệu chứng nghiêm trọng có thể cần phải nằm viện. Cúm có thể dẫn đến viêm phổi. Trong một số trường hợp, cúm có thể dẫn đến tử vong.  

Trẻ em mắc các bệnh lý khác ảnh hưởng đến hô hấp, chẳng hạn như hen suyễn, có nguy cơ cao bị biến chứng cúm. Bệnh hen suyễn hoặc các bệnh lý về phổi khác của trẻ cũng có thể nặng lên bởi bệnh cúm. Trẻ em bị cúm cũng có nhiều khả năng bị nhiễm trùng tai.  

Đọc thêm tại bài viết: Dùng Tamiflu có an toàn cho trẻ em không?

Phòng ngừa bệnh cúm ở trẻ

Cách tốt nhất để phòng ngừa cúm là tiêm vaccine cúm hàng năm, thường là khoảng tháng 9, 10. Mỗi năm, một loại vaccine cúm mới sẽ được cung cấp trước khi mùa cúm bắt đầu. Hãy trao đổi với nhân viên tiêm chủng để hiểu rõ về lịch tiêm phòng cũng như hiệu quả phòng ngừa  của các loại vaccine cúm.  

Đối với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, vaccine được tiêm vào cơ đùi. Ở trẻ lớn hơn, vaccine được tiêm vào cơ bắp tay. Một số nước có sẵn Vaccine cúm dạng xịt mũi, sử dụng cho trẻ em khỏe mạnh trên 2 tuổi, bao gồm cả thanh thiếu niên không đang mang thai. 

Vaccine cúm được khuyến cáo tiêm chủng cho tất cả trẻ em từ 6 tháng tuổi trở lên.

Vaccine cúm được chỉ định tiêm phòng cho những trẻ có nguy cơ cao bị biến chứng do cúm. Nên tiêm phòng cúm cho bất kỳ trẻ nào mắc bất kỳ bệnh nào sau đây:

• Bệnh tim hoặc phổi mạn tính  
• Rối loạn nội tiết như tiểu đường  
• Rối loạn thận hoặc gan  
• Hệ thống miễn dịch yếu do HIV/AIDS hoặc sử dụng steroid lâu dài hoặc các loại thuốc ức chế miễn dịch khác  
• Rối loạn máu như bệnh hồng cầu hình liềm  

Cũng nên tiêm phòng cúm cho:

• Trẻ có thành viên gia đình mắc bệnh mạn tính  
• Trẻ em hoặc thanh thiếu niên đang điều trị bằng aspirin lâu dài  
• Trẻ có cha mẹ hoặc người chăm sóc có nguy cơ cao bị biến chứng do cúm  

Một số tác dụng phụ của vaccine có thể giống như các triệu chứng cúm nhẹ. Tuy nhiên, vaccine không gây ra bệnh cúm.

Lưu ý cho cha mẹ

Cúm mùa ở trẻ em là một vấn đề sức khỏe đáng quan tâm, nhưng với kiến thức đầy đủ và các biện pháp phòng ngừa hiệu quả, chúng ta hoàn toàn có thể bảo vệ con em mình. Hãy chủ động tìm hiểu về bệnh cúm, tiêm phòng cúm đầy đủ theo khuyến cáo của nhân viên y tế và áp dụng các biện pháp phòng ngừa để giữ cho trẻ luôn khỏe mạnh.