Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Viêm khớp thiếu niên tự phát: Thể viêm cột sống dính khớp

Viêm khớp thiếu niên tự phát thể viêm cột sống dính khớp còn được gọi là thể viêm điểm bám gân. Đây là một trong số các thể lâm sàng của nhóm bệnh viêm khớp thiếu niên tự phát.

Viêm khớp thiếu niên tự phát thể viêm cột sống dính khớp chiếm 4 -15% nhóm bệnh lý viêm khớp mạn tính thiếu niên, đặc trưng bởi viêm khớp và viêm điểm bám gân, gặp chủ yếu ở trẻ trai.

Tuổi khởi phát bệnh thường sau 6 tuổi và lứa tuổi thiếu niên. Có liên quan mật thiết với kháng nguyên HLA-B27.

1. Nguyên nhân của viêm khớp thiếu niên tự phát thể viêm cột sống dính khớp

Hiện các nghiên cứu cho thấy nguyên nhân gây ra tình trạng viêm khớp thiếu niên tự phát thể viêm cột sống dính khớp chưa rõ. Có nhiều bằng chứng cho thấy nhiễm trùng ngoài khớp có khả năng dẫn đến viêm khớp phản ứng. Các tác nhân như Yersinia, Chlamydia, Klebsiella, Samonella, Shigella… có thể đóng vai trò như tác nhân kích thích ban đầu. Và một số nguyên nhân yếu tố cơ địa, giới tính và nhất là yếu tố kháng nguyên HLA-B27 được coi như vấn đề góp phần gây ra căn bệnh này.

Viêm khớp thiếu niên tự phát thể viêm cột sống dính khớp chiếm 4 -15% nhóm bệnh lý viêm khớp mạn tính.

2. Dấu hiệu nhận biết viêm khớp thiếu niên

Triệu chứng lâm sàng của viêm khớp thiếu niên tự phát thể viêm cột sống dính khớp hay còn gọi là viêm điểm bám gân hay gặp ở bàn chân và gối, là tình trạng viêm khớp với tính chất cứng khớp buổi sáng, đôi khi đau về đêm.

Vị trí ở các khớp lớn chi dưới, có thể ít khớp hoặc nhiều khớp, đối xứng hoặc không đối xứng. Hiếm gặp viêm khớp chi trên. Viêm khớp cùng chậu (một bên hoặc hai bên).

Triệu chứng ở cột sống ít xuất hiện lúc khởi phát bệnh. Giai đoạn toàn phát thường có viêm cột sống cổ C1 và C2, đau cột sống thắt lưng và khớp cùng chậu; hạn chế biên độ giãn cột sống, Schöber test (+).

Ở trẻ em, tổn thương ở vùng trung tâm (cột sống, khớp cùng chậu) thường kín đáo và xuất hiện muộn.

Biểu hiện toàn thân có sốt nhẹ, sụt cân, mệt mỏi. Gan lách hạch to hiếm gặp. Không gặp ban ngoài da, trừ trường hợp viêm khớp phản ứng thuộc hội chứng Reiter. Có thể có kèm các biểu hiện hệ thống như viêm mống mắt cấp tính, hở van động mạch chủ có kết hợp với viêm ruột mạn tính (IBD).

3. Chẩn đoán xác định viêm khớp thiếu niên tự phát thể viêm cột sống dính khớp

Sau khi khám lâm sàng các bác sĩ chỉ định làm các xét nghiệm cận lâm sàng:

- Xét nghiệm tế bào máu ngoại vi (thường ít thay đổi). Xét nghiệm đánh giá tình trạng viêm: Tốc độ lắng máu, Protein C phản ứng (CRP) thường tăng cao, tế bào máu ngoại vi (thường ít thay đổi).

- Các xét nghiệm sinh hoá: Ure, Creatinin, đường, điện giải, AST, ALT, Protein, Albumin, sắt huyết thanh, tổng phân tích nước tiểu (và Cortison máu nếu cần thiết).

- Chụp X quang tim phổi thẳng, khung chậu thẳng, các khớp tổn thương. X quang cho thấy có khuyết xương hoặc hình chồi xương tại chỗ gân bám. Hiếm khi có tổn thương viêm khớp cùng chậu và cột sống ở giai đoạn sớm của bệnh.

- Điện tim, siêu âm tim (tầm soát tổn thương van động mạch chủ, dạng vôi hóa).

Tiêu chuẩn chẩn đoán viêm khớp thiếu niên tự phát thể viêm cột sống dính khớp (thể viêm điểm bám gân):

- Bệnh đặc trưng bằng viêm khớp và viêm điểm bám gân; hoặc viêm khớp; hoặc viêm điểm bám gân với ít nhất trên hai nhóm triệu chứng sau:

  • Có bệnh sử hoặc hiện tại đau khớp cùng chậu và đau cột sống kiểu viêm.

  • Tiền sử gia đình có một trong các bệnh lý khớp có liên quan với HLA-B27.

  • Viêm màng bồ đào trước cấp tính.

  • Khởi phát viêm khớp sau 6 tuổi.

- Chẩn đoán phân biệt:

Cần chẩn đoán loại trừ thể viêm cột sống dính khớp (viêm điểm bám gân) với các thể bệnh viêm khớp tự phát thiếu niên khác, nếu có một trong các bệnh cảnh lâm sàng đi kèm như sau:

  • Có sự hiện diện của RF ở hai lần xét nghiệm cách nhau ba tháng.

  • Biểu hiện của viêm khớp thiếu niên hệ thống.

  • Có bệnh sử vẩy nến của bản thân hay người thân trong gia đình.

Viêm khớp thiếu niên tự phát thể viêm cột sống dính khớp hay gặp ở bàn chân và gối.

4. Điều trị viêm khớp thiếu niên tự phát thể viêm cột sống dính khớp

Tuỳ từng trường hợp mà các bác sĩ có chỉ định cụ thể.

4.1. Thuốc điều trị

Giai đoạn sớm của bệnh điều trị thể lâm sàng này tương tự như thể ít khớp. Khởi đầu với thuốc chống viêm không Steroid (NSAIDs). Có thể kết hợp tiêm Corticoid tại những khớp sưng đau nhiều (không quá ba khớp trong một lần điều trị).

Nếu bệnh tiến triển nặng viêm khớp (tồn tại trên 2 - 4 tháng) không đáp ứng với thuốc chống viêm không Steroid đơn thuần; hoặc có hoạt tính bệnh nặng (tốc độ lắng máu tăng cao; viêm khớp ngoại biên tiến triển và viêm dính cột sống xuất hiện sớm sẽ được giảm liều Corticoid sau đó thay thế bằng thuốc NSAIDs.

Điều trị cơ bản với nhóm thuốc chống thấp khớp làm thay đổi diễn tiến bệnh (DMARDs) được chỉ định sớm đối với các trường hợp có mức độ hoạt động bệnh nặng hoặc có biểu hiện viêm dính cột sống sớm.

Tái phát viêm khớp thiếu niên tự phát thể viêm cột sống dính khớp (thể viêm khớp và viêm điểm bám gân) thường tiến triển từng giai đoạn. Thông thường, một đợt điều trị ngắn hạn (4 - 6 tháng) với thuốc chống viêm không Steroid NSAIDs và Sulfasalazine đủ đạt được sự lui bệnh kéo dài.

Khi có dấu hiệu tái phát bệnh, thuốc phối hợp lúc đạt được sự lui bệnh sẽ được dùng lại.

Điều trị viêm khớp thiếu niên tự phát khởi đầu với thuốc chống viêm không Steroid.

4.2. Phục hồi chức năng rất quan trọng

Với mục đích gia tăng tuần hoàn, giảm đau. Gia tăng tầm vận động các khớp và sức mạnh các cơ, do vậy việc sử dụng các phương pháp và kỹ thuật phục hồi chức năng là vô cùng quan trọng.

Tuy nhiên, vật lý trị liệu sẽ được các bác sĩ chỉ định áp dụng trong các giai đoạn bệnh tiến triển cấp tính, đau nhiều, hạn chế vận động các khớp, cột sống.

Tuỳ từng trường hợp các bác sĩ chỉ định cụ thể như phương pháp:

- Áp dụng nhiệt trị liệu: Hồng ngoại, bó nến, chườm lạnh.

- Áp dụng điện trị liệu: Sóng ngắn, siêu âm, điện phân, giao thoa.

- Áp dụng thủy trị liệu: Bồn xoáy, bể sục…

- Áp dụng vận động trị liệu:

  • Nếu ở giai đoạn cấp tập thụ động nhẹ nhàng theo tầm vận động khớp kết hợp các phương pháp vật lý trị liệu giảm đau.

  • Nếu ở giai đoạn bán cấp tập vận động chủ động có trợ giúp và chủ động kết hợp kéo dãn và các phương pháp vật lý trị liệu.

  • Nếu ở giai đoạn mãn tính tập chủ động, chủ động có trợ giúp cùng các bài tập tăng cường và duy trì sức mạnh cơ, cải thiện tầm vận động và phòng tránh các biến dạng khớp, cứng khớp. Các bài tập vận động, di chuyển chủ động hoặc có trợ giúp.

-   Hoạt động trị liệu phục hồi các kĩ năng sinh hoạt hàng ngày.

-   Dụng cụ trợ giúp là các loại nẹp, nạng hỗ trợ di chuyển.

Viêm khớp thiếu niên tự phát thể viêm cột sống dính khớp thường gặp ở các bé trai.

4.3. Những lưu ý trong điều trị

Khi mắc viêm khớp thiếu niên tự phát thể viêm cột sống dính khớp việc điều trị cần tuân thủ tuyệt đối chỉ định của thầy thuốc. Ngoài ra, bệnh nhi cần được theo dõi tái khám tại khoa khớp nhi định kỳ mỗi tháng trong nhiều năm. Đánh giá sự cải thiện chức năng vận động khớp và mức độ hoạt động của bệnh thông qua các triệu chứng lâm sàng, cận lâm sàng được kiểm tra định kỳ (Tế bào máu ngoại vi, phản ứng viêm, điện di Protein huyết tương, chức năng gan thận, chức năng đông máu, tổng phân tích nước tiểu, Xquang xương khớp …).

Theo dõi phát hiện sớm sự xuất hiện của các triệu chứng khác đi kèm trong quá trình tiến triển của bệnh (ví dụ: Triệu chứng tiêu hóa, viêm loét da niêm mạc, yếu cơ, viêm mạch máu…) để giúp xác định chính xác thể lâm sàng của nhóm bệnh viêm khớp thiếu niên tự phát thể viêm khớp viêm điểm bám gân. Trên cơ sở này sẽ có hướng điều trị phù hợp với mỗi loại bệnh lý cụ thể. Phối hợp nhóm thuốc DMARDs sớm và xem xét chỉ định điều trị sinh học sớm nếu có biểu hiện tổn thương khớp nặng hoặc hoạt tính bệnh nặng tồn tại kéo dài.

Theo dõi tác dụng không mong muốn của thuốc điều trị để kịp thời ngừng thuốc, giảm liều, hoặc thay thế thuốc khác. Phát hiện và xử trí kịp thời các biến chứng do thuốc hoặc do bệnh gây ra.

Tham khảo thêm thông tin bài viết: Cách nhận biết viêm khớp tự phát tuổi thiếu niên.

TS. BS Trần Thị Huyền Trang - Theo suckhoedoisong.vn
Bình luận
Tin mới
  • 06/12/2022

    Cải thiện tình trạng da tay chân bị khô khi trời lạnh

    Trong thời tiết lạnh, làn da của bạn có xu hướng trở nên khô ráp và nứt nẻ, đặc biệt ở bàn tay và bàn chân. Bác sĩ Amit Bangia, Phó Giám đốc khoa Da liễu, Bệnh viện Châu Á Faridabad (Ấn Độ) đưa ra 7 lời khuyên sau giúp cải thiện làn da khô và giúp bạn có làn da mềm mại hơn.

  • 06/12/2022

    Lời khuyên sức khỏe cho người hâm mộ mùa World Cup

    Mùa World Cup tại Quatar đang diễn ra với những trận cầu hấp dẫn kịch tính đến từ 32 đôi bóng trên thế giới. Những người hâm mộ bóng đá cuồng nhiệt tại Việt Nam cũng đang trong mùa ăn bóng đá, ngủ bóng đá. Và dù có đam mê và cuồng nhiệt với trái bóng thế nào thì người hâm mộ bóng đá hãy luôn chú ý giữ gìn sức khỏe và thực hiện lối sống lành mạnh khi xem các trận đấu tại World Cup đang diễn ra.

  • 06/12/2022

    Tại sao thời tiết lạnh làm tăng nguy cơ nhiễm trùng mắt?

    Mỗi mùa đều mang đến những thách thức cho đôi mắt của chúng ta và mùa Đông cũng không ngoại lệ. Bài viết dưới đây sẽ giải thích tại sao thời tiết lạnh làm tăng nguy cơ nhiễm trùng mắt và cách khắc phục thế nào?

  • 06/12/2022

    Ngủ không đủ giấc ảnh hưởng thế nào đến thị lực?

    Đôi mắt là một trong những bộ phận nhạy cảm nhất của cơ thể. Ngủ không đủ giấc, thiếu ngủ có thể gây ra các vấn đề về mắt theo thời gian.

  • 06/12/2022

    Vì sao khoai tây là thực phẩm "sáng giá" tốt cho việc giảm cân?

    Nhiều người thường nghĩ rằng ăn khoai tây có thể dẫn đến việc tăng cân nhanh chóng vì thực phẩm này chứa nhiều tinh bột. Tuy nhiên, sự thật thì hoàn toàn ngược lại, khoai tây sẽ giúp thúc đẩy việc giảm cân nếu bạn ăn đúng cách.

  • 06/12/2022

    Bí quyết hạn chế mụn trứng cá khi thức khuya xem bóng đá World Cup

    Thức khuya là tình trạng thường gặp ở giới trẻ, đặc biệt là trong mùa bóng đá World Cup hiện nay. Việc thức khuya thường xuyên có thể dẫn đến tình trạng nổi mụn trứng cá nhiều và ồ ạt. Tham khảo bài viết dưới đây để biết cách hạn chế tình trạng nổi mụn do thức khuya xem bóng đá nhé!

  • 06/12/2022

    5 thực phẩm người bệnh đái tháo đường nên ăn trong mùa Đông

    Trong mùa Đông, mọi người thường có xu hướng hay cảm thấy đói hơn vì thời tiết lạnh làm tăng tốc độ trao đổi chất của cơ thể. Điều này đặc biệt quan trọng với người bệnh đái tháo đường khi thời tiết lạnh làm giảm thân nhiệt, khiến bạn nhanh đói và có xu hướng ăn nhiều hơn, khó kiểm soát đường huyết.

  • 06/12/2022

    Công dụng bất ngờ của loài muỗi

    Kết quả của một nghiên cứu gần đây đã khiến các nhà khoa học phát hiện ra một công dụng bất ngờ của muỗi - loài vật tưởng chừng như là "kẻ thù" của con người này

Xem thêm