Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Những điều cần biết về việc sử dụng enzyme tiêu hóa

Các enzyme tiêu hóa tự nhiên trong cơ thể là một phần quan trọng của hệ tiêu hóa. Nếu thiếu hoặc không có các enzyme tiêu hóa, cơ thể sẽ không thể tiêu hóa và hấp thu hoàn toàn các chất dinh dưỡng trong thực phẩm.

Thiếu enzyme tiêu hóa có thể dẫn đến nhiều triệu chứng về tiêu hóa và có thể khiến bạn bị suy dinh dưỡng, kể cả khi bạn có chế độ dinh dưỡng đầy đủ.

Enzyme tiêu hóa là gì?

Cơ thể tạo ra các enzyme (hay còn gọi là các men) tại hệ tiêu hóa, ví dụ như tại miệng, dạ dày và ruột non. Nơi tạo ra nhiều enzyme tiêu hóa nhất chính là tụy. Enzyme tiêu hóa sẽ giúp cơ thể phân hủy carbohydrate, chất béo và protein từ thực phẩm thành những đơn vị nhỏ nhất có thể hấp thu, giúp duy trì sức khỏe tối ưu. Khi không có những enzyme này, các chất dinh dưỡng trong thực phẩm sẽ bị đào thải ra ngoài theo phân. Một số tình trạng sức khỏe có thể sẽ ảnh hưởng đến sự sản xuất enzyme tiêu hóa.

Các enzyme tiêu hóa hoạt động như thế nào?

Khi tụy không tiết ra đủ các enzyme tiêu hóa một cách tự nhiên, sẽ ảnh hưởng đến việc phân giải và hấp thu protein, bột đường từ thức ăn. Từ đó có thể dẫn đến thiếu dinh dưỡng và các triệu chứng như chướng bụng, đau bụng, đầy hơi và tiêu chảy.

Thay thế enzyme tiêu hóa tự nhiên bằng các thực phẩm bổ sung có thể giúp cơ thể phân hủy carbohydrate, chất béo và protein từ thức ăn, giúp ruột non hấp thu các chất dinh dưỡng vào máu. Từ đó, việc thay thế các enzyme tiêu hóa có thể dự phòng tình trạng kém hấp thu và một số bệnh rối loạn tiêu hóa. Các enzyme thay thế có hoạt tính tương tự với các enzyme tự nhiên do tụy sản xuất, do đó các enzyme này nên được uống ngay trước bữa ăn để phát huy tác dụng trước khi thức ăn tới dạ dày và ruột non.

Trong một số trường hợp, bạn sẽ phải chia nhỏ liều thuốc. Ví dụ nếu bạn ăn một bữa ăn lớn trong thời gian dài hơn bữa ăn thông thường hoặc nếu bạn là người ăn chậm, có thể bác sĩ sẽ yêu cầu bạn uống một nửa liều vào trước bữa ăn và nửa liều còn lại trong bữa ăn. Nếu bạn sử dụng enzyme tiêu hóa không cùng với bữa ăn, thì chúng gần như sẽ không có tác dụng gì.

Các loại enzyme tiêu hóa

Có 3 loại enzyme tiêu hóa chính:

  • Amylase: enzyme giúp phân hủy carbohydrate hoặc tinh bột thành các phân tử đường. Thiếu amylase có thể dẫn đến bệnh tiêu chảy.
  • Lipase: phối hợp cùng với dịch mật để phân hủy chất béo. Nếu cơ thể không sản xuất đủ lipase, bạn sẽ thiếu các vitamin tan trong dầu như A, D, E, K.
  • Protease: đây là enzyme giúp phân hủy protein thành các acid amin. Enzyme này cũng giúp các vi khuẩn, nấm và vi sinh vật không xâm nhập vào ruột non. Thiếu protease có thể dẫn đến dị ứng hoặc ngộ độc ở ruột non.

Sử dụng enzyme tiêu hóa dưới dạng thuốc/thực phẩm chức năng có thể có nhiều dạng khác nhau, với nhiều thành phần và liều lượng. Nhiều sản phẩm enzyme có chứa pancrelipase, là hỗn hợp từ 3 enzyme ở trên nhưng sẽ được bọc lại để acid dạ dày không tiêu hóa được thuốc cho đến khi thuốc tới được ruột non.

Liều sử dụng cũng sẽ khác nhau tùy thuộc vào cân nặng và thói quen ăn uống của từng người. Thông thường, nên bắt đầu từ liều thấp nhất và điều chỉnh dần nếu cần.

Các nguồn cung cấp enzyme tiêu hóa tự nhiên

Một số thực phẩm cũng có chứa các enzyme tiêu hóa, ví dụ như:

  • Trái bơ
  • Chuối
  • Gừng
  • Mật ong
  • Kiwi
  • Xoài
  • Đu đủ
  • Dứa

Bổ sung những thực phẩm này trong chế độ ăn cũng có thể giúp hỗ trợ tiêu hóa.

 

Ai cần sử dụng enzyme tiêu hóa?

Bạn sẽ cần phải sử dụng enzyme tiêu hóa nếu bạn bị suy tụy ngoại tiết. Một số tình trạng sức khỏe khác cũng có thể khiến bạn thiếu enzyme tiêu hóa, bao gồm:

  • Viêm tụy cấp
  • U nang tụy hoặc khối u lành tính
  • Tắc hoặc hẹp ống tụy, ống mật
  • Ung thư tụy
  • Phẫu thuật vùng tụy
  • Bệnh xơ nang
  • Tiểu đường

Nếu bạn bị suy tụy ngoại tiết, quá trình tiêu hóa có thể sẽ chậm và khó chịu, từ đó dẫn đến thiếu dinh dưỡng. Triệu chứng suy tụy ngoại tiết bao gồm:

  • Chướng bụng
  • Đầy hơi
  • Đau quặn bụng sau mỗi bữa ăn
  • Tiêu chảy
  • Phân nổi, nhiều mỡ vàng
  • Phân có mùi khó chịu
  • Sụt cân kể cả khi bạn ăn uống rất tốt

Kể cả khi bạn không bị suy tụy ngoại tiết, bạn vẫn có thể gặp khó khăn trong việc tiêu hóa một số loại thức ăn. Không dung nạp lactose là một ví dụ. Bổ sung men lactase không cần kê đơn có thể giúp bạn tiêu hóa được các thực phẩm có chứa lactose. Nếu bạn gặp khó khăn trong việc tiêu hóa các loại đậu, bạn có thể sẽ phải sử dụng thực phẩm bổ sung alpha-galactosidase.

Phản ứng phụ

Phản ứng phụ phổ biến nhất của việc sử dụng enzyme tiêu hóa và táo bón. Các phản ứng phụ ít gặp hơn bao gồm:

  • Buồn nôn
  • Đau bụng bất thường
  • Tiêu chảy

Nếu bạn xuất hiện triệu chứng dị ứng, bạn cần liên lạc với bác sĩ ngay lập tức. Môi trường của hệ tiêu hóa cần có một sự cân bằng rất tinh tế. Sử dụng enzyme tiêu hóa dạng uống bổ sung có thể sẽ không có hiệu qua tốt nếu môi trường ở bên trong ruột non quá acid do thiếu bicarbonate. Một vấn đề khác khiến việc sử dụng enzyme không hiệu quả là không sử dụng đúng liều hoặc tỷ lệ các enzyme không phù hợp. Một số loại thuốc có thể gây cản trở enzyme ở hệ tiêu hóa, do vậy, việc trao đổi với bác sĩ về các loại thuốc bạn đang sử dụng là vô cùng quan trọng.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Nguyên nhân của suy tụy ngoại tiết 

Ths. Liên Hương - Viện Y học ứng dụng Việt Nam (theo Healthline)
Bình luận
Tin mới
  • 16/11/2026

    Dầu cá với bệnh viêm khớp

    Dầu cá từ lâu đã được sử dụng như một biện pháp hỗ trợ trong điều trị viêm khớp, và ngày càng có nhiều bằng chứng khoa học cho thấy những lợi ích tiềm năng của nó. Tác dụng này chủ yếu liên quan đến hàm lượng axit béo omega-3, vốn có khả năng điều hòa phản ứng viêm thông qua việc ức chế một số chất trung gian gây viêm trong cơ thể.

  • 15/11/2026

    Tình yêu tuổi học trò và hành trình bảo vệ sức khỏe giới tính cho con

    Tuổi học trò đánh dấu giai đoạn trẻ bắt đầu chớm nở những rung động đầu đời và dần định hình nhận thức về bản thân cùng các mối quan hệ xung quanh. Những biến đổi tâm sinh lý dồn dập vừa mang lại cảm giác háo hức, vừa khiến trẻ không khỏi lúng túng, bối rối. Nếu không có sự định hướng đúng đắn, trẻ rất dễ tiếp nhận thông tin lệch lạc và đưa ra những quyết định gây ảnh hưởng đến bản thân. Để giúp cha mẹ trở thành người đồng hành đáng tin cậy, trang bị cho con kiến thức khoa học cùng kỹ năng tự bảo vệ, Viện Y học ứng dụng Việt Nam xin chia sẻ những góc nhìn chi tiết trong bài viết dưới đây.

  • 15/11/2026

    Vaccine cúm – Tầm quan trọng của tiêm chủng trong mùa đông

    Mùa đông là thời điểm virus cúm hoạt động mạnh, khiến số ca mắc tăng nhanh, đặc biệt ở người già, trẻ nhỏ và người có bệnh mạn tính. Tiêm vaccine cúm không chỉ giúp phòng bệnh hiệu quả mà còn giảm nguy cơ biến chứng nặng, nhập viện và tử vong trong mùa dịch.

  • 14/11/2026

    Dấu hiệu rụng trứng và cách xác định ngày dễ thụ thai

    Rụng trứng là thời điểm noãn trưởng thành được phóng ra khỏi buồng trứng và có thể gặp tinh trùng để thụ tinh. Nhận biết đúng các dấu hiệu rụng trứng giúp các cặp vợ chồng xác định khoảng thời gian có khả năng thụ thai cao nhất trong mỗi chu kỳ kinh nguyệt.

  • 14/11/2026

    Rhino Virus – Nguyên nhân gây cảm trong lúc giao mùa

    Đây là một nguyên nhân gây bệnh cảm lạnh và viêm hô hấp thường gặp ở vào thời tiết ẩm ướt, thời tiết đặc trưng trong lúc giao mùa đông sang xuân.

  • 13/11/2026

    Hội chứng alpha-gal là gì?

    Hội chứng alpha-gal (AGS) là một dạng dị ứng nghiêm trọng, có khả năng đe dọa tính mạng, được kích hoạt bởi vết cắn của ve và gây ra dị ứng với một phân tử đường có trong thịt, các sản phẩm từ động vật có vú. Cùng tìm hiểu về hội chứng alpha-gal qua bài viết sau!

  • 13/11/2026

    Cách phòng ngừa "nước ăn chân" và ghẻ lở mùa mưa lũ

    Mùa mưa lũ không chỉ mang đến thiệt hại về tài sản và môi trường sống mà còn tạo ra môi trường lý tưởng cho nhiều loại bệnh da liễu phát triển mạnh. Nước ngập bẩn chứa hỗn hợp vi khuẩn, vi nấm, ký sinh trùng và hóa chất trở thành mối đe dọa nghiêm trọng đối với hàng rào bảo vệ tự nhiên của da.

  • 12/11/2026

    Hội chứng dị ứng miệng (OAS) khi ăn trái cây sống

    Nhiều người thường cảm thấy ngứa rát môi, sưng nhẹ lưỡi hoặc ngứa cổ họng ngay khi cắn một miếng táo, đào, dưa hấu hay dưa chuột sống. Đây không phải là ngộ độc thực phẩm mà là biểu hiện của Hội chứng dị ứng miệng (OAS) - một phản ứng chéo kỳ lạ giữa phấn hoa và thực phẩm.

Xem thêm