Những điều cần biết về việc sử dụng enzyme tiêu hóa

Thiếu enzyme tiêu hóa có thể dẫn đến nhiều triệu chứng về tiêu hóa và có thể khiến bạn bị suy dinh dưỡng, kể cả khi bạn có chế độ dinh dưỡng đầy đủ.

Enzyme tiêu hóa là gì?

Cơ thể tạo ra các enzyme (hay còn gọi là các men) tại hệ tiêu hóa, ví dụ như tại miệng, dạ dày và ruột non. Nơi tạo ra nhiều enzyme tiêu hóa nhất chính là tụy. Enzyme tiêu hóa sẽ giúp cơ thể phân hủy carbohydrate, chất béo và protein từ thực phẩm thành những đơn vị nhỏ nhất có thể hấp thu, giúp duy trì sức khỏe tối ưu. Khi không có những enzyme này, các chất dinh dưỡng trong thực phẩm sẽ bị đào thải ra ngoài theo phân. Một số tình trạng sức khỏe có thể sẽ ảnh hưởng đến sự sản xuất enzyme tiêu hóa.

Các enzyme tiêu hóa hoạt động như thế nào?

Khi tụy không tiết ra đủ các enzyme tiêu hóa một cách tự nhiên, sẽ ảnh hưởng đến việc phân giải và hấp thu protein, bột đường từ thức ăn. Từ đó có thể dẫn đến thiếu dinh dưỡng và các triệu chứng như chướng bụng, đau bụng, đầy hơi và tiêu chảy.

Thay thế enzyme tiêu hóa tự nhiên bằng các thực phẩm bổ sung có thể giúp cơ thể phân hủy carbohydrate, chất béo và protein từ thức ăn, giúp ruột non hấp thu các chất dinh dưỡng vào máu. Từ đó, việc thay thế các enzyme tiêu hóa có thể dự phòng tình trạng kém hấp thu và một số bệnh rối loạn tiêu hóa. Các enzyme thay thế có hoạt tính tương tự với các enzyme tự nhiên do tụy sản xuất, do đó các enzyme này nên được uống ngay trước bữa ăn để phát huy tác dụng trước khi thức ăn tới dạ dày và ruột non.

Trong một số trường hợp, bạn sẽ phải chia nhỏ liều thuốc. Ví dụ nếu bạn ăn một bữa ăn lớn trong thời gian dài hơn bữa ăn thông thường hoặc nếu bạn là người ăn chậm, có thể bác sĩ sẽ yêu cầu bạn uống một nửa liều vào trước bữa ăn và nửa liều còn lại trong bữa ăn. Nếu bạn sử dụng enzyme tiêu hóa không cùng với bữa ăn, thì chúng gần như sẽ không có tác dụng gì.

Các loại enzyme tiêu hóa

Có 3 loại enzyme tiêu hóa chính:

• Amylase: enzyme giúp phân hủy carbohydrate hoặc tinh bột thành các phân tử đường. Thiếu amylase có thể dẫn đến bệnh tiêu chảy.
• Lipase: phối hợp cùng với dịch mật để phân hủy chất béo. Nếu cơ thể không sản xuất đủ lipase, bạn sẽ thiếu các vitamin tan trong dầu như A, D, E, K.
• Protease: đây là enzyme giúp phân hủy protein thành các acid amin. Enzyme này cũng giúp các vi khuẩn, nấm và vi sinh vật không xâm nhập vào ruột non. Thiếu protease có thể dẫn đến dị ứng hoặc ngộ độc ở ruột non.

Sử dụng enzyme tiêu hóa dưới dạng thuốc/thực phẩm chức năng có thể có nhiều dạng khác nhau, với nhiều thành phần và liều lượng. Nhiều sản phẩm enzyme có chứa pancrelipase, là hỗn hợp từ 3 enzyme ở trên nhưng sẽ được bọc lại để acid dạ dày không tiêu hóa được thuốc cho đến khi thuốc tới được ruột non.

Liều sử dụng cũng sẽ khác nhau tùy thuộc vào cân nặng và thói quen ăn uống của từng người. Thông thường, nên bắt đầu từ liều thấp nhất và điều chỉnh dần nếu cần.

Các nguồn cung cấp enzyme tiêu hóa tự nhiên

Một số thực phẩm cũng có chứa các enzyme tiêu hóa, ví dụ như:

• Trái bơ
• Chuối
• Gừng
• Mật ong
• Kiwi
• Xoài
• Đu đủ
• Dứa

Bổ sung những thực phẩm này trong chế độ ăn cũng có thể giúp hỗ trợ tiêu hóa.

Ai cần sử dụng enzyme tiêu hóa?

Bạn sẽ cần phải sử dụng enzyme tiêu hóa nếu bạn bị suy tụy ngoại tiết. Một số tình trạng sức khỏe khác cũng có thể khiến bạn thiếu enzyme tiêu hóa, bao gồm:

• Viêm tụy cấp
• U nang tụy hoặc khối u lành tính
• Tắc hoặc hẹp ống tụy, ống mật
• Ung thư tụy
• Phẫu thuật vùng tụy
• Bệnh xơ nang
• Tiểu đường

Nếu bạn bị suy tụy ngoại tiết, quá trình tiêu hóa có thể sẽ chậm và khó chịu, từ đó dẫn đến thiếu dinh dưỡng. Triệu chứng suy tụy ngoại tiết bao gồm:

• Chướng bụng
• Đầy hơi
• Đau quặn bụng sau mỗi bữa ăn
• Tiêu chảy
• Phân nổi, nhiều mỡ vàng
• Phân có mùi khó chịu
• Sụt cân kể cả khi bạn ăn uống rất tốt

Kể cả khi bạn không bị suy tụy ngoại tiết, bạn vẫn có thể gặp khó khăn trong việc tiêu hóa một số loại thức ăn. Không dung nạp lactose là một ví dụ. Bổ sung men lactase không cần kê đơn có thể giúp bạn tiêu hóa được các thực phẩm có chứa lactose. Nếu bạn gặp khó khăn trong việc tiêu hóa các loại đậu, bạn có thể sẽ phải sử dụng thực phẩm bổ sung alpha-galactosidase.

Phản ứng phụ

Phản ứng phụ phổ biến nhất của việc sử dụng enzyme tiêu hóa và táo bón. Các phản ứng phụ ít gặp hơn bao gồm:

• Buồn nôn
• Đau bụng bất thường
• Tiêu chảy

Nếu bạn xuất hiện triệu chứng dị ứng, bạn cần liên lạc với bác sĩ ngay lập tức. Môi trường của hệ tiêu hóa cần có một sự cân bằng rất tinh tế. Sử dụng enzyme tiêu hóa dạng uống bổ sung có thể sẽ không có hiệu qua tốt nếu môi trường ở bên trong ruột non quá acid do thiếu bicarbonate. Một vấn đề khác khiến việc sử dụng enzyme không hiệu quả là không sử dụng đúng liều hoặc tỷ lệ các enzyme không phù hợp. Một số loại thuốc có thể gây cản trở enzyme ở hệ tiêu hóa, do vậy, việc trao đổi với bác sĩ về các loại thuốc bạn đang sử dụng là vô cùng quan trọng.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Nguyên nhân của suy tụy ngoại tiết